Categorie: Recensies

Jan D. Westerman – De Mylanese Skar (SF)
De geheimen van planeet X214, deel 2 (en slot)
Iceberg Books, Amsterdam (2026)
370 pagina’s, € 17,99
Omslag: Michael van Zijl

De belevenissen van Jason Winter, inspecteur van het bureau Heroriëntatie, die door de regering van de Federatie van Aardse Staten, op pad gestuurd was om de verdwijning van een eerder gestuurde inspecteur op planeet X214 te onderzoeken, was mij meer dan prima bevallen. Met een zucht, en… absoluut niet van opluchting, maar meer een van genot, had ik de laatste pagina van De Gezalfde van Or dichtgeslagen. Zozeer was ik bezig geweest met het lezen en beoordelen van anthologieën en bundels van veelal Nederlandstalige fantastieke auteurs, dat ik, zonder het eigenlijk zelf te weten (of te beseffen), bijzonder toe geweest was aan het lezen van een lekker lekkere, Vanciaanse, avonturenroman. Het speelde zich af op een wereld die nogal wat van Tschai, de wereld ontworpen door Jack Vance, in zich had. Niet letterlijk, maar figuurlijk uiteraard. Uiteraard waren er nog heel wat meer schitterende SF avonturenromans (buiten die van Jack Vance) van andere auteurs verschenen, maar Tschai vond ik er toch met kop en schouders bovenuit steken. En… nog steeds.

Toen in 1968 (ja, zo lang geleden alweer) Een stad vol Chasch in vertaling bij Meulenhoff verscheen, was ik amper veertien. Ik had geen geld om boeken te kopen, maar ik had wel een groot abonnement bij de plaatselijke bibliotheek. Ik had net, bij de gratie van de bibliotheekstaf, toestemming gekregen om op de volwassenenafdeling rond te kijken (want ik had de jeugdafdeling (bijna) compleet een aantal keer uitgelezen). Ik moest wel elke keer degenen die ik uitgezocht had voor lening, na laten kijken of ik niets onbetamelijks wilde mee wilde sjouwen. De gevonden SF titels mocht ik altijd zonder bezwaar meenemen, maar soms zat daar best wel wat tussen, waar ik alsnog rode oortjes van kreeg. Maar voor het bibliotheekpersoneel was SF onschuldig genoeg voor het tere jongenshartje wat ik destijds (nog) had. Een stad vol Chasch was een dun boekje en toen ik die in een adem uitgelezen had, was ik verkocht én verknocht! Het was daarna lang wachten op de volgende drie delen: Onder de Wankh, De Dirdir en De Pnume. Bij elke nieuw deel dat verscheen, begon ik gewoon weer vooraan en toen ik het laatste deel dichtsloeg, had ik het eerste dus al 4 keer gelezen. Daarna heb ik Tschai, zeker nog wel een keer of vijftien gelezen. De laatste keer in 2025, toen in samenwerking tussen Iceberg Books en Spatterlight, Tschai nog een keer in een mooie gebonden uitgave werd gelanceerd. Ik kon (en kan) en geen genoeg van krijgen. Nog nooit gelezen​​​??? Jeetje! Wat let je? Het is nog steeds verkrijgbaar!

Welaan… een lang verhaal. Je zult je inmiddels misschien afvragen wat het doel daarvan is. Wel… ik wil maar aangeven dat de tweedelige reeks van De Geheimen van Planeet X214 voor mij op eenzelfde niveau liggen als Tschai. Ook na lezing van het tweede deel. Uiteraard kan ik er weinig over vertellen zonder de gebeurtenissen te verklappen, maar wat ik wel kan zeggen is dat… het verhaal, opgehouden in De Gezalfde van Or, in De Mylanese Skar, zonder onderbreking en zonder verlies van intensiteit, gewoon weer verder gaat waar het gebleven was.

Jan D, Westerman was een grote fan van Jack Vance en na zijn pensionering begon hij verhalen in de trant van zijn grote voorbeeld te schrijven. In eerste instantie bracht hij zijn boeken bij Kirja Books (een POD uitgeverij uit), tot… Iceberg Books hem ontdekte en zich er mee ging bemoeien. Ze begonnen met Storing en De Kronieken van Zanterre, waarvan (ontdekte ik zonet op de laatste pagina) er meerdere delen in voorbereiding zijn. Hoera!!! Maar… lees eerst De Gezalfde van Or en De Mylanese Skar. En… geniet ervan, net als ik!

Jos Lexmond

Jan D. Westerman – De Gezalfde van Or (SF)
De geheimen van planeet X214, deel 1
Iceberg Books, Amsterdam (2026)
403 pagina’s, € 17,99
Omslag: Michael van Zijl

Amper (voor mijn gevoel dan toch) was ik bekomen van De Kronieken van Zanterre (beide delen) of een kleine twee jaar later verschenen de twee delen van De geheimen van planeet X214 al. Zouden die al klaar gelegen hebben en alleen een grondige herziening van node gehad hebben? Wie zal het zeggen! Het zal me trouwens een zorg zijn, het is een genot dat De Gezalfde van Or en De Mylanese Skar er zijn en dat ik ze kon lezen!

Jan D. Westerman is inmiddels al 93, maar dat heeft geen consequentie voor zijn schrijven. Het is voor hem geen inspanning, maar ontspanning. Mochten jullie jezelf afvragen waarom het zolang duurde voordat Jan begon te publiceren… als zoon van een schippersechtpaar was er ook nog een tweede grote passie: schepen en varen. Hij volgde een scheepvaart opleiding en begon daarna aan een carrière bij de sleepvaart. Na een aantal jaren werd hij door de omstandigheden gedwongen de vaart vaarwel te zeggen en aanvaardde hij een baan bij een havenbedrijf in Vlaardingen waar hij 35 jaar heeft gewerkt. Het was een drukke baan die hem weinig tijd liet voor andere zaken, maar op de achtergrond speelde altijd nog dat grote verlangen: verhalen vertellen. Hij vond pas na zijn pensionering als leidinggevende bij een multinational de tijd en de rust om toe te geven aan zijn grote passie: het schrijven van avontuurlijke SF-verhalen. Maar goed… laten we ons eens richten op De Gezalfde van Or.

Na een lange periode waarin de aarde contact verloor met de eens gekoloniseerde werelden, heeft de regering van de Federatie van Aardse Staten, besloten het contact weer te herstellen. Het daartoe opgerichte Bureau Heroriëntering op Aarde heeft tot taak te onderzoeken of er behoefte bestaat aan een dergelijk contact op al die werelden en stuurt agenten erop uit om zich anoniem onder de bevolking te mengen en zo de nodige gegevens te verzamelen. Dit is natuurlijk (even filosoferen tussendoor) een uitgelezen kans om een schitterende (en oneindige) reeks verhalen over de meest exotische werelden en bewoners met, uitermate vreemde gewoonten en levensstijlen, te beginnen. Met een Jack Vance modus, zoals Jan Westerman die bezit, moet dat een lusthof zijn. De mogelijkheden zijn meer dan legio en haast niet te overzien!

Praat ik nu voor mij beurt en is dit wat er staat te gebeuren? Zullen we overspoeld worden met de meest fantasievolle reeks die zelfs Jack Vance zou kunnen overvleugelen? Ach… enthousiast en ik laat me gaan. Laten we terugkeren naar De Gezalfde van Or!

Jason Winter, een jonge en vrij onervaren inspecteur, krijgt de opdracht om een spoorloos verdwenen inspecteur op de wat achtergestelde planeet X214 op te sporen. Hij wordt voorzien van een ring met een straalwapen, dat gedachten gestuurd opereert en in zijn brein wordt een geheugen geplaatst dat AL zijn doen en laten op zal slaan om achteraf zijn daden te kunnen analyseren. Op aarde verboden vanwege de privacy, maar geheime inspecteurs op exterritoriale missie… geen punt! De ruimtereis naar X214 verloopt zonder problemen en ook de landing, met een capsule, op de planeet gaat probleemloos.

Maar dan… dan begint het grootse avontuur, een trektocht over de planeet die voor een deel bevolkt was geworden met fanatieke kolonisten die de godin Alexa aanbeden, met allerlei vreemde gebeurtenissen, waarbij het extra geheugen in zijn brein meer dan goed van pas kwam. Hoe? Ontdek dat zelf! Jason Winter is een ruwe bolster, blanke pit type, die eerlijkheid én deugdzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. Derhalve kon hij slecht tegen onrecht en wordt op die manier min of meer vader en de romantiek is ook al niet ver. Maar van zoetsappigheid is absoluut geen sprake.

Uiteraard ga ik over de gebeurtenissen zelf, er het zwijgen toe doen. Maar nog wel dit… het heeft een hoog gehalte aan Tschai in zich, echter zonder aliens, maar de mensen op deze planeet zijn soms net zo vreemd als aliens. Ook zijn de schelmenstreken die Vance bij zijn hoofdrolspelers etaleerde, iets minder aanwezig. Maar… ook dat mag de pret niet drukken. En als laatste… gelukkig wacht hierna meteen De Mylanese Skar, zodat je meteen door kan lezen, wat een geweldig voordeel is!

Welaan… wacht niet langer! Genieten maar!!!

Jos Lexmond

Johan Klein Haneveld – Ontsnappingspoging en andere onwelkome ontwikkelingen (DIV)
Uitgeverij Macc, Rijen (2025)
246 pagina’s; prijs 22,95
Omslag: Cornell Göksu

Het zal voor Johan geen enkel probleem geweest zijn deze bundel samen te stellen uit alle verhalen die ergens in (anthologieën, bundels of tijdschriften) of op (verhalensites) zijn verschenen de afgelopen jaren. Of… het zou moeten zijn dat het er te veel waren, wat de keuze van, welke wel en welke niet, juist weer bemoeilijkte. We zullen eens gaan zien of ik het een goede keuze vond.

– Ontsnappingspoging (SF)
Johan beschrijft in zijn verhaal de hel op aarde voor mij: de toenemende terreur van de reclame. Persoonlijk vindt ik het nu al meer dan genoeg (lees: TE VEEL), maar in de wereld van waarin de hoofdpersoon van dit verhaal huist, is de grens al meer dan overschreden. Hoe ver kan het gaan? Ver blijkbaar! Het verhaal roept emoties op, wat een goede zaak is. Het is eerder verschenen in Twist (mei 2021) en was winnaar van de EdgeZero publieksprijs van 2021. Dat wil wél wat zeggen!
– Oorlog in miniatuur (SF)
Verhaal is eerder verschenen in SF Terra 284. Toen schreef ik er dit over: “Johan Klein Haneveld vertelt een verhaal dat bekend aanvoelt. Even later spreekt hij zelf over ‘Reisdoel: menselijk brein’ van Isaac Asimov. Dat was het! Maar dan… dan volgt er een twist waardoor het plotsklaps weer origineel wordt. Knap gedaan!!!”
– Ondergronds (SF)
Verhaal over een tijd van wat verder in de toekomst. Speelt AI in onze tijd meer en meer… het is in dit verhaal tot een irritante zaak verworden, een leven in herhaling, van verveling en geen originaliteit. Het werkelijke leven is ondergronds gegaan. Ik besef dat ik gibberish praat, afijn… lees het zelf! Verscheen eerder op Modern Myths (juli 2023) en in: EdgeZero. De beste Nederlandse genreverhalen uit 2023 (2024).
– Dromendiefstal (SF)
Johan weet voor mij de vinger op de zere plek te leggen. Een leven in een dergelijke wereld zou voor mij, als hoofdpersoon, de hel zijn. Elke vorm van creativiteit, originaliteit en vrije wil, vervangen door… minder dan niets. Geestdodende bras. Ik krijg er de koude kriebels van. Goed gedaan dus! Verscheen eerder op: Out of this World (2023)
– Rakker (SF)
Wederom een verhaal zich afspelend in een onzekere wereld. Een wereld waarin de huisdieren vervangen zijn door mechanische dieren, die in dit vertelsel een computervirus oplopen. Intrigerende gedachte én de implicaties zijn bloedeng! Verscheen eerder in: De Mens van 2050 (2017) (Mij onbekend!)
– Wedloop (SF)
Een atlete van Mars wint onverwacht een race, waarbij de topfavoriet, een atleet van de Aarde, het onderspit delft. Wat volgt heeft met sportiviteit niets meer te maken, of misschien toch wel? Het is maar hoe je het bekijkt. Leuk gedaan! Verscheen eerder in: Sintel 5 (2021).
– De keizer en zijn kleren (SF)
Of je blij moet zijn met dit bezoek van deze koude figuur… ik denk het niet. Ofschoon het verhaal zich naar het einde toe werkt, is dat niet iets om vrolijk van te worden. Dystopisch zou ik het noemen. Verscheen eerder op: Out of this world (2025)
– Bedrijfsovername (SF)
De hoofdpersoon in dit verhaal heeft Johan de naam van Cyril M. Kornbluth (een beroemde Amerikaanse SF schrijver (voor diegenen die hem niet kennen)) gegeven. Ik vraag me wel af wat de diepere gedachte in deze is. Maar goed… het is een prima verhaal, alhoewel het misschien wat killetjes overkomt. Het verscheen eerder in HSF 278 (2022).
– Piratenjager (SF)
Een bijzonder origineel verhaal, dat eerder in Ganymedes 24 (2024) verscheen. Ik schreef er toen dit over: “Een origineel idee over een oud gegeven, op een nieuwe manier vormgegeven en inventief bedacht verhaal. En ja… het heeft met de piratenzenders van vroeger te maken, maar… dan anders!” Need I say more? Nee toch?
– Tot de laatste man (SF)
En om in de sfeer te blijven… Dit verhaal verscheen in Ganymedes 16 (2016). Toen schreef ik er dit over… O, eh… helemaal niets! Blijkbaar heb ik deze Ganymedes destijds niet gerecenseerd. Vreemd, want bespreken deed ik destijds toch ook al. Maar goed… het is de toekomst. Een man krijgt visioenen van oorlog. Oorlog tegen aliens. Later in het verhaal blijkt dat hij een soort van stamvader is. Meer vertel ik niet. Lees het zelf en huiver…
– De thuiskomst van de heldin (SF)
Mooi en gevoelig verhaal over een heldin in een oorlog tegen aliens, waarin maar weer eens bewezen wordt dat een heldin ook slechts een mens is. Het verscheen eerder in Fantastische Vertellingen 71 (2024)
– Botanische tuin (SF)
Verhaal, al doet de titel anders vermoeden, over de macht van het geld. Voordat een onderzoekster maar klaar is met haar onderzoek van een buitenaards plant, willen de geldschieters onderhand wel eens wat terug van hun investering. De plant is gevaarlijk. Geld ook! Verscheen eerder in: Fantastische Vertellingen 63 (2022)
– Veilig de deur uit (Geen)
Een man overtuigd van een virus infectie, waardoor hele volksstammen besmet zijn, heeft zijn woning volledig afgesloten van de buitenwereld. Hij pakt zichzelf volledig in, voordat hij zich naar buiten begeeft. Kan hij deze volledige isolatie volhouden? Dit verhaal stamt oorspronkelijk uit Fantastische Vertellingen 63 (2022). Naar mij idee was dit COVID gerelateerd, maar… geen fantastiek.
– Alleen met elkaar (Geen)
Aan boord van een booreiland, verblijft een groep behoorlijk rijke mensen, terwijl aan wal een lockdown van kracht is, terwijl een pandemie om zich heen grijpt. Op het booreiland vallen ook slachtoffers aan de onbekende ziekte. Een verhaal met een leuke spannende opbouw, maar eindigend in een onwaarschijnlijk scenario. Jammer! Maar goed… in mijn perceptie ook geen fantastiek! Eerder verschenen in: Poe in de polder (2021).
– Vlucht uit de realiteit (SF)
Speelt zich af in een alternatieve wereld, waarin de Verenigde Staten verbrokkelt zijn tot stadstaten. Een man zwerft rond en probeert er toegang te krijgen, maar hij wordt overal geweigerd. Uiteindelijk krijgt hij een keuze. Intrigerend verhaal! Verscheen eerder op: Modern Myths (2020)
– De vouw (SF)
En… nog een intrigerend verhaal! Een koppel daalt af in de vouw, een fascinerend defect in de tijdruimte, om hun vriend Theo te zoeken. Prachtig verhaal met een boodschap van wat er mis is in de tegenwoordige maatschappij. Prima waarschuwing in een surreële wereld! Verscheen eerder in: Ganymedes 20 (2020).
– Bubbel (SF)
Jean-Paul De Waak woont met duizenden mensen in een tentenkamp. Nederland is uit de Unie gestapt, de dijken zijn gebroken en de situatie is rampzalig. Gelukkig heeft Jean-Paul een gave waardoor hij zich terug kan trekken uit dit gekkenhuis! Maar… Prachtig verhaal over persoonlijk moois! Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 73 (2025).
– De ademnood van de koning (FA)
Klimaatsprookje over tovenaars, die een manier van magie ontdekken, Maar… bij die procedure verdwijnt een deel van de zuurstof. Dat gaat generatieslang zo door, tot… Verscheen eerder op: Out of this World (2023) en in: Onwereldse Sprookjes (2025).
– Kwantumzelf Inc. (SF)
Pracht verhaal! Marcus Windorp laat zich door een kwantumcomputer voorspellen hoe hij zijn verloren liefde weer terug kan krijgen. De uitkomst blijkt verrassend te zijn! Eerder verschenen op: Fantasize (2019), in: EdgeZero. De beste Nederlandse Genre verhalen uit 2019 (2020) en FZ Continuum 1 (2025),
– Aan het eind van elke dag (SF)
Geweldig verhaal!!! Simon, een kolonist die alles overleefde, klimt op het eind van de dag op het vervallen dak van een flat en onderhoud zich met een robot, die een vogelnest met drie eieren erin koestert. Dit gaat dag in dag uit zo, tot… Prachtig verteld over eenzaamheid, de worsteling om te overleven op een gekoloniseerde wereld en een onvervuld verlangen! Verscheen eerder in: Bevrijdingsdag (2023). (Mij onbekend!)
– Het verloren oerwoud (SF)
Bijzonder droef verhaal! In een oogwenk, wordt de geschiedenis, de toekomst van een wereld verteld. Zoals gezegd… een droef verhaal. Het enige lichtpuntje… een verloren oerwoud, dat gevonden wordt door een avonturier! En dat… Mooi verteld, ondanks het droeve! Verscheen eerder in: De Vallei (2021) (Mij ook al onbekend!)
– Nieuwe mensen (SF)
Verhaal, eerder verschenen in Ganymedes 22 (2022). Toen vertelde ik er dit over: “Johan heeft een groot denkraam, om zo maar eens met Marten Toonder te spreken. Een groot denkraam dat er zorg voor draagt dat ideeën constant naar boven en buiten borrelen. ‘Nieuwe mensen’ is er daar een van. Een van velen!” Daar hoef ik verder niets aan toe te voegen!
– De nieuwe meester (FA)
Mooi verhaal, dat eerder in Voorbij de storm (2020) verscheen. Toen zei ik er dit over: “ Het oog van de meester.” Dat was kort maar krachtig en moet meer dan genoeg zeggen!
– Laatste klus (SF)
Prachtig verhaal over een detective in een tijd, waarin hij liever lui dan moe is. Hij houdt zich liever in een virtuele omgeving op, dan dat hij lijfelijk op onderzoek gaat. De man heeft een vriendin (en wat voor een!). Zij heeft voornamelijk interesse in astronomie en… ze heeft iets ontdekt! Meer dan prachtig verhaal over gestolen kunst en dergelijke! Het verscheen eerder in: Ganymedes 15 (2015).
– Droomreiziger (SF)
Fascinerend verhaal, dat het prima doet als afsluiter van deze bundel. Het verhaalt over mensen die in droomlandschappen, zoals in buitenaardse werelden, leven. De gebeurtenissen vinden noodzakelijker wijze plaats in een dystopische wereld met klimaatschade, die ontkent wordt. Verhaal wat tot nadenken stemt. Verscheen eerder op: Fantasize (2021)

Wel… prima keuze natuurlijke. Het merendeel van de verhalen waren van goed, via prachtig naar geweldig, te raten. Het enige eraan was dat, als je net zo veel leest als ik, dan was je ze, net als ik, al een keer eerder tegengekomen. Slecht een paar verhalen die enkel en alleen digitaal verschenen waren, kon ik voor mij als ‘nieuw’ aanmerken. Maar… voor mij hadden er wel een paar nieuwe, die nergens eerder waren verschenen, tussen mogen zitten. Maar goed… dit feit was het enige wat ik er op aan te merken had. Dus dat wil toch wel wat zeggen!

Jos Lexmond

Zandmannetjes (DIV)
Godijn Publishing, Hoorn (2026)
312 pagina’s; prijs 22,99
Omslag: Saz Creates

Zandmannetjes, de negende schrijfwedstrijd van Godijn Publishing al sinds 2018, die Achterblijvers destijds als thema had. Negenmaal, dan mag je het uiteraard als een blijvertje bestempelen. Er was de Walkure 2026, prijs voor het korte verhaal in het fantastische genre, te winnen. Thema: is gelijk aan de titel, zandmannetjes in de breedste zin van het woord. Men kon aan de gang! De deadline voor de inzending was vijf december 2025 08.59 en de prijsuitreiking was op zeven maart 2026. Uiteraard waren er nog meer voorwaarden en regels waar het verhaal aan moest voldoen. De eerste vijfentwintig verhalen verschenen in de anthologie, aangevuld met een bonusverhaal van de winnaar van 2025, Sander Klijn. Ik heb niet kunnen achterhalen hoeveel verhalen er voor Zandmannetjes ingestuurd zijn, maar misschien keek ik op de verkeerde plek. Maar goed… laten we deze vijfentwintig eens van dichtbij bezien.

01. Robin van Doorn – De diepte van het zand (FA)
Robin van Doorn, mij en Fandata.nl totaal onbekend. Nu, dat wil natuurlijk niets zeggen. Of wel? Mooi verhaal, daar niet van, maar… een beetje zweverig, Na lezing komen toch spontaan een aantal vragen omhoog. Een ervan… wat heeft ze Lieke toch aangedaan? Als dit verhaal de eerste plaats behaald heeft… Ik zou het juryrapport wel eens willen zien!
02. Helma Spin – Goudstof (SF)
Ook van Helma Spin hadden Fandata.nl en ik nog nooit gehoord. In een wereld waarin nachtmerries uitgebannen zijn, maar tijdens De nacht van Duizend Dromen, miljoenen mensen hetzelfde droomden en duizenden niet eens meer wakker werden. Het was een neurologische storm. Sindsdien bewaakt Somnus de droomgrens, maar… Intrigerend verhaal, maar of het nu logisch is dat alleen Casper…?
03. Finn Audenaert & Laura Scheepers – De zandmannen van het nachtwoud (FA)
Het begon als een horrorverhaal, maar ging allengs over in een sprookje, waarin het kwade bestreden werd met het goede. Mooi verteld door een gelegenheidsduo? Hoe dan ook: Mooi!!!
04. Wendy Middelkoop – Duivels uit mijn jeugd (HO)
En… alweer een onbekende (en niets over te vinden op het net)! Maar… onbekend behoeft niet onbemind te zijn. Een verhaal over bezit en bezetenheid. Een vader die zijn dochter probeert te beschermen tegen de bezetenheid in haar jeugd. Het slot van het verhaal is een eyeopener! Goed gedaan!
05. Michael Vonk – Het karmijnse kompas van de katalysator (SF)
En… wederom een onbekende! Vreemd aandoend verhaal dat wel getuigd van een behoorlijke dosis fantasie. Het verhaal fascineert, maar verdrinkt in vreemdheid. Vreemde woorden, vreemde begrippen… welk doel bezigen ze? Annemarie van Ewijck schreef me over een van mijn eerste verhalen: ‘Doe normaal, dan doe je al gek genoeg! Als je na moet gaan denken over wat elk woord betekent, gaat dat ten koste van de bedoeling van het verhaal!’ Dit verhaal vind ik toch wel een twijfelgeval!
06. Dennis van den Broek – De Zaharische Alliantie der Neoterritoriale Dominantie (SF)
In de grote lijnen geldt bij dit verhaal, wat bij het vorige ook opgeld doet. De vreemdsoortigheid viert ook hier hoogtij. In mijn perceptie lopen aliens de geschiedenis van de Aardse mensheid na, om aan te geven wat hun invloed was op de ondergang, de verzanding, van de Aarde. Een raar feestje, dat mag gezegd!
07. Jan-Robbert Vanderaa – Zand en vuur (FA)
En… alweer een nieuweling. Waar haalt Godijn toch al die debutanten vandaan? Maar goed… Dit is een verhaal dat eeuwen beslaat. Het is van goden, engelen en andere fantasiewezens en lijkt eindeloos te zijn. Fragmenten van leven en dood. Leuk gedaan, maar ik mis enige cohesie. Het verhaal hangt van los zand aan elkaar.
08. Michael Vonk – De pijnlijke prijs van een perfecte slaap (SF)
Michael Vonk kwamen we al eerder tegen op de 5e plek. Maar nu… Een jonge vrouw, Anya Virgil, meldt zich bij een zandmeesteres voor een zandtherapie, die haar dromen zal verzachten met zand. Vrij zweverig verhaal, waarbij de therapie teruggedraaid moet worden om de ondergang voor te blijven. Herinneren en gedenken!
09. Pepijn Schoonen – Gruwelijk goede zaken (HO)
En… wederom een debutant! En eentje met een horrorverhaal over een vrouw, die leeft onder de duim van haar man. Op een avond als ze een zanddraak ziet, weet ze tijdelijk aan zijn aandacht te ontsnappen. Ondanks dat het verhaal hier en daar rammelt, weet het toch soms wel te boeien. Er was dus nog wel werk aan!
10. Mascha van Duijn – De gebroken geleider (FA)
Mooi verhaal, maar vreemd! De betekenis ervan ontglipt me, moet ik helaas zeggen. Het pruttelt nog na in mijn hoofd, maar ik kom er echt niet uit voordat ik aan het volgende verhaal begin. Het is evenwel toch mooi verteld. Maar… heb je daar wat aan?
11. Sybren Hilgen – Stranden vol betekenis (FA)
Bijzonder vreemd verhaal. Kleine wezens uit zee en zandkorrelbewoners krijgen door uitvindingen, de macht over kinderen op het strand, die vervolgens grote zandkastelen bouwen. Totdat… Geen idee waar dat nou weer over gaat en wat het doel van dit alles is!
12. Symcha Bakker – De notulist van de nacht (FA)
En jawel… wederom een debutant, maar… een met een niet onaardig verhaal, waarin ik toch een paar dingen opmerk die niet kloppen. Bijvoorbeeld… het zandmannetje zit opgesloten in een jampot, maar slaagt erin de hoofdpersoon zand in zijn ogen te strooien, waardoor die ‘out’ gaat. Maar goed… laten we dit met de mantel der liefde bedekken en ook de andere ‘mishaps’ buiten beschouwing laten, en dan… dan is het toch wel een lieflijk verhaal.
13. Dominique Heuff – De vrouw in de mist (FA)
Een leuk verhaal, maar… met toch wel wat cliché figuren, maar… daarover niet getreurd. Wendy wil graag een yogavakantie, maar haar man ziet dat niet zitten. Maar… hij gaat toch mee. Ze logeren op een in de buurt vakantiepark. De ontwikkelingen die volgen… Spooky is een woord wat daarbij past.
14. Mike Jansen – Tot stof zult gij wederkeren (FA)
In een woord: Schitterend! Het lijkt voor Mike net zo gemakkelijk een verhaal te schrijven over ruimteschepen, dan over zandmannetjes, die zand in de machine laten lopen, waardoor alles tot stilstand komt. Waarom werd deze slechts veertiende? Dat zou ik wel eens willen weten!
15. Anne Roodbol & Beck Palmas – Het hoofdkwartier (HO)
Een leuk én origineel verhaal. Niet verwonderlijk, zou je zeggen, als een van de auteurs de winnaar van de Harland Prijs 2025 is! Corwin Amadáin is een hoofdpijndossier. Hij is een vampier die droomt, hoe vreemd is dat? Amadáin is Zander’s (een zandmannetje) hoofdpijndossier. De problemen beginnen pas goed als hij een droom geeft aan Corwin Amadáin.
16. Gerhard Pijnenburg – Enter (FA)
Dit verhaal is geschreven in de geest van het nummer Enter Sandman van de rockband Metallica. Én… het rockt! Sander is het oude systeem van dromen verspreiden na 350 jaar, meer dan zat. Hij zoekt een meer modernistische manier om hetzelfde te doen, maar dan met minder handwerk. Leuk verhaal… wat leuk verteld is!
17. Mathijs Meeuwissen – De zandloper (FA)
En… wederom een nieuweling. Maar wel eentje die een schitterend verhaal aflevert. Het begint met een vondst van een dode man in een paarse trui, die op de vloedlijn is aangespoeld. De jongen die de dode man vindt, woont samen met zijn moeder dicht bij het strand. Zijn vader is verdwenen en zijn moeder doet beschermend tegenover hem, Mooi geschreven verhaal met een onderliggende dreiging waarvan je je afvraagt wat het op de zeventiende plek doet. Het had, wat mij betreft, zeker tien plaatsen (of meer) hoger moeten eindigen!
18. Niels van Eekelen – Droomdieven (FA)
Apart verhaal! Een vrouw, Ziara, levend in een gearrangeerd huwelijk met Peral, ontdekt dat er iets apart aan de hand is. Als ze hoort dat mensen, als ze wakker worden, onnatuurlijk veel slaapzand in hun ogen hebben. Ze ontdekt in haar dromen dat andere wezens uit de droomdimensie de droomenergie van mensen oogsten. Zoals gezegd… vreemd verhaal, maar boeiend.
19. Edward van Egmond – De vloek van Huizenhoog (FA)
Mooi verteld verhaal! Harmen Huizenhoog stierf. Het gebied dat hij trachtte te beschermen was ineens van niemand. Tijd om te gaan bouwen, maar het gebied was zeer goed in staat om zichzelf te beschermen.
20. Pim van Baal – Winter in de woestijn (SF)
Een boeiend verhaal met een schokkend einde! Riva Winter maakt deel uit van een groep rekruten die een van de watertorens op een woestijnplaneet bewaken. Majoor Vance legt Riva de leiding in handen over een zootje ongeregeld. Goed verteld verhaal!
21. Angelina van Kemenade – De erfenis (FA)
Leuk en sprookjesachtig verhaal. Na het overlijden van haar oudtante Marie, erft Sara haar huis en al haar spullen. Op zolder… Op een goede, sprookjesachtige, manier verteld. Niks mis mee!
22. Soraya Harms – Goede nacht (SF)
Een toekomst, nabij of verder weg. Er moet een zuiveringsritueel uitgevoerd worden. Mensen moeten drie etmalen wakker blijven! Microdutjes, daargelaten, maar als ze in slaap vallen, dan… dan komen de zandmannen. Ze zeggen: “Goede nacht”, en dan… Beklemmend verhaal, waaruit geen ontsnapping mogelijk is. Heel goed gedaan! Zeker voor een nieuweling!!!
23. Maarten Luikhoven & Finn Audenaert – Het dal der goden (FA)
Twee mannen observeren kleine mannetjes in het zand. Met welk doel zijn ze daar? James, een van de twee, denk onmiddellijk terug aan de pre-egyptische fragmenten die hij in Londen heeft bestudeerd. De sterren nemen op dat moment een stand aan, die slechts een keer in de paar millennia plaatsvindt. De oude teksten spraken precies over zulke nachten als een mogelijkheid tot heropstanding. De spanning in dit verhaal is op een gegeven moment om te snijden. Toch… Wat gebeurde er nu echt?
24. Bruno Lowagie – Het zand ontwaakt (SF)
Een galactische geschiedenis in slecht twaalf pagina’s én nog absoluut goed leesbaar ook! Een aards ruimteschip arriveert bij Aureon. Nadat de foto’s van een robotverkenner positief zijn beoordeeld op eerder leven… Goed en compact geschreven!
25. Mike Jansen & Laura Scheepers – De rust van Marijke (FA)
Marijke woont langs buren die dag en nacht feesten zonder rekening te houden met haar. Er zijn wezentjes die haar verdriet voelen. Zij die hun koekjes brengt en hun paden niet verstoort. Mooi klein gehouden verhaal, waarvan je wel weet welke kant het op zal gaan.

Bonusverhaal van de winnaar van 2026:
Sander Klijn – Oneindigheid (FA)
Verhaal dat zich afspeelt in de ‘echte’ wereld en een fictieve elfenwereld (wat voor de elfen niet fictief aanvoelt). Uit die wereld verliet een behoorlijke tijd geleden een van de elfen voor de liefde voor een aardse man. Zijn tijd zat erop en de hare ook. Keert ze terug? Mooi, maar enigszins verwarrend, verteld.

Het einde weer behaald. Jammer! Vooral omdat naar mijn idee de verhalen, naarmate ik vorderde, steeds beter werden. Ik heb nog een tijdje gedacht dat we met de 25ste begonnen en zo terug gingen naar nummer 1. Wat eigenlijk ook wel logisch lijkt. Normaal gesproken bewaar je het best voor ‘lest’. Ik heb het nog gecheckt op Uitslag Godijn Zandmannetjes – site Mike Jansen waar ik altijd kijk als het met uitslagen van schrijfwedstrijden van doen heeft, maar daar was de uitslag net als de opname in deze anthologie was. Dat was trouwens niet de eerste keer bij een verzamelbundel van de Godijn schrijfwedstrijd. Waar het aan ligt… geen idee. Hoe het ook zij… Zandmannetjes was weer prima om te doen en ik kijk zeker weer uit naar de volgende uitgave. Ben zeer zeker benieuwd of ik dan weer dezelfde ervaring heb.

Jos Lexmond

Nare Sprookjes in de polder
In de polder 7
EdgeZero Publicaties (2025) € 13,98
Samenstelling: Mike Jansen
Omslag: Mike Jansen/Tais Teng
Redactie: Laura Scheepers, Mike Jansen en Finn Audenaert
Verkrijgbaar via Amazon

En… om een beetje in dezelfde sfeer te blijven, na Onwereldse Sprookjes, de zevende uitgave alweer in de In de polder reeks: Nare Sprookjes in de polder! De In de polder delen zijn immer meer dan welkom. Niets dan goede, wat zeg ik, meer dan goede ervaringen met de zes voorgangers en met deze zevende loot aan den boom… zal het er wel niet slechter op worden. Maar… uiteraard nemen we dat zomaar niet voetstoots aan en gaat uiteraard eerste effe checken! Waarna we openen met het voorwoord van Mike Jansen, die dieper ingaat op de betekenis van sprookjes en hun functie in het verleden en hij hoopt dat: “deze bundel, gevuld is met – naar hij hoopt – onvergetelijke sprookjes… uit de polder”. (Vrije quote!). Dat gehad hebbende… kunnen we er echt aan gaan beginnen!

– Charles van Wettum – De Modderkruipers van Beveland – een volkslegende (SF)
Een titel die een Fantasy verhaal vermoed, maar nee! SF is én blijft het. En ook alweer… een pracht van een verhaal, dat zich afspeelt in de tijd van de Koepel van Goes, maar niet eerder verschenen is. Een oude bewoner van Koepel Goes wordt gevraagd naar de Modderkruipers van Beveland en de man profiteert van de onderzoeker naar dat onderwerp. Gecombineerd met de gedachten van de onderzoeker en uittreksels uit de Datazee. Ergens wekken die onderbrekingen irritaties op, omdat ze het verhaal doen stokken, maar samen met het vertelde verhaal van de oude man, wordt het toch een coherent geheel! Leuk gedaan!!!
– Roelof Goudriaan – Onder het bed (FA)
Leuk én kort verhaal over jongetjes en angsten. Ook ik heb ze gehad, maar nooit lag er iets anders onder mijn bed dan een verdwaalde sok. Zeker geen God, zoals bij Herman!
– Marius Vahlkamp – Het meisje met de zwavelstokjes – een bourgeois sprookje (SF)
Een bijzonder triest verhaal. Triest in de zin dat de hoofdpersoon eigenlijk een bijfiguur is, waarvan de grootsheid van haar daden voorbij gaan. Er is een duidelijke analogie met het originele sprookje. Wat beide verhalen verbindt is de treurnis en het onverbiddelijke einde. Indrukwekkend!
– Maarten Luikhoven & Paula Sheperd – Het huis aan het eind van het dorp (FA)
Prachtig gecomponeerd verhaal, waar een geweldige onderhuidse spanning van af spat! Pier Ruygbroek werkt aan het huis dat aan het eind van het dorp ligt. Het lijkt alsof hij, dag na dag, dieper in het huis getrokken wordt. Mystiek van de bovenste plank!
– Bruno Lowagie – De laatste harpij ter wereld (FA)
Pracht verhaal dat afloopt zoals je het aan ziet komen. Dat einde neemt originaliteit van het verhaal niet af, maar versterkt het juist!
– Frank Roger – Het onweer en de scheur (SF)
Een man, wandelend, komt onbedoeld in een noodweer terecht. Hij wordt meegesleurd door het kolkende water en komt bij in een vreemde omgeving. Alweer een schitterend voorbeeld van het schrijf intellect van Frank Roger!
– Wendy Sempels – Dorst (HO)
Wendy Sempels is tot nu toe een grote onbekende voor mij en Fandata.nl, maar, dat hoeft niets uit te maken want het verhaal is stomend en heet! In eerste instantie begint het als mainstream, maar als Dreinende Dora zich door de slapende stad beweegt onder het roepen van: “Vlees en bloed, voor mij voorgoed”, dan is het verhaal werkelijkheid! Goede start, Wendy! Ik wacht op meer!
– Laura Scheepers – Klabauterman (FA)
Prachtig verhaal over een pracht van een wezen, de Klabauterman! Bekend van bijgeloof, bakerpraat en legenden! Maar toch…
– Jaap Boekestein – Een kritische bespreking van een verzameling opgedofte verzinsels, plus wederwoord (FA)
In tegenstelling tot de opmerking van mevrouw Claudia Van den Decken, moet ik, met genadeloze trots én mededogen, mededelen dat door de emeritus verhalen uit de natte klei trekkend, DE Jaap Boekestein er met vlag ende wimpel in geslaagd is een aantal juweeltjes van legenden uit de Vaderlandse vergetelheid te ontrukken. Zijn daden benne groot! Zijn ego eveneens! Ik hou van dit soort, eh… ja, wat?
– Ellen Kusters & Finn Audenaert – De helmloze ridder (FA)
Pracht van een verhaal! Rina, een kind dat zeer regelmatig droomt van een ridder, die in het moeras op een paard zit en zijn helm kwijt is. Elke ochtend, na de droom, heeft ze in haar bed geplast. Tijdens dat ze opgroeit is haar vader verdwenen en sterft haar moeder en dat is nog niet alles! Het wordt tijd dat haar droom gaat stoppen. Nogmaals: Een prachtverhaal over het gevoel van verlaten en verlaten te worden!
– Mehmet Kucukaycan – Trildiertje (FA)
Heel erg mooi sprookje, over een trildiertje dat, na een onvoorstelbare zoektocht, achter een verschrikkelijke waarheid komt.
– Rebecca Palmas – Schaduwlanden (FA)
Pracht verhaal! Of nee… sprookje, natuurlijk! Dat past een stuk beter. Een van de weinige kinderen zonder mobiel in haar vingers, weet de weg naar sprookjesland, Shangrila, ofwel de Schaduwlanden, te vinden. Het is een geweldig land, maar als het meisje, voelt dat haar vader op sterven ligt, wil ze terug naar de ‘echte’ wereld! Dat lukt, maar… Wat mooi verteld!
– Roelof Goudriaan – Het lied van de liefde (FA)
In dit soort korte verhalen zit de crux aan het einde, zo ook in dit verhaal. Geweldig én mooi!
– Mirjam Ootjers – De zwarte hond (HO)
Magnifiek horrorsprookje! Amber woont nog thuis bij haar moeder en het is haar taak om haar overgrootvader elke avond een warme prak te brengen. Oop, zoals hij wordt genoemd, had een hondje, maar het hondje stierf en Oop was alleen. Op Amber na dan, die hem zijn warme prak bracht… Ergens, heel ver in de verte, heeft het iets weg van Roodkapje. Maar dan wel heel erg ver in de verte! Mirjam Ootjers heeft al eerder verhalen verteld met De Zwarte Hond in de titel, maar of die iets hebben uitstaan met dit verhaal???
– Django Mathijsen & Anaïd Haen – Het heksje met de zwavelstokjes (FA)
Een sprookje met alle elementen die het tot een Echt sprookje maken! Uiteraard met een paar verwijzingen naar andere bestaande sprookjes, maar geleidelijk krijgt het haar eigen signatuur en wordt het een meer dan origineel sprookje van een origineel duo!
– Tais Teng – Vijf verhaaltjes die het monster onder je bed smiespelde (HO)
Het is (zijn) niet echt een (vijf) sprookje(s), maar gewoon vier verhaaltjes en een afsluiting van het geheel. Ze vertellen zichzelf aan een kind in bed. Tais zet me weer lekker voor het blok. Neem ik elk verhaaltje, een voor een, op in Fandata.nl, of gewoon als één verhaal. Oh…schrijvers! (Jankend, dikke tranen plengend). Ze brengen je soms tot waanzin! Oké… nu is het een stuk later dan het voorgaande. Ik neem ze toch los op, met als verbinding de reeks ‘Vijf verhaaltjes die het monster onder je bed smiespelde’.
– Coen de Moor – Wana en het vallen van de kraai (FA)
Het is een verhaal van verlangen. Joost van Borgvliet werkt in de textiel industrie van Bergen op Zoom, maar of hij daar nu heel veel zin in heeft… Op een dag vist hij in de Oosterschelde en een meermin vraagt hem een kop water. Leuk verhaal met een weinig fantastieke inslag. Een kraai die praat, dat is het enige, maar… het is mooi verteld en dat wil zeker ook wat zeggen.
– Nora De Baerdemaeker & Ruben De Baerdemaeker – Laat ze branden (FA)
Pracht van een verhaal van dochter en vader De Baerdemaeker. Het verhaal is vervat in verslagen over heksenvervolgingen en executies, die meer dan geloofwaardig over komen. Mooi gedaan!
– Alieke Verburg – De sage van boer Jan (HO)
Boer Jan heeft al zijn verdiende geld verbrast aan vrouwen, drank en gokken en is, op de bok van zijn wagen getrokken door twee paarden, onderweg naar huis. Als Jan af wil stappen om te gaan plassen, verliest hij zijn evenwicht en belandt in een modderpoel. Er verschijnt een zwart paard met op zijn rug een knappe jonge vrouw. Geen onaardig verhaal, maar vrij simpel van opzet!
– Ada Martens – De vloek van Harmse (FA)
Prachtig en heerlijk rustig verteld verhaal over heksen, geesten én blauwe Garrit! Een meisje dat naar tante Lydia gestuurd wordt, wordt gedreven naar een beekje achter het huis en kan daar uren doorbrengen. Wat zit daar achter? Lees en geniet!
– Mike Jansen – De terugkeer van de marskramer (FA)
En Mike… Mike sluit op een grandioze manier deze anthologie af met een pracht én origineel verhaal over Jan de Slokkeman, die al sinds onheuglijke tijden contracten in bloed afsluit dat mensen, die aan de grond zitten, helpt. De prijs… de prijs is wat de ander nog kan missen. Waanzinnig mooi verhaal!

En hiermee zit deze In de Polder er weer op. Jammer! Ik kan niet wachten op de volgende, want die komt er, daar ben ik zeker van. Als de kwaliteit zo hoog blijft, dan mag het tot in einde van jaren door blijven gaan. Maar… daar ben ik helemaal niet bang voor. Daar staat Mike garant voor, dat is één ding dat zeker is!

Jos Lexmond

Adrian Tchaikovsky – Grauw (SF)
Iceberg Books, Amsterdam (2026)
Oorspr.: Shroud, Tor UK (2025)
369 pagina’s, € 19,99
Vertaling: Richard Heufkens
Omslag: Michael van Zijl/Neil Land (Tor Art Department)/Steve Stone (Illustratie)

Allereerst wil ik toch wel even een lans breken voor Iceberg Books! We hebben hier schitterende Nederlandstalige schrijvers die, bij tijd en wijle, prachtige SF tot ons brengen. Daar ben ik uiteraard heel erg blij mee, maar geregeld verlang ik toch nog wel eens terug naar die tijd dat er hele scheepsladingen vertaalde SF van schrijvers van naam over ons, gelukzaligen, werd uitgestort. Die dagen zijn niet meer, helaas. Wat weten we nu van welke internationale schrijvers er hot and beautiful zijn? Iceberg Books is vrijwel de enige, (en dan heb ik het niet over deze en gene verdwaalde, zorgvuldig NIET als SF bestempelde, uitgaven) die ons geregeld nog eens verwend met prachtvolle SF, zowel van eigen bodem als vertaald. Maar goed… dat was even mijn klaagzang. Het voelde alsof het even gezegd moest worden. Maar… terug naar de orde van de dag!

Met Adrian Tchaikovsky heb ik tegenwoordig precies hetzelfde als dat ik met Jack Vance had. Misschien dat het te maken heeft met de Tschai in T(s)chaikovsky, maar eerder lijkt het me te liggen aan het schrijftalent van Adrian dat me, als een blok, voor hem liet vallen! Telkens als er een nieuwe titel van Vance verscheen, liet ik alles uit mijn vingers vallen en ging er weer eens ouderwets en uitgebreid voor zitten. Er kon gebeuren wat er ook maar gebeuren kon… ik was er niet uit los te rukken! Nu… met Adrian Tchaikovsky gebeurde precies hetzelfde! Ik kon me niet inhouden en ondanks dat ik altijd al mijn recensies behandel op volgorde van binnenkomst, moest en zou Grauw eerst verslonden worden alvorens ik de draad weer op kon pakken. En weer werd ik absoluut niet teleurgesteld. Potdomme, wat een verhaal!

De geschetste toekomst in dit verhaal is dermate dystopisch, claustrofobisch en bijzonder irritant, dat ik me, voordat een dergelijke toekomst aanstaande was, vrijwillig én blijmoedig, van de wereld zou halen.

De eerste bottleneck was op de aarde geweest. Dat was een grote klimaat- en grondstoffencrisis geweest, die zo veel had verwoest en bijna een einde had gemaakt aan alles wat de mens had opgebouwd. Maar… de mensheid sloeg er zich doorheen. Het leed en de wanhoop waren duidelijk nodig geweest, want anders had de mensheid zich nooit ruimte in gewaagd. De maatschappelijke structuren die de eerste bottleneck hadden overleefd en hadden hen naar de Tweede Bottleneck geleid. Wat vroeger corporaties genoemd waren, groeiden uit tot Concerns. De Interconcernoorlogen hielpen de kolonisatiepogingen in het eigen zonnestelsel om zeep en de mensen die het overleefden, hadden dat te danken aan de zegen van de Concerns en die zegen kreeg je alleen maar in ruil voor een plechtige belofte van dienstbaarheid, zoals ieder kind uit de habitattanks je konden vertellen. Die habitattanks worden door Adrian zelf beschreven als: “Daar propten ze ons samen in. Je kreeg geen moment voor jezelf tot je een opleiding had gehad en een beetje loonwaarde had opgebouwd. Geen wonder dat we allemaal smachten naar een ruimtemissie. Maar in die tanks zat je altijd en eeuwig op eenieders lip. Met alle herrie, geurtjes en asociale gewoonten van anderen”. (Pagina 179) Voor mij klinkt het als de horror of all horrors!

Dit in het kort hoe de situatie van de mensheid er voor stond. Slecht dus. Adrians uitleg en wereldbouw gaat nog verder en is zo prachtig geschreven dat het als de waarheid is. Zo zal het gaan met de aarde en de mensheid. Ik kreeg er de koude kriebels van, dat mag je gerust van me aannemen.

Maar goed… De concerns werden ertoe gedreven om de blik naar buiten te keren, naar het heelal. Ze sturen het ruimteschip Garveneer op een commerciële expeditie. Die ontdekt een gitzwarte maan, draaiend om een gasreus in het Prospector413 stelsel, tjokvol ruimtesignalen, zodat het lijkt alsof de maan de ruimte in gilt. De maan wordt Grauw genoemd. De omstandigheden op de maan, dodelijk voor de mens, maar Grauw is in alle opzichten rijp voor exploratie.

Door een catastrofaal ongeluk zijn twee vrouwen, Juna Ceelander en Mai Ste Etienne, tot een noodlanding in een in een nauwelijks daartoe geschikt landingsvoertuig gedoemd. En dan vangt een tocht aan dwars over het oppervlakte van de maan. De tocht voert beiden over waanzinnige landschappen waarbij ze begeleid worden door Grauwers, de plaatselijke aliens. De mensheid had, tot dan toe, nergens eerder aliens in het bekende heelal, aangetroffen.

Uiteraard hebben we eerder over fatale noodlandingen op zeer vreemde werelden gelezen en over contacten met zeer vreemde aliens. Ik verwijs alleen nog maar eens terug naar Tschai van Jack Vance, al was dat een stuk lichter van opzet. Er zijn er vast nog een aantal meer te bedenken, maar wat Tchaikovsky hier doet… onvergelijkbaar mooi!

Enerzijds is er de lichte kant, waarin twee aardse vrouwen die vechten om te overleven en redding zoeken, en aan de andere kant, de duistere, de aliens die de dames observeren. Bij toerbeurten vertelt elk van hen hun eigen verhaal, over hun angsten en verbazing. Beiden proberen wegen te zoeken om met elkaar te communiceren en elkaar te begrijpen. Maar ook hebben elk hun eigen agenda.

Ik ga er verder niets meer over vertellen. Ikzelf heb het vrijwel ademloos gelezen! Dus… lees, huiver en geniet ook van dit grootse, en meer dan originele, avontuur. En… eh, nee! Ik wilde nog iets zeggen, maar doe het toch maar niet. Ontdek al het moois zelf maar. Veel plezier! Voor de prijs hoef je het zeker niet te laten!!!

Jos Lexmond

Vreemde Draken (DIV)
Uitgeverij Macc, Rijen (2025)
246 pagina’s; prijs 22,95
Samensteller: Theo Barkel
Omslag: Tais Teng

Voor draken heb ik ook wel een beetje een zwak en voor Vreemde Draken al helemaal! Als je over de ontstaansgeschiedenis van deze verzamelbundel zou willen weten, dan moet je zeker de SF-Terra 290/291 eens lezen, want daar staat het allemaal in. Maar goed… alweer dus een nieuwe loot, dat aan het prachtige oeuvre van bundels en anthologieën van Uitgeverij Macc wordt toegevoegd. Het begint een indrukwekkende rij te worden, maar… hoe meer… hoe liever! Hoe dan ook… genoeg gekletst nu… laten we beginnen met de verhalen, ze hebben al lang genoeg gewacht op mij!

– Theo Barkel – Verborgen Vuur (HO)
Theo Barkel opent zelf met dit verhaal. De plaats waar de duivel op aarde is neergekwakt, klinkt meer dan logisch als verklaring. Theoloog Guillaume St. Jean de la Fayette wil zijn theorie staven met de werkelijkheid en reist af. Leuk bedacht verhaal met een even leuke (!) afloop!
– Roger Kilmore – Wisselwezen (FA)
Roger Kilmore presenteert een draak/mens die zich in twee verschillende lijkt te bewegen. De ene keer is hij Hrachya Stormvlugt, de andere keer ene meneer Brouwer, die een Fantasy roman schrijft met zijn alter ego als hoofdpersoon. Wie of waar, is of hoort hij? Leuk verhaal, maar een echte oplossing komt er niet en dat is jammer!
– Finn Audenaert – De oude adem (FA)
Op een meer dan krachtige manier verteld! In een woord: Prachtig! Ik ga over dit verhaal verder niets zeggen. Dompel je onder in de woorden en ontvang!!!
– Johan Klein Haneveld – Aan de draak geofferd (SF)
Na een oorlog van gigantische proporties, gaan gezanten op bezoek bij alle voormalige planeten van de Federatie van mensenvolken. Ze willen ze allemaal weer hernieuwd lid maken van de Hernieuwde Federatie. Lupita N’doko, is zo’n gezant en ze is op bezoek op zo’n wereld, alleen… Johan levert een verhaal dat boeit en dat vraagt om meer! Het verscheen eerder in: Vurige Tongen (2021).
– Jaap Boekestein – Drakenspiel in de koude ruimte. Toen Sergio negenhonderdachtennegentig was (SF)
Een Sergio verhaal… altijd meer dan welkom en zeker eentje als deze! Drakenerotiek, dieverij en maken dat je wegkomt, zijn elementen in een verhaal dat met zekere humor gelardeerd is. Het dient op een rustige, edoch gretige, manier geabsorbeerd te worden!
– Charles van Wettum – UY Scuti (SF)
Mooie harde SF! Maar dan gezien door de ogen van Fantasy door middel van AI. Mag ik dat zo zeggen? Of is het complete onzin. Lees het verhaal en laat het me weten. Ikzelf vond het gewoon mooi. Dat mag toch ook?
– Karel Smolders – Het monster in mij (FA)
Prachtig en zeer origineel verhaal! Net als Tigran heb ik een hond. Geen Bruno, maar een Kyra. Van een dergelijk verhaal ga je toch twijfelen. Zal Kyra ook een draak in hondskleren zijn? Leuk om over na te denken!
– Mike Jansen – Zij die herinneren, zij die heersen (FA)
Intrigerend verhaal over de cyclus van de wereld. Frederic, een archeoloog en een vasthoudend type dat altijd meer wil weten, wordt geobserveerd door een lid van de Orde van de Draak. Hij, en de wereld, staat voor een verandering! Prachtige vertelling!
– Johan Klein Haneveld – Een kwestie van oriëntatie. Een Antonie Wander-mysterie (FA)
Johan weet in amper vier pagina’s een bijzonder verhaal neer te pennen dat hout snijdt! Het is een gedurfd idee, maar… wie weet schuilt er waarheid als een koe (of een draak) in!
– Guido Eekhaut – De IJzeren Draak (SF)
Alweer een pracht van een verhaal, zich afspelend in een Fantasy-achtige, maar in een SF setting geïntegreerde, wereld. En een spin-off van zijn nieuwe, nog niet uitgegeven, roman (ben de werktitel even kwijt (nou ja… even!). Dit is of een geweldig excerpt, of gewoon een nieuw verhaal over Bruno, een gepensioneerde handwerksman die voor zijn plezier, of wat voor reden dan ook, een mechanieke draak bouwt, omdat een levende bouwen verboden is door de Anderen. Soms speelt hij met Abry, een (waarschijnlijk) loslippige vriend, als er alcohol in het geding is, of met Vos, een dier Dat Spreekt. Sinds een aantal dagen wordt Bruno in de gaten gehouden! Door dit verhaal, samen met het verhaal Ouder dan licht (Wonderwaan 55), wordt mijn verlangen naar de eerder genoemde roman, steeds sterker. Hopelijk (voor mij en voor eenieder) vindt Guido er een goede uitgever voor!
– Anton de Lange – Het Gevaar van Flacqee (FA)
Een niet onaardige poging van Anton de Lange. Echter zijn er momenten die nogal naïef en weinig professioneel overkomen. Het verhaal van het eiland Goeree-Overflakkee en haar geschiedenis. Het speelt zich af over een periode van 5.000 (geschat) jaar, vanaf het moment dat de Kaninefaten er zich vestigden, tot in onze tijd, Maar toch… Anton heeft zeker potentieel!!!
– Minou van Weert-Simons – De beproeving in vreemd Drakenland (FA)
Een toch wel vreemd verhaal! Het begint met een gezin dat vanuit een vakantiepark in Zuid-Frankrijk naar huis gaat, Fayèn heeft een nacht vol nachtmerries achter de rug en wil niet in het midden, tussen haar twee zusters in, in de auto zitten. En dan… dan begint het vreemde. Kijk jij maar eens of je eruit komt!
– Gé Ansems – Drakenbal (FA)
Een niet onaardig verhaal, maar… is het nu allemaal echt gebeurd, of… en dat is de vraag! Voorlopig houden we het maar gewoon op Fantasy!
– Liesbeth Jochemsen – De roze marijn (FA)
Een toch wel enigszins vreemd verhaal! Waarom, bijvoorbeeld, lees je maar slechts één boek van Uitgeverij Macc? Er zijn er zovele! Ook het einde is behoorlijk ver gezocht én gevonden. Wat mij betreft een van de mindere verhalen!
– Esther Geurts – Verslindt (FA)
Een mooi verhaal over vriendschap en liefde en opofferingsgezindheid! Waar vind je een draak in dit alles?
– Theo Barkel – De Drakendoder (FA)
Theo creëert hier een meer dan genietbare draken fantasy met humor! Een would-be Drakendoder brengt reuring in het dorp. Hij doet zich voor als een Drakendoder, maar in werkelijkheid zijn de drakentanden aan zijn riem uit ivoor gesneden. Min of meer gedwongen, verbergt hij zijn geheim en… Eerder verschenen in: Verhalen Vertellers 5.
– Johan Klein Haneveld – De laatste draak (FA)
Johan beschrijft, in een kort verhaal, de teloorgang van de laatste draak. Met een aandacht vasthoudende precisie en liefde voor het dier. Maar… dat is nog niet alles. Mooi!!! Eerder verschenen in: Vurige Tongen (2021).
– Tais Teng – Als de rode haan kraait (FA)
Een absoluut fascinerend verhaal over het leven in een alternatieve historie, waarin vogels, gelijk draken, vuurspuwende monsters zijn. Jehan wisselt nogal eens van studierichting én vriendinnen. Vooral dat laatste blijft hem achtervolgen, of liever… dat laatste!
– Mike Jansen – Het pad van Han Jie volgde (FA)
Mooi verteld verhaal. Ik ben er niet helemaal zeker van of hier nu wel een draak een rol in speelt, maar of nu wel, of nu wel niet… het is van geen belang in dit prachtige filosofische verhaal!
– Tais Teng – Nero’s draak (FA)
En dan… last not least… het bonusverhaal. Dolle pret, dit verhaal! Uiteraard gaat het over draken, over baas boven baas én over vondsten om alles, maar dan ook echt alles, in gruwel en bijzonderheid te overtreffen! Echt waar: Dolle Pret!!!

Welaan, een verzamelbundel die zeer zeker aandacht verdient. Een paar verhalen dat wat minder zijn dan het gemiddelde, maar daar tegenover staan een behoorlijk aantal meer dan goede (én zeer goede) verhalen! Dus… ben je een drakenliefhebber (net als ik) aarzel dan niet deze anthologie aan te schaffen en lees! Een groter en vuriger aanmoediging kan ik je echt niet toebrullen!

Jos Lexmond

Onwereldse Sprookjes (DIV)
EdgeZero Publicaties (2025) Prijs: € 17,98
Samensteller: Finn Audenaert
Omslag: Mike Jansen/Tais Teng
Samengesteld voor Out of this World en EdgeZero
Verkrijgbaar via: Amazon.de

Een verzamelbundel die er adembenemend uitziet, dat moet gezegd! Maar… wat er ook gezegd moet worden is dat het een kreng is om op je gemak vast te houden tijdens het lezen. Eigenlijk is het het beste om hem op een lezenaar (of lessenaar) open te leggen en er dan achter gaan staan om eruit te lezen, of voorlezen (dat ook natuurlijk). Sorry, dat ik hiermee open, maar ik kon het niet langer voor me houden en zeker niet te bewaren tot de eindopmerking, of eindconclusie. Ik begrijp wel dat het misschien noodzakelijk was om de vele verhalen erin te kunnen herbergen, maar als het daarbij dan onhandig wordt… dan is dat ook niet handig.

Maar goed… laten we eens kijken of we iets met de inhoud aankunnen! Het eerste voorwoord is van Laura Scheepers, wat op zich al een sprookje is. Leuk gedaan! Het tweede voorwoord is van de samensteller: Finn Audenaard. En hij verteld over de ontstaansgeschiedenis. Ook leuk!

– Tais Teng & Jaap Boekestein – Het zwaard in de steen en andere Venusiaanse Sprookjes (SF)
Het allereerste sprookje is van Tais en Jaap. Het lijkt ver buiten de grenzen van hun normale vertelkunst, maar ja… wat is normaal te noemen voor beide mannen? Juist! Wat het geworden is… zelf ontdekken! Maar ik zeg alvast… het is meer dan de moeite van het lezen waard!!!
– Finn Audenaert – Vreugdevuur (FA)
Finn verhaalt over het ontstaan van het vuurwerk en het gebruik ervan op grote feesten en feestdagen. Mooi verteld!!!
– Johan Klein Haneveld – De ademnood van de koning (FA)
Het sprookje van Johan vertoont vele trekken van gelijkheid met de ons bekende wereld. Laten we hopen dat het allemaal zo afloopt als in sprookjes. En… ze leefden nog lang en gelukkig!
– Laura Scheepers – Muizenstad (HO)
Macaber sprookje, dat moet alvast gezegd! Alle kinderen en volwassenen, die op de kermis een suikerspin hebben genuttigd…
– Mike Jansen – Meester Prikkebeen (SF)
Meester Prikkebeen is een sprookje, dat meer dán is gebaseerd op het lied van Boudewijn de Groot. De tijd van handeling is ver in onze toekomst. De samenleving heeft plaats gemaakt voor een plek met geesten, een dode stad en hoop… dat doet leven. Intrigerend!!!Het verscheen eerder (in deze vorm?) in 2014 in Wonderwaan 29 en in 2013 én 2024 in de bundel Ophelia Omarmd!
– Gerrie Van Dijk – De dochter van de Noorderwind (FA)
Een sprookje wat nogal onlogisch in elkaar steekt, maar ja… dat neigen sprookjes nu eenmaal te doen!
– Bianca Mastenbroek – Zilvernimf (FA)
Droef sprookje dat niet zo heel erg droef eindigt! Een fantastisch wezen, zo klein, zo teer! Gewond gevonden, maar eigen gewin ging voor. Prachtig sprookjes zoals alleen Bianca dat kan!!! Het verscheen eerder in: Zilvernimf, en andere bittere sprookjes, dat in 2009 dat Bianca in eigen beheer liet verschijnen en in: Pure Fantasy (2010).
– Hervé Suys – Ingrediënt (FA)
Ultrakort verhaal over Mickey, die op verzoek van Merlijn een bepaald ingrediënt zoekt. Ietwat knullig Disney aftreksel!
– Peter De Backer – Een nieuw begin (FA)
Een vrij slecht verhaal, wat ook slecht verteld is! Uiteindelijk gaat het nergens over en de enige reden dat ik het Fantasy noem, is dat het zich in een fictief land afspeelt.
– Ellen Kusters – Olivia en Roos (JHO)
Sorry hoor, maar dit gaat me toch werkelijke te ver! De vampiers wonen op aarde en de mensen zijn vertrokken, en verder… zou het een sprookje moeten zijn, waarin vampiers en mensen nog lang en gelukkig leefden. Gatverdamme!!!
– Miriam Ootjers – Mank (FA)
Dit is, eindelijk weer, een verhaal zoals je verwacht in deze anthologie. Het behaalde de vijfde plaats in de Sterrenkijkers wedstrijd van Godijn Publishing in 2025 en werd geplaatst in de bijbehorende verzamelbundel. Toen schreef ik er dit over: “Pracht van een sprookje! Een jongen die mank is, wordt niet voor vol aangezien. Een ster denkt dat Mank, zoals de jongen zichzelf heeft genoemd, een wens heeft gedaan. Eindigt filosofisch en geeft stof tot nadenken!”
– Harrie Adema – De regenboogkoe (Geen)
Alweer… pracht van een sprookje, ditmaal over koeienliefde. Maar… geen fantastiek!
– Laura Scheepers – Blanche (Geen)
Hervertelling van het sprookje Sneeuwwitje (?), wat zich afspeelt in onze tijd. Het is een beetje een zwak vertelsel geworden en niet iets wat je normaal gesproken van Laura Scheepers zou verwachten.
– Soumya Shyam – Het zoete zout der aarde (FA)
Een sprookje van alle tijden. Een sprookje van kortzichtigheid, tot het te laat is en de Godin van de wortels verdwenen is. Te laat en te weinig. Zonder wortels… geen leven! Het verscheen eerder in: Meer dan menselijk (2023).
– Eva van Baar – Groenesie (FA)
Op zich een intrigerend verhaal over de dingen die misgaan met dingen. Zoals gezegd intrigerend, maar het einde is nogal teleurstellend én… dat is jammer!
– Joke Adam – De sleutel van het hart (FA)
Dit is een prachtig sprookje, zonder meer! Het verhaalt van een ridder die op een toernooi de sjaal van een jonkvrouw om zijn lans wil binden, om haar de eer van zijn overwinning te gunnen. Het hart van de jonkvrouw zit op slot en de ridder gaat op queeste om het slot te kunnen openen. Mooi verteld!
– Jeroen de leeuw – Een heilige nacht (Geen)
Een prachtig sprookje over een dennenboom die verlangt naar het gezelschap van vogels. Die bewonen wel een eik, maar haar niet! Mooi verteld, maar… geen fantastiek!
– Laura Weterings – De mosselman (FA)
Sprookje dat werkelijk bol staat van de kinderliedjes. Ik heb me er erg mee vermaakt om ze allemaal op te zoeken en te herkennen. Leuk gedaan!
– Wim Slierendregt – Sneeuwwitje en de zeven dwergen (FA)
Wim Slierendregt maakt het wel héél erg bont. Hij verhaspelt wat bestaande sprookjes en knutselt er lustig mee op los. Nou ja… snel door maar weer!
– Hervé Suys – Ingrediënt, revisited (FA)
En… nog een ingrediënt, Berenklauw! Ja… zo kan je natuurlijk nog wel even doorgaan, zoals met ogentroost en dat soort dingen! Snel door maar weer!
– Beck Palmas – Met de seizoenen (FA)
En dit verhaal is gelukkig weer heel iets anders! Het bevat de stof waarvan sprookjes geweven worden. Prachtig!!!
– Laura Scheepers – Tijdloos (FA)
“Eindelijk lijkt het te beginnen”, zei hij voorzichtig. “De goede sprookjes, twee achtereen, De rest ook?”, sprak hij hoopvol, edoch weifelend!
– Ralph Mulder – Zagen wiede wiede zagen (JFA)
Nee dus, want hier wil ik weinig woorden aan vuil maken! Meestal rijmt het, maar soms ook niet!
– Bruno Lowagie – Het middelste meisje (JFA)
Ietwat kinderlijk verteld, maar het is een origineel verhaal, wat origineel wordt opgelost. Een fijn sprookje dus!
– Ruben De Baerdemaeker – Het meisje dat een mens wou zijn (SF)
Kijk! Dit is een schitterend en modern sprookje. Het is weliswaar een variant op het aloude thema: robot wil mens zijn, maar het is op een mooie manier geschreven en derhalve een mooie aanvulling. Virginia is een AI, maar langzaam aan ontwikkeld ze zichzelf om meer te zijn dan een AI. Ze wil een mens worden. Prachtig! Het verscheen echter eerder in: EdgeZero. De beste Nederlandstalige genreverhalen uit 2023.
– Rob Geukens – Hoe de maan aan zijn kraters kwam (Geen)
Aandoenlijk sprookje, wat verteld wordt door een konijnenmoeder aan haar kinderkonijntjes. Edoch… volgens de regels van opname in Fandata… geen fantastiek!
– Miriam Ootjers – De prinses en de perzik (FA)
Kijk eens aan! Een bijzonder leuk sprookje, met een prinsesje, een perzik en uiteindelijk een pratende kikker. Het zit prima in elkaar én… we kunnen er ook nog iets van leren! Goed gedaan!
– Klara Van Vlaenderen – Week (JFA)
Het is een niemendalletje, maar… lief en charmant. Je mist het niet als het er niet is, maar… toch!
– Johanna Lime – Flora en de kabouter met de gouden zwaan (JFA)
Alweer wordt er een potje gemaakt van allerlei bekende sprookjes, die doorheen gehusseld worden. Waarom kan er gewoon toch niet iets origineels bedacht worden!
– Anna López Dekker – De prinses en de put (FA)
Alweer een mix van sprookjes, maar dit keer er niet zo dik erop liggend. Bovendien zitten er originele twists in, die het toch tot een genietbaar verhaal maken.
– Charles van Wettum – (SF)
Een teder sprookje, gebaseerd op Roodkapje, maar bijna niet herkenbaar als zodanig. Knap gedaan, én… consequent volgehouden. Lof!
– Bob Faber – De poppenspeler (FA)
Wanneer de poppenspeler plots overlijdt, laat hij zijn ziel achter die de poppen weer bezielt! Mooi geschreven in slechts één pagina!
– Laura Scheepers – De wonderbaarlijke avonturen van Baron van Munnikhuizen (FA)
Ook Laura Scheepers haspelt een aantal verhalen van de Baron van Münchhausen door elkaar en maakt er iets nieuws én origineels van. Hoewel ik niet zo heel erg van het donderjagen met originele verhalen en sprookjes ben, weet ze me toch te verrassen!
– Finn Audenaert – Het fietsende meisje (FA)
Vreemd, maar mooi geschreven verhaal, waarin de vervreemding volop toeslaat. In een wereld waarin de fietsen het voor het zeggen lijken te hebben, slaat de stemming ineens om. Ella vind in een vreemdsoortige wereld een man die hulp behoeft. Mooi en origineel beschreven in een wereld van fietsen! Het verscheen eerder in: Portulaan 156.
– Miriam Ootjers – Sneeuwwitje en de zeven wolven (FA)
Een derde verhaal van Miriam Ootjers al weer in deze verzamelbundel. En… terecht, wat het is alweer een goede! Het is een hervertelling van Sneeuwwitje en de zeven dwergen, maar buiten ‘Sneeuwwitje’ en ‘Zeven’, heeft het er weinig tot niets mee te maken. Deze Sneeuwwitje heeft een prima toekomst voor zichzelf gevonden!
– Marie-Louise Hellemons – MiSproFi (FA)
Dit ie wel een leuke praatgroep miskende sprookjesfiguren: MiSproFi! Een praatgroep voor sprookjes en bijfiguren. Bijzonder leuk gedaan. Het had wel wat langer mogen zijn. Een mens moet toch wat te zeuren hebben, nietwaar?
– Frank Beckers – De keizer en het kind (Geen)
Nieuwe versie van De nieuwe kleren van de keizer, maar… geen fantastiek! Dat was, trouwens, de originele versie ook niet!
– Ruben De Baerdemaeker – Het onvertelde sprookje (FA)
Tot nu toe, een van de mooiste sprookjes van deze anthologie. Een sprookje blijft echter onverteld en zoekt manieren om toch ééns verteld te worden!
– Bruno Lowagie – Bianca en haar zeven buren (Geen)
Een levensecht, doch droef, sprookje. Maar…geen fantastiek!
– Laura Scheepers – De kat in de kast (FA)
Laura Scheepers schreef een nieuw Alice in Wonderland verhaal, en… dat doet ze heel erg leuk! De Cheshire Kat is alleen in Wonderland en wil een vrouwtjeskat om een nestje kittens mee te krijgen. Alice krijgt op Aarde de opdracht een speciale kat te zoeken!
– Luc Vos – Bij ons (FA)
Luc Vos laat een haai voor Naomi’s dode vader spreken. Een sprookje én wishful thinking? Mooi verteld!
– Finn Audenaert – Milena bij het slapengaan (Geen)
Ultrakort verhaal, maar… geen fantastiek!
– Mike Jansen – Voor een handvol gouden munten (HO)
Een meer dan geweldig verhaal van Mike! Avonturiers begeven zich naar de stad Kadath (waar kennen we die naam ook al weer van? Lovecraft, natuurlijk!) Het verhaal is op zijn manier geschreven met een twist van Mike zelf. Maar… met de beste wil van der wereld, kan je het geen sprookje noemen. Toch? En… vinden we dat erg? NEEN!!!
– Tim Therry – Jorik en de witte kraai (FA)
Tim Therry is een Belgische auteur en dat is zo’n beetje alles wat we van hem weten. Hij creëerde een sprookje uit de stof waaruit sprookjes ontstaan. Die stof zorgt voor onsterfelijke sprookjes én… dit is er een van. We gaan meer van Tim Therry horen, hoop ik!
– Adriaan van Garde – De wisselwens (FA)
Pracht van een verhaal! En… net als het voorgaande sprookje, is het ook ontstaan uit dezelfde stof waaruit sprookjes nu eenmaal ontstaan en daardoor onsterfelijk worden. Mooi én verrassend!!!
– Katrien Ricart – Knooppunt éénendertig (FA)
Alweer een pracht van een verhaal/sprookje. Een meisje maakt een knooppunten wandeltocht. Een vrouw in een scootmobiel doet iets met regenwolken en het resultaat is dat het meisje verdwaalt. Lees het verhaal verder zelf en kleur de plaatjes. Leuk gedaan!!!
– Maud Blomme – De vergeten winkel (FA)
Maud Blomme is voor mij een totaal onbekende, maar zal dat voor een aantal mensen niet zijn. Eens kijken wat ze te melden heeft! Het is het verhaal van een meisje, die een herinnering (een die ze kan missen), wil ruilen voor een andere. Dat gebeurd én… wat er dan volgt… Leuk!
– Laura Scheepers – De kruiden op de pizza (JSF)
Een kinderlijk, maar geen kinderachtig, verhaal. Arjan is elke woensdag bij oma en dan bakken ze samen pizza’s. Op een nacht ontdekt Arjan bezoekers van de pizzaplaneet in de tuin. Er heeft zich een ramp op hun wereld afgespeeld! Naïef, maar mooi geschreven sprookje!
– Mike Jansen – De benen bruidsschat (FA)
Briljant sprookje! Het begin is gemeengoed. Een koninkrijk, een koning en een prinses, mooi en ongenaakbaar. De koning vindt dat ze moet trouwen en de prinses verzint de ene na de andere onmogelijke opdracht en alle potentiële kandidaten, komen dood terug. Maar dan… zijn de prinsen op! Een sprookje dat het uiterste van de uitersten opzoekt. Briljant!
– Miriam Ootjers – De wolf en Roodkapje (FA)
Miriam voelt zich heel er thuis in sprookjes en legenden én… dat zie je aan alles! Ditmaal een remake van Roodkapje. Eentje die WEL leuk is en van het oorspronkelijke verhaal weinig over laat. Een wolf die een halve fles tequila naar binnen werkt en Roodkapje, die al drie keer voor niets komt, omdat oma de hort op is. Kortom… het wordt er een stuk leuker op. Met plezier (nogmaals) door de ogen gejaagd! Het verscheen eerder in: Charlatans (2023).
– Veerle Dosogne – De drie varkens (Geen)
De drie biggetjes zijn volwassen geworden en wonen nog steeds in het stenen huis, dat de wolf niet omver kon blazen. Ze hebben zin in een zeug! Vrij onzinnig verhaal, dat gelukkig geen fantastiek is!
– Finn Audenaert – De familie Ochtendrood slaat terug (FA)
Leuk én humoristisch verhaal met bedekte termen, waarin uiteindelijk blijkt dat we met de ……. van de Kertstman van doen hebben. Leuk! Eh… dat zei ik al!
– Mike Jansen – Brunhilde en Drimmelin (FA)
Nog een van de meest prachtige en humorvolle die ik, tot nu toe, in deze Onwereldse Sprookjes, las. Brunhilde wint in een toernooi van alle mannen. Maar daar ontstaat het probleem. Als Brunhilde binnen een week terugkeert als man, dan wordt ze alsnog de man van Drimmelin. Een heks… Schitterend verhaal!!!
– Marjan Brouwers – Een sprookje in een sprookje (FA)
Pracht van een sprookje, of een fantastisch verhaal, whatever! Het is gebaseerd op een legende (zie einde verhaal!).
– Anaïd Haen & Django Mathijsen – Spelbrekers bij de Heksilympics (FA)
Ontzettend leuk verhaal over de Heksilympics, dat telkens wordt onderbroken door actievoerders met bevelschriften van rechters. Allerlei uitbuiting van dwergen, trollen, midgets en dergelijke wordt verboden in verband met discriminatie en zo meer. Dolkomisch!!!
– Laura Scheepers – Meermin (FA)
Laura Scheepers! Al voor de zevende keer aanwezig in deze anthologie. Ze voelt zich duidelijk thuis in deze omgeving! Dit keer een sprookje over een onmogelijke liefde! Een meisje en een zeemeerman. Het meisje vindt na lang zoeken een toverspreuk en… Zoet sprookje wat echter weinig om het lijf heeft!
– Miriam Ootjers – De wolf en de zeven geitjes (Geen)
Miriam Ootjers ook al voor de vijfde keer in deze verzamelbundel! Hier heeft ze het sprookje van De wolf en de zeven geitjes helemaal naar de filistijnen geholpen en er een totaal ander sprookje van gemaakt. Echter… geen fantastiek!
– Theo Barkel – Blauwmutsje en Grote Boze Grootmoeder (FA)
Ook Theo doet lustig mee met het uit elkaar pulken van bestaande sprookjes en het daarna weer in elkaar flansen van, dit keer een leuk, nieuw sprookje. Hier een sprookje met een Terry Pratchett vibe!
– Finn Audenaert – De kloonklazen oftewel een samenzwering van Klazen (SF)
Ook Finn, tevens samensteller dezes, is ruim aanwezig. Geen straf overigens. Dit verhaal is een vrij cynisch, en daardoor toch ook, humorvol verhaal over gekloonde Sinterklazen, om de Zwarte Pieten en vervangers. Blijkbaar hebben die er de brui aan gegeven. De kloonklazen bereiden een (nieuwe!) aanslag op Sinterklaas voor!
– Frank Beckers – Sprookjespi-ku’s (Geen)
Ofschoon een interessant verschijnsel, geen fantastiek!
– Ruben De Baerdemaeker – Manjit (FA)
Manjit las ik nog niet zo heel lang geleden en wel in: EdgeZero. De beste Nederlandse genreverhalen uit 2024. Toen schreef ik er dit over: “Waarlijk een geweldig verhaal, dat ik niet eerder las. Het verhaalt van een Indische vrouw, die telepathie beheerst en in een club in Londen mensen vermaakt met haar vermogens. Edward, onderwerp van haar kunsten, brengt haar in contact met Doyle, een wetenschapper. Een en ander speelt zich af in een alternatieve historie in het Victoriaanse Londen.”
– Luc Geeraert – Westerzon (FA)
Prachtverhaal! Als de zon in het westen opkomt, staat de wereld dan stil? Vogels fluiten niet en mensen slapen zonder wakker te worden. Twee mensen zijn echter wel wakker. Kunnen zij iets? Geweldig verhaal van een schrijver, die nog niet zo lang geleden debuteerde met de bundel: Wolken vallen niet en andere verhalen, bij de ook net nieuwe uitgever Kremkoll! Westerzon staat ook in deze bundel!
– Finn Audenaert – Paasterreur (Geen)
Vermakelijk verhaal over het elimineren van de Paashaas. Maar… geen fantastiek!
– Guido Eekhaut – Een visioen van gras en bizons (Geen)
Lang verwacht en toch gekomen. Een prachtig verhaal van Guido Eekhaut. Of… natuurlijk, wat je maar prachtig noemt! Zeker geen sprookje, maar keiharde werkelijkheid. Mooi onder woorden gebracht! Maar… geen fantastiek.
– Patrick Van de Wiele – Het muzikale sprookje van disco queen Donna Summer (Geen)
Een biografie van Donna Summer. Maar geen fantastiek!
– Patrick Van de Wiele – De tovenaar van Oz (Geen)
Wat het ook wel is… in ieder geval geen fantastiek!

En dan… dan zit deze anthologie er op. Door het formaat ben ik blij dat ik hem naast me neer kan leggen. Het deed fysiek zeer om het langer dan een bepaalde tijd vast te houden, wat dan eigenlijk wel weer noodzakelijk was om een beetje door alle verhalen heen te geraken. Wat waren het er veel. Verhalen bedoel ik natuurlijk. En dan komen we meteen bij het punt waar ik buiten het lastige formaat ook nogal eens last had van verhalen die beter niet in deze verzamelbundel opgenomen hadden kunnen worden. Vooral omdat de kwaliteit ervan nogal eens duidelijk niet goed genoeg was. Ik heb het duidelijk genoeg aangegeven bij die verhalen waar het over gaat. Aan de andere kant stonden er ook briljante en andere prachtige verhalen in en dan vallen de kwalitatief mindere verhalen extra op. Sommige vond ik ronduit irritant. De sprookjes die geen fantastische inslag hadden, zijn natuurlijk prima. In de oude sprookjes komen ze ook voor en een aantal daarvan waren prachtig! Maar… wat de beide artikelen van Patrick Van de Wiele, aan het eind van deze sprookjesbundel, afgezien van de kwaliteit natuurlijk, deden, was me meer dan een raadsel.

Kortom… als de verhalen niet opgenomen waren, waar ik moeite mee had, dan was de bundel misschien niet zo dik geweest zodat het aparte formaat misschien niet had gehoeven… Wie zal het zeggen? Van een groot aantal van de sprookjes heb ik in ieder geval zeer genoten, dus dat was sowieso een pluspunt!

Jos Lexmond

De Nacht kent ons bij Naam (DIV)
Nimisa Publishing House (2025)
130 pagina’s, € 12,50
Samensteller: Onbekend
Vormgeving: Jeroen Mies
Omslagillustratie: Roos ten Hoedt

Werkelijk geen idee meer hoe ik aan deze anthologie gekomen ben, maar ik denk dat ik hem ergens tegenkwam en dacht: “Ha… Horror!” Daar ben ik gek op en de prijs viel bijzonder mee (wat ook hielp), dus hij was zo besteld. Het is al even geleden dat deze verzamelbundel verscheen, oktober 2025, maar ik ben zo achter dat ik vrees dat ik nooit mee bij ga geraken. Dat is ook een vorm van Horror! Mijn Horror! Om mij heen torende stapels boeken, die zachtjesaan mijn kant op beginnen te schuiven. Men vindt mij nog eens…

Maar voor die tijd heb ik nog mooi tijd (hoop ik dan maar) deze De Nacht kent ons bij Naam op zijn meritus te beoordelen.

Het voorwoord is gedaan door Mark van Dijk, die zijn sporen reeds op Horror gebied verdiend heeft, en hij eindigt dit voorwoord met de woorden: “Met een verontruste rilling”, wat niet veel goeds (of misschien juist wel) beloofd! We zullen zien…

– Atalanta Nèhmoura – Een groene zombie-alien voor Thijs (SF)
Atalanta Nèhmoura is al een goede bekende, maar niet voor mij persoonlijk. Ik kan mij niet herinneren ooit een boek (volgens Fandata.nl al negen, maar misschien zijn dat er inmiddels wel meer), van haar gelezen te hebben. Maar… een verhaal, dat zou best eens kunnen in de een of andere anthologie. Een groene zombie-alien voor Thijs is een in spanning opbouwend verhaal, met een einde dat verder voorspelt te gaan, waar het verhaal niet gaat. Het zou interessant zijn te zien waar dat heen zou leiden, maar verder is het een leuk, edoch vrij voorspelbaar verhaal! Op het einde na dan natuurlijk!
– Rik Raven – Als er geen zwanen zijn (YFA)
Rik Raven (en Rik van Woerkom (echte naam)) hebben al heel wat op hun namen staan. Check Fandata.nl er maar eens op na. Dit verhaal verhaalt over Myra, Dylan en Noah. Ze zijn buitenbeentjes en daardoor onafscheidelijke vrienden. Als ze voor zichzelf een dropping organiseren, vinden ze een hut met een drietal deuren erin. Een van die deuren, draagt de tekst ‘Vrij als een vogel’. Deze deur voert hen naar een andere wereld, alwaar… In eerste instantie kon het me maar weinig boeien (het leek me toch een Young Adult Fantasy toe), maar het einde maakte alles goed!!!
– Marieke Frankema – Elke Halloween (FA)
Sven wordt zachtjesaan gek! Zijn apparaten gaan op de loop en doen dingen die hij niet wil. Hij treurt over Bianca, zijn vriendin, die hem de bons heeft gegeven en verdween. Maar… Halloween nadert… Romantiek ten top én leuk verteld. Wat mij betreft geen horror, maar Fantasy. Maar daarover… niet getreurd!!!
– Wianda Rozendaal – Ik was er niet (FA)
Prachtig en intrigerend verhaal van twee mensen, die samen ’s nachts in een parallelle wereld, een magische plek, verloren raken. Zoë en Raish, komen terecht in het huis van Zoë’s ouders en verbranden er keer op keer. Geweldig verteld!!! Maar griezelig? Slechts af en toe! Wianda Rozendaal? Nog vrij onbekend, maar… dat gaat veranderen!
– Mark van Dijk – De oude snoeper (HO)
Een prima horrorverhaal wat zich afspeelt tijdens Halloween én daarna! In het dorp wordt Halloween gevierd. De twaalfjarige Emma en Tijn, haar broertje, halen overal snoep. Zelfs, al vinden ze dat wel vreemd, staat bij het oude vervallen huis een oude ijzeren kookpot vol snoep in schitterende papiertjes. Achter een van de ramen met rafelige gordijnen, ziet Emma een griezelig figuur die naar de kookpot kijkt. Emma pakt aarzelend een snoepje uit de pot, maar Tijn graait naar hartenlust. De volgende ochtend… Goed vertelde horror!!!
– Rianne Werring – De laatste seance (HO)
Goed, in de tijd van Victor Hugo, geschreven verhaal, waarin een aantal mensen een seance beginnen om een pas overleden vriendin van de familie te spreken te krijgen, maar… dat heeft griezelige consequenties. In een Post scriptum worden een aantal zaken verduidelijkt, maar… nog immer, wie was toch Isaiah?
– Joost Uitdehaag – Op pad met Simon (Geen)
Indrukwekkend verhaal, en… Pure Horror! Alleen… géén fantastieke horror. Het is een verhaal over Tim, die lid wil worden van de groep van Simon, maar dat betekent een challenge. Tim, die denkt dat alle challenges flauw zijn, gaat de challenge toch aan. De horror begint!
– Birgit Berg – Spiegelkind (HO)
Valerie is poetshulp in het grote huis en de krijgt de stomme en de minste klusjes toebedeelt. Van jongs af aan, heeft ze een speciale gave: ze ziet dingen in spiegels! Vage dingen, maar ook dingen die gaan gebeuren en nu nog niet gebeurd zijn. Leuke opbouw van het verhaal, maar helaas is het einde wat minder. Dat had een stuk spannender gekund!

Leuke anthologie met sterke en wat minder sterke verhalen, maar daarom niet minder leuk. Het enige jammere aan De Nacht kent ons bij Naam is, dat het zo’n dunnetje (qua boek dan) is. Het had van mij best dubbel, of misschien zelfs wel, driedubbel zo dik mogen zijn! In afwachting van een vervolg…

Jos Lexmond…

Charles van Wettum – *Zwervers – liederen van tijd en ruimte (DIV)
Muttew (Eigen beheer) (2025)
196 pagina’s; prijs € 16,99 (Via bol.com)
Omslag: Charles van Wettum
Verkrijgbaar op: Amazon.nl voor € 21,90, of… via https://wettum.org/bestellen/ voor € 22,00 (incl. portokosten)

En… wel, na een voorwoord zoals alleen Charles dat kan schrijven, kunnen we er aan gaan beginnen!

– Hole 9 (SF)
Leuk idee, dat ook leuk uitgewerkt wordt, echter… vrij voorspelbaar. Uiteraard lukt de putt en… de jongens…
– Levenstijd (SF)
Pracht van een verhaal! Herman krijgt een motorongeluk en ligt op de intensive care. Niets functioneert meer, maar hij wordt in leven gehouden door de apparatuur! Sofia, zijn vriendin, is amper in verwachting van zijn kind. Wat volgt is de mogelijkheid van een ontwikkeling en wat daarna volgt… geweldig verteld. De ontwikkelingen zijn logisch, voorstelbaar én… dramatisch!
– Tweedehands wormgat (SF)
In een universum dat gedomineerd wordt door roodharige vrouwen, is de (uiteraard) roodharige Gerda getrouwd met de kale Jacob. En deze Jacob wil graag een eigen wormgat, dat hem naar zijn werk transporteert. Zijn openbare wormgat gaat niet rechtstreeks naar zijn werk, waarna hij nog stuk moet lopen naar de verbinding naar Grote Muur. Dus… krijgt hij zijn eigen wormgat en… Hilarisch!!! Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 72.
– Keerpunt (SF)
Leuk verhaal! De Nederlandse bemanning van de Karel Doorman, komt er, halverwege de reis naar een stelsel met een bewoonbare planeet, achter dat ze ingehaald zijn door de tijd en uitvindingen van een nieuw soort aandrijving. Leuk gedaan, maar… de werelden zijn knap irritant!
– Haar ware zelf (SF)
Een man werkend op een tijdlab, heeft problemen met zijn dochter. Ze verwijt hem dat hij nooit gezien heeft wie ze nu werkelijk was. Die opmerking, houdt hem ook tijdens zijn werk bezig. Hij denkt een oplossing daarvoor gevonden te hebben. Mooi verhaal, al ontgaat die oplossing mij op het einde! Eerder verschenen in: Ganymedes 23. Eens kijken of het me destijds niet ontging. Ik schreef toen: “Tijdreizen, fysiek of in de geest, er kan veel fout gaan. Gaat het in dit verhaal ook fout? Eigenlijk heb ik geen idee, maar ik denk haast van wel. Als vader van twee (mooie) dochters, had ik dezelfde twijfels. Mooi verteld verhaal!”
Je mag dus inderdaad zeggen dat het me toen ook al ontging. Dat is een opluchting, kan ik u zeggen! Maar mooi vond ik het destijds dus ook én… daar gaat het om! Alhoewel…
– Geheugenmanagement (SF)
In de nabije toekomst kan je, als je sterft, opgeslagen worden in Walhalla, een virtuele wereld voor de ouderen onder ons (zoals ik). Een geruststellende gedachte, maar… er hangt (natuurlijk) een prijskaartje aan. Goed verhaal én… goed verteld. Eerder verschenen in Fantastische Vertellingen 63 en EdgeZero. De beste Nederlandse genreverhalen uit 2022.
– Alice in kwantumland (SF)
Alice wil haar hele leven al de ruimte in en na een zwaar motorongeluk, al helemaal! Uiteindelijk komt haar droom uit. Ze wordt ingebouwd in een schip dat via een wormgat reist. Ze neemt afscheid van haar partner Eva en verdwijnt met schip en al. Na drie jaar komt het schip én Alice terug. Ze gilt: “Eva!” Prachtig verhaal van verlies, verdriet en van… . Eerder verschenen in: Alice. Nieuwe avonturen in Wonderland.
– Het unificatiecriterium van Bottleschied (FA)
Einstein, Madame Curie, Schrödinger, Bohr, Heisinger fungeren als Goden op Mount Olympos en discussiëren dagelijks, want… er is wat veranderd! Ik moet eerlijk zeggen, dat dit soort verhalen me niet heel erg kunnen boeien. Gelul in de hemel?
– De Boleadoras (FA)
Fascinerend verhaal! De boleadaros zijn broers, een drieling. Vader onbekend en moeder overleden na de bevalling. De broers zijn identiek, maar… ze zijn ook meer. Ze… Zoals gezegd: Fascinerend!
– Een voorzichtig project (FA)
‘Een vreemd project’ is een vreemd verhaal, een goed verhaal, waarover ik Charles, met een paar regels op het scherm, zie peinzen over wat hij daar nu weer mee aan moet vangen. Maar uiteindelijk is hij daar, volgens mij, aardig in geslaagd. Hij plantte twee mensen, Eva en Herman (durfde hem, om de een of andere reden, geen Adam te noemen) in een statische wereld en plaatste een onbekende grootheid (God?) als observator ergens in de achtergrond, maar wel zo dat hij/zij/hen met zijn/haar/hen snottert voorop staa(n)t. Leuk experiment! Het verscheen eerder in: Wonderwaan 55.
– Huize Vhoo Khoezz (SF)
Een geleerde, Max Bitterwasser, zit vast met zijn onderzoek. Terwijl hij de mogelijkheden en onmogelijkheden overloopt, wordt de klas, die langs zou komen voor een presentatie, aangekondigd. Zuchtend onderbreekt hij zijn gepeins en concentreert zich op de pubers. Je begrijpt waar het naar toe gaat. Leuk gedaan! Eerder verschenen in: Bang voor spoken?
– Goede beslissingen (SF)
Achtervolgingsverhaal! Maar eentje met een mooie afloop. Tijdens een reis van vier weken zonder communicatie van buiten, groeien moeder en dochter naar elkaar toe. Als ze terugkeren gebeurd het onverwachte en vangt de rest van het verhaal aan. Mooi en gevoelvol, als in een koningsdrama, verteld! De moeite van het lezen waard!
– Tweehonderd jaar eenzaamheid (SF)
Prachtig verhaal! Toen ik de titel zag, moest ik meteen aan het verhaal van Isaac Asimov denken (Tweehonderd jaar mens). Ik kon me alleen de titel herinneren, dus ik heb geen idee of dit verhaal enige interactie met dit verhaal van Charles heeft. Maar goed… Tweehonderd jaar eenzaamheid is het verhaal van een brein dat in een ruimteschip op verkenning gestuurd wordt naar Terra II. Door zijn aandrijving afgeschermd, ontvangt het brein geen enkel signaal van buiten. Doordat het brein beschikt over alles wat de menselijke beschaving heeft voortgebracht aan boeken en films en na dat alles doorgenomen te hebben, ontwikkeld het steeds meer als mens. Als het brein aankomt bij Terra II… Magnifiek!!!

Met de opmerking dat ik toch wel een zestal (van de dertien) verhalen eerder las, voordat ze in deze bundel verschenen. Ik begrijp dat, maar vind dat toch een beetje jammer. Maar als je niet net als ik niet (bijna) alle bundels en tijdschriften leest is er veel én moois nieuw werk te ontdekken in deze bundel. Dus… wat let je!