Categorie: Recensies

Adrian Tchaikovsky – Grauw (SF)
Iceberg Books, Amsterdam (2026)
Oorspr.: Shroud, Tor UK (2025)
369 pagina’s, € 19,99
Vertaling: Richard Heufkens
Omslag: Michael van Zijl/Neil Land (Tor Art Department)/Steve Stone (Illustratie)

Allereerst wil ik toch wel even een lans breken voor Iceberg Books! We hebben hier schitterende Nederlandstalige schrijvers die, bij tijd en wijle, prachtige SF tot ons brengen. Daar ben ik uiteraard heel erg blij mee, maar geregeld verlang ik toch nog wel eens terug naar die tijd dat er hele scheepsladingen vertaalde SF van schrijvers van naam over ons, gelukzaligen, werd uitgestort. Die dagen zijn niet meer, helaas. Wat weten we nu van welke internationale schrijvers er hot and beautiful zijn? Iceberg Books is vrijwel de enige, (en dan heb ik het niet over deze en gene verdwaalde, zorgvuldig NIET als SF bestempelde, uitgaven) die ons geregeld nog eens verwend met prachtvolle SF, zowel van eigen bodem als vertaald. Maar goed… dat was even mijn klaagzang. Het voelde alsof het even gezegd moest worden. Maar… terug naar de orde van de dag!

Met Adrian Tchaikovsky heb ik tegenwoordig precies hetzelfde als dat ik met Jack Vance had. Misschien dat het te maken heeft met de Tschai in T(s)chaikovsky, maar eerder lijkt het me te liggen aan het schrijftalent van Adrian dat me, als een blok, voor hem liet vallen! Telkens als er een nieuwe titel van Vance verscheen, liet ik alles uit mijn vingers vallen en ging er weer eens ouderwets en uitgebreid voor zitten. Er kon gebeuren wat er ook maar gebeuren kon… ik was er niet uit los te rukken! Nu… met Adrian Tchaikovsky gebeurde precies hetzelfde! Ik kon me niet inhouden en ondanks dat ik altijd al mijn recensies behandel op volgorde van binnenkomst, moest en zou Grauw eerst verslonden worden alvorens ik de draad weer op kon pakken. En weer werd ik absoluut niet teleurgesteld. Potdomme, wat een verhaal!

De geschetste toekomst in dit verhaal is dermate dystopisch, claustrofobisch en bijzonder irritant, dat ik me, voordat een dergelijke toekomst aanstaande was, vrijwillig én blijmoedig, van de wereld zou halen.

De eerste bottleneck was op de aarde geweest. Dat was een grote klimaat- en grondstoffencrisis geweest, die zo veel had verwoest en bijna een einde had gemaakt aan alles wat de mens had opgebouwd. Maar… de mensheid sloeg er zich doorheen. Het leed en de wanhoop waren duidelijk nodig geweest, want anders had de mensheid zich nooit ruimte in gewaagd. De maatschappelijke structuren die de eerste bottleneck hadden overleefd en hadden hen naar de Tweede Bottleneck geleid. Wat vroeger corporaties genoemd waren, groeiden uit tot Concerns. De Interconcernoorlogen hielpen de kolonisatiepogingen in het eigen zonnestelsel om zeep en de mensen die het overleefden, hadden dat te danken aan de zegen van de Concerns en die zegen kreeg je alleen maar in ruil voor een plechtige belofte van dienstbaarheid, zoals ieder kind uit de habitattanks je konden vertellen. Die habitattanks worden door Adrian zelf beschreven als: “Daar propten ze ons samen in. Je kreeg geen moment voor jezelf tot je een opleiding had gehad en een beetje loonwaarde had opgebouwd. Geen wonder dat we allemaal smachten naar een ruimtemissie. Maar in die tanks zat je altijd en eeuwig op eenieders lip. Met alle herrie, geurtjes en asociale gewoonten van anderen”. (Pagina 179) Voor mij klinkt het als de horror of all horrors!

Dit in het kort hoe de situatie van de mensheid er voor stond. Slecht dus. Adrians uitleg en wereldbouw gaat nog verder en is zo prachtig geschreven dat het als de waarheid is. Zo zal het gaan met de aarde en de mensheid. Ik kreeg er de koude kriebels van, dat mag je gerust van me aannemen.

Maar goed… De concerns werden ertoe gedreven om de blik naar buiten te keren, naar het heelal. Ze sturen het ruimteschip Garveneer op een commerciële expeditie. Die ontdekt een gitzwarte maan, draaiend om een gasreus in het Prospector413 stelsel, tjokvol ruimtesignalen, zodat het lijkt alsof de maan de ruimte in gilt. De maan wordt Grauw genoemd. De omstandigheden op de maan, dodelijk voor de mens, maar Grauw is in alle opzichten rijp voor exploratie.

Door een catastrofaal ongeluk zijn twee vrouwen, Juna Ceelander en Mai Ste Etienne, tot een noodlanding in een in een nauwelijks daartoe geschikt landingsvoertuig gedoemd. En dan vangt een tocht aan dwars over het oppervlakte van de maan. De tocht voert beiden over waanzinnige landschappen waarbij ze begeleid worden door Grauwers, de plaatselijke aliens. De mensheid had, tot dan toe, nergens eerder aliens in het bekende heelal, aangetroffen.

Uiteraard hebben we eerder over fatale noodlandingen op zeer vreemde werelden gelezen en over contacten met zeer vreemde aliens. Ik verwijs alleen nog maar eens terug naar Tschai van Jack Vance, al was dat een stuk lichter van opzet. Er zijn er vast nog een aantal meer te bedenken, maar wat Tchaikovsky hier doet… onvergelijkbaar mooi!

Enerzijds is er de lichte kant, waarin twee aardse vrouwen die vechten om te overleven en redding zoeken, en aan de andere kant, de duistere, de aliens die de dames observeren. Bij toerbeurten vertelt elk van hen hun eigen verhaal, over hun angsten en verbazing. Beiden proberen wegen te zoeken om met elkaar te communiceren en elkaar te begrijpen. Maar ook hebben elk hun eigen agenda.

Ik ga er verder niets meer over vertellen. Ikzelf heb het vrijwel ademloos gelezen! Dus… lees, huiver en geniet ook van dit grootse, en meer dan originele, avontuur. En… eh, nee! Ik wilde nog iets zeggen, maar doe het toch maar niet. Ontdek al het moois zelf maar. Veel plezier! Voor de prijs hoef je het zeker niet te laten!!!

Jos Lexmond

Vreemde Draken (DIV)
Uitgeverij Macc, Rijen (2025)
246 pagina’s; prijs 22,95
Samensteller: Theo Barkel
Omslag: Tais Teng

Voor draken heb ik ook wel een beetje een zwak en voor Vreemde Draken al helemaal! Als je over de ontstaansgeschiedenis van deze verzamelbundel zou willen weten, dan moet je zeker de SF-Terra 290/291 eens lezen, want daar staat het allemaal in. Maar goed… alweer dus een nieuwe loot, dat aan het prachtige oeuvre van bundels en anthologieën van Uitgeverij Macc wordt toegevoegd. Het begint een indrukwekkende rij te worden, maar… hoe meer… hoe liever! Hoe dan ook… genoeg gekletst nu… laten we beginnen met de verhalen, ze hebben al lang genoeg gewacht op mij!

– Theo Barkel – Verborgen Vuur (HO)
Theo Barkel opent zelf met dit verhaal. De plaats waar de duivel op aarde is neergekwakt, klinkt meer dan logisch als verklaring. Theoloog Guillaume St. Jean de la Fayette wil zijn theorie staven met de werkelijkheid en reist af. Leuk bedacht verhaal met een even leuke (!) afloop!
– Roger Kilmore – Wisselwezen (FA)
Roger Kilmore presenteert een draak/mens die zich in twee verschillende lijkt te bewegen. De ene keer is hij Hrachya Stormvlugt, de andere keer ene meneer Brouwer, die een Fantasy roman schrijft met zijn alter ego als hoofdpersoon. Wie of waar, is of hoort hij? Leuk verhaal, maar een echte oplossing komt er niet en dat is jammer!
– Finn Audenaert – De oude adem (FA)
Op een meer dan krachtige manier verteld! In een woord: Prachtig! Ik ga over dit verhaal verder niets zeggen. Dompel je onder in de woorden en ontvang!!!
– Johan Klein Haneveld – Aan de draak geofferd (SF)
Na een oorlog van gigantische proporties, gaan gezanten op bezoek bij alle voormalige planeten van de Federatie van mensenvolken. Ze willen ze allemaal weer hernieuwd lid maken van de Hernieuwde Federatie. Lupita N’doko, is zo’n gezant en ze is op bezoek op zo’n wereld, alleen… Johan levert een verhaal dat boeit en dat vraagt om meer! Het verscheen eerder in: Vurige Tongen (2021).
– Jaap Boekestein – Drakenspiel in de koude ruimte. Toen Sergio negenhonderdachtennegentig was (SF)
Een Sergio verhaal… altijd meer dan welkom en zeker eentje als deze! Drakenerotiek, dieverij en maken dat je wegkomt, zijn elementen in een verhaal dat met zekere humor gelardeerd is. Het dient op een rustige, edoch gretige, manier geabsorbeerd te worden!
– Charles van Wettum – UY Scuti (SF)
Mooie harde SF! Maar dan gezien door de ogen van Fantasy door middel van AI. Mag ik dat zo zeggen? Of is het complete onzin. Lees het verhaal en laat het me weten. Ikzelf vond het gewoon mooi. Dat mag toch ook?
– Karel Smolders – Het monster in mij (FA)
Prachtig en zeer origineel verhaal! Net als Tigran heb ik een hond. Geen Bruno, maar een Kyra. Van een dergelijk verhaal ga je toch twijfelen. Zal Kyra ook een draak in hondskleren zijn? Leuk om over na te denken!
– Mike Jansen – Zij die herinneren, zij die heersen (FA)
Intrigerend verhaal over de cyclus van de wereld. Frederic, een archeoloog en een vasthoudend type dat altijd meer wil weten, wordt geobserveerd door een lid van de Orde van de Draak. Hij, en de wereld, staat voor een verandering! Prachtige vertelling!
– Johan Klein Haneveld – Een kwestie van oriëntatie. Een Antonie Wander-mysterie (FA)
Johan weet in amper vier pagina’s een bijzonder verhaal neer te pennen dat hout snijdt! Het is een gedurfd idee, maar… wie weet schuilt er waarheid als een koe (of een draak) in!
– Guido Eekhaut – De IJzeren Draak (SF)
Alweer een pracht van een verhaal, zich afspelend in een Fantasy-achtige, maar in een SF setting geïntegreerde, wereld. En een spin-off van zijn nieuwe, nog niet uitgegeven, roman (ben de werktitel even kwijt (nou ja… even!). Dit is of een geweldig excerpt, of gewoon een nieuw verhaal over Bruno, een gepensioneerde handwerksman die voor zijn plezier, of wat voor reden dan ook, een mechanieke draak bouwt, omdat een levende bouwen verboden is door de Anderen. Soms speelt hij met Abry, een (waarschijnlijk) loslippige vriend, als er alcohol in het geding is, of met Vos, een dier Dat Spreekt. Sinds een aantal dagen wordt Bruno in de gaten gehouden! Door dit verhaal, samen met het verhaal Ouder dan licht (Wonderwaan 55), wordt mijn verlangen naar de eerder genoemde roman, steeds sterker. Hopelijk (voor mij en voor eenieder) vindt Guido er een goede uitgever voor!
– Anton de Lange – Het Gevaar van Flacqee (FA)
Een niet onaardige poging van Anton de Lange. Echter zijn er momenten die nogal naïef en weinig professioneel overkomen. Het verhaal van het eiland Goeree-Overflakkee en haar geschiedenis. Het speelt zich af over een periode van 5.000 (geschat) jaar, vanaf het moment dat de Kaninefaten er zich vestigden, tot in onze tijd, Maar toch… Anton heeft zeker potentieel!!!
– Minou van Weert-Simons – De beproeving in vreemd Drakenland (FA)
Een toch wel vreemd verhaal! Het begint met een gezin dat vanuit een vakantiepark in Zuid-Frankrijk naar huis gaat, Fayèn heeft een nacht vol nachtmerries achter de rug en wil niet in het midden, tussen haar twee zusters in, in de auto zitten. En dan… dan begint het vreemde. Kijk jij maar eens of je eruit komt!
– Gé Ansems – Drakenbal (FA)
Een niet onaardig verhaal, maar… is het nu allemaal echt gebeurd, of… en dat is de vraag! Voorlopig houden we het maar gewoon op Fantasy!
– Liesbeth Jochemsen – De roze marijn (FA)
Een toch wel enigszins vreemd verhaal! Waarom, bijvoorbeeld, lees je maar slechts één boek van Uitgeverij Macc? Er zijn er zovele! Ook het einde is behoorlijk ver gezocht én gevonden. Wat mij betreft een van de mindere verhalen!
– Esther Geurts – Verslindt (FA)
Een mooi verhaal over vriendschap en liefde en opofferingsgezindheid! Waar vind je een draak in dit alles?
– Theo Barkel – De Drakendoder (FA)
Theo creëert hier een meer dan genietbare draken fantasy met humor! Een would-be Drakendoder brengt reuring in het dorp. Hij doet zich voor als een Drakendoder, maar in werkelijkheid zijn de drakentanden aan zijn riem uit ivoor gesneden. Min of meer gedwongen, verbergt hij zijn geheim en… Eerder verschenen in: Verhalen Vertellers 5.
– Johan Klein Haneveld – De laatste draak (FA)
Johan beschrijft, in een kort verhaal, de teloorgang van de laatste draak. Met een aandacht vasthoudende precisie en liefde voor het dier. Maar… dat is nog niet alles. Mooi!!! Eerder verschenen in: Vurige Tongen (2021).
– Tais Teng – Als de rode haan kraait (FA)
Een absoluut fascinerend verhaal over het leven in een alternatieve historie, waarin vogels, gelijk draken, vuurspuwende monsters zijn. Jehan wisselt nogal eens van studierichting én vriendinnen. Vooral dat laatste blijft hem achtervolgen, of liever… dat laatste!
– Mike Jansen – Het pad van Han Jie volgde (FA)
Mooi verteld verhaal. Ik ben er niet helemaal zeker van of hier nu wel een draak een rol in speelt, maar of nu wel, of nu wel niet… het is van geen belang in dit prachtige filosofische verhaal!
– Tais Teng – Nero’s draak (FA)
En dan… last not least… het bonusverhaal. Dolle pret, dit verhaal! Uiteraard gaat het over draken, over baas boven baas én over vondsten om alles, maar dan ook echt alles, in gruwel en bijzonderheid te overtreffen! Echt waar: Dolle Pret!!!

Welaan, een verzamelbundel die zeer zeker aandacht verdient. Een paar verhalen dat wat minder zijn dan het gemiddelde, maar daar tegenover staan een behoorlijk aantal meer dan goede (én zeer goede) verhalen! Dus… ben je een drakenliefhebber (net als ik) aarzel dan niet deze anthologie aan te schaffen en lees! Een groter en vuriger aanmoediging kan ik je echt niet toebrullen!

Jos Lexmond

Onwereldse Sprookjes (DIV)
EdgeZero Publicaties (2025) Prijs: € 17,98
Samensteller: Finn Audenaert
Omslag: Mike Jansen/Tais Teng
Samengesteld voor Out of this World en EdgeZero
Verkrijgbaar via: Amazon.de

Een verzamelbundel die er adembenemend uitziet, dat moet gezegd! Maar… wat er ook gezegd moet worden is dat het een kreng is om op je gemak vast te houden tijdens het lezen. Eigenlijk is het het beste om hem op een lezenaar (of lessenaar) open te leggen en er dan achter gaan staan om eruit te lezen, of voorlezen (dat ook natuurlijk). Sorry, dat ik hiermee open, maar ik kon het niet langer voor me houden en zeker niet te bewaren tot de eindopmerking, of eindconclusie. Ik begrijp wel dat het misschien noodzakelijk was om de vele verhalen erin te kunnen herbergen, maar als het daarbij dan onhandig wordt… dan is dat ook niet handig.

Maar goed… laten we eens kijken of we iets met de inhoud aankunnen! Het eerste voorwoord is van Laura Scheepers, wat op zich al een sprookje is. Leuk gedaan! Het tweede voorwoord is van de samensteller: Finn Audenaard. En hij verteld over de ontstaansgeschiedenis. Ook leuk!

– Tais Teng & Jaap Boekestein – Het zwaard in de steen en andere Venusiaanse Sprookjes (SF)
Het allereerste sprookje is van Tais en Jaap. Het lijkt ver buiten de grenzen van hun normale vertelkunst, maar ja… wat is normaal te noemen voor beide mannen? Juist! Wat het geworden is… zelf ontdekken! Maar ik zeg alvast… het is meer dan de moeite van het lezen waard!!!
– Finn Audenaert – Vreugdevuur (FA)
Finn verhaalt over het ontstaan van het vuurwerk en het gebruik ervan op grote feesten en feestdagen. Mooi verteld!!!
– Johan Klein Haneveld – De ademnood van de koning (FA)
Het sprookje van Johan vertoont vele trekken van gelijkheid met de ons bekende wereld. Laten we hopen dat het allemaal zo afloopt als in sprookjes. En… ze leefden nog lang en gelukkig!
– Laura Scheepers – Muizenstad (HO)
Macaber sprookje, dat moet alvast gezegd! Alle kinderen en volwassenen, die op de kermis een suikerspin hebben genuttigd…
– Mike Jansen – Meester Prikkebeen (SF)
Meester Prikkebeen is een sprookje, dat meer dán is gebaseerd op het lied van Boudewijn de Groot. De tijd van handeling is ver in onze toekomst. De samenleving heeft plaats gemaakt voor een plek met geesten, een dode stad en hoop… dat doet leven. Intrigerend!!!Het verscheen eerder (in deze vorm?) in 2014 in Wonderwaan 29 en in 2013 én 2024 in de bundel Ophelia Omarmd!
– Gerrie Van Dijk – De dochter van de Noorderwind (FA)
Een sprookje wat nogal onlogisch in elkaar steekt, maar ja… dat neigen sprookjes nu eenmaal te doen!
– Bianca Mastenbroek – Zilvernimf (FA)
Droef sprookje dat niet zo heel erg droef eindigt! Een fantastisch wezen, zo klein, zo teer! Gewond gevonden, maar eigen gewin ging voor. Prachtig sprookjes zoals alleen Bianca dat kan!!! Het verscheen eerder in: Zilvernimf, en andere bittere sprookjes, dat in 2009 dat Bianca in eigen beheer liet verschijnen en in: Pure Fantasy (2010).
– Hervé Suys – Ingrediënt (FA)
Ultrakort verhaal over Mickey, die op verzoek van Merlijn een bepaald ingrediënt zoekt. Ietwat knullig Disney aftreksel!
– Peter De Backer – Een nieuw begin (FA)
Een vrij slecht verhaal, wat ook slecht verteld is! Uiteindelijk gaat het nergens over en de enige reden dat ik het Fantasy noem, is dat het zich in een fictief land afspeelt.
– Ellen Kusters – Olivia en Roos (JHO)
Sorry hoor, maar dit gaat me toch werkelijke te ver! De vampiers wonen op aarde en de mensen zijn vertrokken, en verder… zou het een sprookje moeten zijn, waarin vampiers en mensen nog lang en gelukkig leefden. Gatverdamme!!!
– Miriam Ootjers – Mank (FA)
Dit is, eindelijk weer, een verhaal zoals je verwacht in deze anthologie. Het behaalde de vijfde plaats in de Sterrenkijkers wedstrijd van Godijn Publishing in 2025 en werd geplaatst in de bijbehorende verzamelbundel. Toen schreef ik er dit over: “Pracht van een sprookje! Een jongen die mank is, wordt niet voor vol aangezien. Een ster denkt dat Mank, zoals de jongen zichzelf heeft genoemd, een wens heeft gedaan. Eindigt filosofisch en geeft stof tot nadenken!”
– Harrie Adema – De regenboogkoe (Geen)
Alweer… pracht van een sprookje, ditmaal over koeienliefde. Maar… geen fantastiek!
– Laura Scheepers – Blanche (Geen)
Hervertelling van het sprookje Sneeuwwitje (?), wat zich afspeelt in onze tijd. Het is een beetje een zwak vertelsel geworden en niet iets wat je normaal gesproken van Laura Scheepers zou verwachten.
– Soumya Shyam – Het zoete zout der aarde (FA)
Een sprookje van alle tijden. Een sprookje van kortzichtigheid, tot het te laat is en de Godin van de wortels verdwenen is. Te laat en te weinig. Zonder wortels… geen leven! Het verscheen eerder in: Meer dan menselijk (2023).
– Eva van Baar – Groenesie (FA)
Op zich een intrigerend verhaal over de dingen die misgaan met dingen. Zoals gezegd intrigerend, maar het einde is nogal teleurstellend én… dat is jammer!
– Joke Adam – De sleutel van het hart (FA)
Dit is een prachtig sprookje, zonder meer! Het verhaalt van een ridder die op een toernooi de sjaal van een jonkvrouw om zijn lans wil binden, om haar de eer van zijn overwinning te gunnen. Het hart van de jonkvrouw zit op slot en de ridder gaat op queeste om het slot te kunnen openen. Mooi verteld!
– Jeroen de leeuw – Een heilige nacht (Geen)
Een prachtig sprookje over een dennenboom die verlangt naar het gezelschap van vogels. Die bewonen wel een eik, maar haar niet! Mooi verteld, maar… geen fantastiek!
– Laura Weterings – De mosselman (FA)
Sprookje dat werkelijk bol staat van de kinderliedjes. Ik heb me er erg mee vermaakt om ze allemaal op te zoeken en te herkennen. Leuk gedaan!
– Wim Slierendregt – Sneeuwwitje en de zeven dwergen (FA)
Wim Slierendregt maakt het wel héél erg bont. Hij verhaspelt wat bestaande sprookjes en knutselt er lustig mee op los. Nou ja… snel door maar weer!
– Hervé Suys – Ingrediënt, revisited (FA)
En… nog een ingrediënt, Berenklauw! Ja… zo kan je natuurlijk nog wel even doorgaan, zoals met ogentroost en dat soort dingen! Snel door maar weer!
– Beck Palmas – Met de seizoenen (FA)
En dit verhaal is gelukkig weer heel iets anders! Het bevat de stof waarvan sprookjes geweven worden. Prachtig!!!
– Laura Scheepers – Tijdloos (FA)
“Eindelijk lijkt het te beginnen”, zei hij voorzichtig. “De goede sprookjes, twee achtereen, De rest ook?”, sprak hij hoopvol, edoch weifelend!
– Ralph Mulder – Zagen wiede wiede zagen (JFA)
Nee dus, want hier wil ik weinig woorden aan vuil maken! Meestal rijmt het, maar soms ook niet!
– Bruno Lowagie – Het middelste meisje (JFA)
Ietwat kinderlijk verteld, maar het is een origineel verhaal, wat origineel wordt opgelost. Een fijn sprookje dus!
– Ruben De Baerdemaeker – Het meisje dat een mens wou zijn (SF)
Kijk! Dit is een schitterend en modern sprookje. Het is weliswaar een variant op het aloude thema: robot wil mens zijn, maar het is op een mooie manier geschreven en derhalve een mooie aanvulling. Virginia is een AI, maar langzaam aan ontwikkeld ze zichzelf om meer te zijn dan een AI. Ze wil een mens worden. Prachtig! Het verscheen echter eerder in: EdgeZero. De beste Nederlandstalige genreverhalen uit 2023.
– Rob Geukens – Hoe de maan aan zijn kraters kwam (Geen)
Aandoenlijk sprookje, wat verteld wordt door een konijnenmoeder aan haar kinderkonijntjes. Edoch… volgens de regels van opname in Fandata… geen fantastiek!
– Miriam Ootjers – De prinses en de perzik (FA)
Kijk eens aan! Een bijzonder leuk sprookje, met een prinsesje, een perzik en uiteindelijk een pratende kikker. Het zit prima in elkaar én… we kunnen er ook nog iets van leren! Goed gedaan!
– Klara Van Vlaenderen – Week (JFA)
Het is een niemendalletje, maar… lief en charmant. Je mist het niet als het er niet is, maar… toch!
– Johanna Lime – Flora en de kabouter met de gouden zwaan (JFA)
Alweer wordt er een potje gemaakt van allerlei bekende sprookjes, die doorheen gehusseld worden. Waarom kan er gewoon toch niet iets origineels bedacht worden!
– Anna López Dekker – De prinses en de put (FA)
Alweer een mix van sprookjes, maar dit keer er niet zo dik erop liggend. Bovendien zitten er originele twists in, die het toch tot een genietbaar verhaal maken.
– Charles van Wettum – (SF)
Een teder sprookje, gebaseerd op Roodkapje, maar bijna niet herkenbaar als zodanig. Knap gedaan, én… consequent volgehouden. Lof!
– Bob Faber – De poppenspeler (FA)
Wanneer de poppenspeler plots overlijdt, laat hij zijn ziel achter die de poppen weer bezielt! Mooi geschreven in slechts één pagina!
– Laura Scheepers – De wonderbaarlijke avonturen van Baron van Munnikhuizen (FA)
Ook Laura Scheepers haspelt een aantal verhalen van de Baron van Münchhausen door elkaar en maakt er iets nieuws én origineels van. Hoewel ik niet zo heel erg van het donderjagen met originele verhalen en sprookjes ben, weet ze me toch te verrassen!
– Finn Audenaert – Het fietsende meisje (FA)
Vreemd, maar mooi geschreven verhaal, waarin de vervreemding volop toeslaat. In een wereld waarin de fietsen het voor het zeggen lijken te hebben, slaat de stemming ineens om. Ella vind in een vreemdsoortige wereld een man die hulp behoeft. Mooi en origineel beschreven in een wereld van fietsen! Het verscheen eerder in: Portulaan 156.
– Miriam Ootjers – Sneeuwwitje en de zeven wolven (FA)
Een derde verhaal van Miriam Ootjers al weer in deze verzamelbundel. En… terecht, wat het is alweer een goede! Het is een hervertelling van Sneeuwwitje en de zeven dwergen, maar buiten ‘Sneeuwwitje’ en ‘Zeven’, heeft het er weinig tot niets mee te maken. Deze Sneeuwwitje heeft een prima toekomst voor zichzelf gevonden!
– Marie-Louise Hellemons – MiSproFi (FA)
Dit ie wel een leuke praatgroep miskende sprookjesfiguren: MiSproFi! Een praatgroep voor sprookjes en bijfiguren. Bijzonder leuk gedaan. Het had wel wat langer mogen zijn. Een mens moet toch wat te zeuren hebben, nietwaar?
– Frank Beckers – De keizer en het kind (Geen)
Nieuwe versie van De nieuwe kleren van de keizer, maar… geen fantastiek! Dat was, trouwens, de originele versie ook niet!
– Ruben De Baerdemaeker – Het onvertelde sprookje (FA)
Tot nu toe, een van de mooiste sprookjes van deze anthologie. Een sprookje blijft echter onverteld en zoekt manieren om toch ééns verteld te worden!
– Bruno Lowagie – Bianca en haar zeven buren (Geen)
Een levensecht, doch droef, sprookje. Maar…geen fantastiek!
– Laura Scheepers – De kat in de kast (FA)
Laura Scheepers schreef een nieuw Alice in Wonderland verhaal, en… dat doet ze heel erg leuk! De Cheshire Kat is alleen in Wonderland en wil een vrouwtjeskat om een nestje kittens mee te krijgen. Alice krijgt op Aarde de opdracht een speciale kat te zoeken!
– Luc Vos – Bij ons (FA)
Luc Vos laat een haai voor Naomi’s dode vader spreken. Een sprookje én wishful thinking? Mooi verteld!
– Finn Audenaert – Milena bij het slapengaan (Geen)
Ultrakort verhaal, maar… geen fantastiek!
– Mike Jansen – Voor een handvol gouden munten (HO)
Een meer dan geweldig verhaal van Mike! Avonturiers begeven zich naar de stad Kadath (waar kennen we die naam ook al weer van? Lovecraft, natuurlijk!) Het verhaal is op zijn manier geschreven met een twist van Mike zelf. Maar… met de beste wil van der wereld, kan je het geen sprookje noemen. Toch? En… vinden we dat erg? NEEN!!!
– Tim Therry – Jorik en de witte kraai (FA)
Tim Therry is een Belgische auteur en dat is zo’n beetje alles wat we van hem weten. Hij creëerde een sprookje uit de stof waaruit sprookjes ontstaan. Die stof zorgt voor onsterfelijke sprookjes én… dit is er een van. We gaan meer van Tim Therry horen, hoop ik!
– Adriaan van Garde – De wisselwens (FA)
Pracht van een verhaal! En… net als het voorgaande sprookje, is het ook ontstaan uit dezelfde stof waaruit sprookjes nu eenmaal ontstaan en daardoor onsterfelijk worden. Mooi én verrassend!!!
– Katrien Ricart – Knooppunt éénendertig (FA)
Alweer een pracht van een verhaal/sprookje. Een meisje maakt een knooppunten wandeltocht. Een vrouw in een scootmobiel doet iets met regenwolken en het resultaat is dat het meisje verdwaalt. Lees het verhaal verder zelf en kleur de plaatjes. Leuk gedaan!!!
– Maud Blomme – De vergeten winkel (FA)
Maud Blomme is voor mij een totaal onbekende, maar zal dat voor een aantal mensen niet zijn. Eens kijken wat ze te melden heeft! Het is het verhaal van een meisje, die een herinnering (een die ze kan missen), wil ruilen voor een andere. Dat gebeurd én… wat er dan volgt… Leuk!
– Laura Scheepers – De kruiden op de pizza (JSF)
Een kinderlijk, maar geen kinderachtig, verhaal. Arjan is elke woensdag bij oma en dan bakken ze samen pizza’s. Op een nacht ontdekt Arjan bezoekers van de pizzaplaneet in de tuin. Er heeft zich een ramp op hun wereld afgespeeld! Naïef, maar mooi geschreven sprookje!
– Mike Jansen – De benen bruidsschat (FA)
Briljant sprookje! Het begin is gemeengoed. Een koninkrijk, een koning en een prinses, mooi en ongenaakbaar. De koning vindt dat ze moet trouwen en de prinses verzint de ene na de andere onmogelijke opdracht en alle potentiële kandidaten, komen dood terug. Maar dan… zijn de prinsen op! Een sprookje dat het uiterste van de uitersten opzoekt. Briljant!
– Miriam Ootjers – De wolf en Roodkapje (FA)
Miriam voelt zich heel er thuis in sprookjes en legenden én… dat zie je aan alles! Ditmaal een remake van Roodkapje. Eentje die WEL leuk is en van het oorspronkelijke verhaal weinig over laat. Een wolf die een halve fles tequila naar binnen werkt en Roodkapje, die al drie keer voor niets komt, omdat oma de hort op is. Kortom… het wordt er een stuk leuker op. Met plezier (nogmaals) door de ogen gejaagd! Het verscheen eerder in: Charlatans (2023).
– Veerle Dosogne – De drie varkens (Geen)
De drie biggetjes zijn volwassen geworden en wonen nog steeds in het stenen huis, dat de wolf niet omver kon blazen. Ze hebben zin in een zeug! Vrij onzinnig verhaal, dat gelukkig geen fantastiek is!
– Finn Audenaert – De familie Ochtendrood slaat terug (FA)
Leuk én humoristisch verhaal met bedekte termen, waarin uiteindelijk blijkt dat we met de ……. van de Kertstman van doen hebben. Leuk! Eh… dat zei ik al!
– Mike Jansen – Brunhilde en Drimmelin (FA)
Nog een van de meest prachtige en humorvolle die ik, tot nu toe, in deze Onwereldse Sprookjes, las. Brunhilde wint in een toernooi van alle mannen. Maar daar ontstaat het probleem. Als Brunhilde binnen een week terugkeert als man, dan wordt ze alsnog de man van Drimmelin. Een heks… Schitterend verhaal!!!
– Marjan Brouwers – Een sprookje in een sprookje (FA)
Pracht van een sprookje, of een fantastisch verhaal, whatever! Het is gebaseerd op een legende (zie einde verhaal!).
– Anaïd Haen & Django Mathijsen – Spelbrekers bij de Heksilympics (FA)
Ontzettend leuk verhaal over de Heksilympics, dat telkens wordt onderbroken door actievoerders met bevelschriften van rechters. Allerlei uitbuiting van dwergen, trollen, midgets en dergelijke wordt verboden in verband met discriminatie en zo meer. Dolkomisch!!!
– Laura Scheepers – Meermin (FA)
Laura Scheepers! Al voor de zevende keer aanwezig in deze anthologie. Ze voelt zich duidelijk thuis in deze omgeving! Dit keer een sprookje over een onmogelijke liefde! Een meisje en een zeemeerman. Het meisje vindt na lang zoeken een toverspreuk en… Zoet sprookje wat echter weinig om het lijf heeft!
– Miriam Ootjers – De wolf en de zeven geitjes (Geen)
Miriam Ootjers ook al voor de vijfde keer in deze verzamelbundel! Hier heeft ze het sprookje van De wolf en de zeven geitjes helemaal naar de filistijnen geholpen en er een totaal ander sprookje van gemaakt. Echter… geen fantastiek!
– Theo Barkel – Blauwmutsje en Grote Boze Grootmoeder (FA)
Ook Theo doet lustig mee met het uit elkaar pulken van bestaande sprookjes en het daarna weer in elkaar flansen van, dit keer een leuk, nieuw sprookje. Hier een sprookje met een Terry Pratchett vibe!
– Finn Audenaert – De kloonklazen oftewel een samenzwering van Klazen (SF)
Ook Finn, tevens samensteller dezes, is ruim aanwezig. Geen straf overigens. Dit verhaal is een vrij cynisch, en daardoor toch ook, humorvol verhaal over gekloonde Sinterklazen, om de Zwarte Pieten en vervangers. Blijkbaar hebben die er de brui aan gegeven. De kloonklazen bereiden een (nieuwe!) aanslag op Sinterklaas voor!
– Frank Beckers – Sprookjespi-ku’s (Geen)
Ofschoon een interessant verschijnsel, geen fantastiek!
– Ruben De Baerdemaeker – Manjit (FA)
Manjit las ik nog niet zo heel lang geleden en wel in: EdgeZero. De beste Nederlandse genreverhalen uit 2024. Toen schreef ik er dit over: “Waarlijk een geweldig verhaal, dat ik niet eerder las. Het verhaalt van een Indische vrouw, die telepathie beheerst en in een club in Londen mensen vermaakt met haar vermogens. Edward, onderwerp van haar kunsten, brengt haar in contact met Doyle, een wetenschapper. Een en ander speelt zich af in een alternatieve historie in het Victoriaanse Londen.”
– Luc Geeraert – Westerzon (FA)
Prachtverhaal! Als de zon in het westen opkomt, staat de wereld dan stil? Vogels fluiten niet en mensen slapen zonder wakker te worden. Twee mensen zijn echter wel wakker. Kunnen zij iets? Geweldig verhaal van een schrijver, die nog niet zo lang geleden debuteerde met de bundel: Wolken vallen niet en andere verhalen, bij de ook net nieuwe uitgever Kremkoll! Westerzon staat ook in deze bundel!
– Finn Audenaert – Paasterreur (Geen)
Vermakelijk verhaal over het elimineren van de Paashaas. Maar… geen fantastiek!
– Guido Eekhaut – Een visioen van gras en bizons (Geen)
Lang verwacht en toch gekomen. Een prachtig verhaal van Guido Eekhaut. Of… natuurlijk, wat je maar prachtig noemt! Zeker geen sprookje, maar keiharde werkelijkheid. Mooi onder woorden gebracht! Maar… geen fantastiek.
– Patrick Van de Wiele – Het muzikale sprookje van disco queen Donna Summer (Geen)
Een biografie van Donna Summer. Maar geen fantastiek!
– Patrick Van de Wiele – De tovenaar van Oz (Geen)
Wat het ook wel is… in ieder geval geen fantastiek!

En dan… dan zit deze anthologie er op. Door het formaat ben ik blij dat ik hem naast me neer kan leggen. Het deed fysiek zeer om het langer dan een bepaalde tijd vast te houden, wat dan eigenlijk wel weer noodzakelijk was om een beetje door alle verhalen heen te geraken. Wat waren het er veel. Verhalen bedoel ik natuurlijk. En dan komen we meteen bij het punt waar ik buiten het lastige formaat ook nogal eens last had van verhalen die beter niet in deze verzamelbundel opgenomen hadden kunnen worden. Vooral omdat de kwaliteit ervan nogal eens duidelijk niet goed genoeg was. Ik heb het duidelijk genoeg aangegeven bij die verhalen waar het over gaat. Aan de andere kant stonden er ook briljante en andere prachtige verhalen in en dan vallen de kwalitatief mindere verhalen extra op. Sommige vond ik ronduit irritant. De sprookjes die geen fantastische inslag hadden, zijn natuurlijk prima. In de oude sprookjes komen ze ook voor en een aantal daarvan waren prachtig! Maar… wat de beide artikelen van Patrick Van de Wiele, aan het eind van deze sprookjesbundel, afgezien van de kwaliteit natuurlijk, deden, was me meer dan een raadsel.

Kortom… als de verhalen niet opgenomen waren, waar ik moeite mee had, dan was de bundel misschien niet zo dik geweest zodat het aparte formaat misschien niet had gehoeven… Wie zal het zeggen? Van een groot aantal van de sprookjes heb ik in ieder geval zeer genoten, dus dat was sowieso een pluspunt!

Jos Lexmond

De Nacht kent ons bij Naam (DIV)
Nimisa Publishing House (2025)
130 pagina’s, € 12,50
Samensteller: Onbekend
Vormgeving: Jeroen Mies
Omslagillustratie: Roos ten Hoedt

Werkelijk geen idee meer hoe ik aan deze anthologie gekomen ben, maar ik denk dat ik hem ergens tegenkwam en dacht: “Ha… Horror!” Daar ben ik gek op en de prijs viel bijzonder mee (wat ook hielp), dus hij was zo besteld. Het is al even geleden dat deze verzamelbundel verscheen, oktober 2025, maar ik ben zo achter dat ik vrees dat ik nooit mee bij ga geraken. Dat is ook een vorm van Horror! Mijn Horror! Om mij heen torende stapels boeken, die zachtjesaan mijn kant op beginnen te schuiven. Men vindt mij nog eens…

Maar voor die tijd heb ik nog mooi tijd (hoop ik dan maar) deze De Nacht kent ons bij Naam op zijn meritus te beoordelen.

Het voorwoord is gedaan door Mark van Dijk, die zijn sporen reeds op Horror gebied verdiend heeft, en hij eindigt dit voorwoord met de woorden: “Met een verontruste rilling”, wat niet veel goeds (of misschien juist wel) beloofd! We zullen zien…

– Atalanta Nèhmoura – Een groene zombie-alien voor Thijs (SF)
Atalanta Nèhmoura is al een goede bekende, maar niet voor mij persoonlijk. Ik kan mij niet herinneren ooit een boek (volgens Fandata.nl al negen, maar misschien zijn dat er inmiddels wel meer), van haar gelezen te hebben. Maar… een verhaal, dat zou best eens kunnen in de een of andere anthologie. Een groene zombie-alien voor Thijs is een in spanning opbouwend verhaal, met een einde dat verder voorspelt te gaan, waar het verhaal niet gaat. Het zou interessant zijn te zien waar dat heen zou leiden, maar verder is het een leuk, edoch vrij voorspelbaar verhaal! Op het einde na dan natuurlijk!
– Rik Raven – Als er geen zwanen zijn (YFA)
Rik Raven (en Rik van Woerkom (echte naam)) hebben al heel wat op hun namen staan. Check Fandata.nl er maar eens op na. Dit verhaal verhaalt over Myra, Dylan en Noah. Ze zijn buitenbeentjes en daardoor onafscheidelijke vrienden. Als ze voor zichzelf een dropping organiseren, vinden ze een hut met een drietal deuren erin. Een van die deuren, draagt de tekst ‘Vrij als een vogel’. Deze deur voert hen naar een andere wereld, alwaar… In eerste instantie kon het me maar weinig boeien (het leek me toch een Young Adult Fantasy toe), maar het einde maakte alles goed!!!
– Marieke Frankema – Elke Halloween (FA)
Sven wordt zachtjesaan gek! Zijn apparaten gaan op de loop en doen dingen die hij niet wil. Hij treurt over Bianca, zijn vriendin, die hem de bons heeft gegeven en verdween. Maar… Halloween nadert… Romantiek ten top én leuk verteld. Wat mij betreft geen horror, maar Fantasy. Maar daarover… niet getreurd!!!
– Wianda Rozendaal – Ik was er niet (FA)
Prachtig en intrigerend verhaal van twee mensen, die samen ’s nachts in een parallelle wereld, een magische plek, verloren raken. Zoë en Raish, komen terecht in het huis van Zoë’s ouders en verbranden er keer op keer. Geweldig verteld!!! Maar griezelig? Slechts af en toe! Wianda Rozendaal? Nog vrij onbekend, maar… dat gaat veranderen!
– Mark van Dijk – De oude snoeper (HO)
Een prima horrorverhaal wat zich afspeelt tijdens Halloween én daarna! In het dorp wordt Halloween gevierd. De twaalfjarige Emma en Tijn, haar broertje, halen overal snoep. Zelfs, al vinden ze dat wel vreemd, staat bij het oude vervallen huis een oude ijzeren kookpot vol snoep in schitterende papiertjes. Achter een van de ramen met rafelige gordijnen, ziet Emma een griezelig figuur die naar de kookpot kijkt. Emma pakt aarzelend een snoepje uit de pot, maar Tijn graait naar hartenlust. De volgende ochtend… Goed vertelde horror!!!
– Rianne Werring – De laatste seance (HO)
Goed, in de tijd van Victor Hugo, geschreven verhaal, waarin een aantal mensen een seance beginnen om een pas overleden vriendin van de familie te spreken te krijgen, maar… dat heeft griezelige consequenties. In een Post scriptum worden een aantal zaken verduidelijkt, maar… nog immer, wie was toch Isaiah?
– Joost Uitdehaag – Op pad met Simon (Geen)
Indrukwekkend verhaal, en… Pure Horror! Alleen… géén fantastieke horror. Het is een verhaal over Tim, die lid wil worden van de groep van Simon, maar dat betekent een challenge. Tim, die denkt dat alle challenges flauw zijn, gaat de challenge toch aan. De horror begint!
– Birgit Berg – Spiegelkind (HO)
Valerie is poetshulp in het grote huis en de krijgt de stomme en de minste klusjes toebedeelt. Van jongs af aan, heeft ze een speciale gave: ze ziet dingen in spiegels! Vage dingen, maar ook dingen die gaan gebeuren en nu nog niet gebeurd zijn. Leuke opbouw van het verhaal, maar helaas is het einde wat minder. Dat had een stuk spannender gekund!

Leuke anthologie met sterke en wat minder sterke verhalen, maar daarom niet minder leuk. Het enige jammere aan De Nacht kent ons bij Naam is, dat het zo’n dunnetje (qua boek dan) is. Het had van mij best dubbel, of misschien zelfs wel, driedubbel zo dik mogen zijn! In afwachting van een vervolg…

Jos Lexmond…

Charles van Wettum – *Zwervers – liederen van tijd en ruimte (DIV)
Muttew (Eigen beheer) (2025)
196 pagina’s; prijs € 16,99 (Via bol.com)
Omslag: Charles van Wettum
Verkrijgbaar op: Amazon.nl voor € 21,90, of… via https://wettum.org/bestellen/ voor € 22,00 (incl. portokosten)

En… wel, na een voorwoord zoals alleen Charles dat kan schrijven, kunnen we er aan gaan beginnen!

– Hole 9 (SF)
Leuk idee, dat ook leuk uitgewerkt wordt, echter… vrij voorspelbaar. Uiteraard lukt de putt en… de jongens…
– Levenstijd (SF)
Pracht van een verhaal! Herman krijgt een motorongeluk en ligt op de intensive care. Niets functioneert meer, maar hij wordt in leven gehouden door de apparatuur! Sofia, zijn vriendin, is amper in verwachting van zijn kind. Wat volgt is de mogelijkheid van een ontwikkeling en wat daarna volgt… geweldig verteld. De ontwikkelingen zijn logisch, voorstelbaar én… dramatisch!
– Tweedehands wormgat (SF)
In een universum dat gedomineerd wordt door roodharige vrouwen, is de (uiteraard) roodharige Gerda getrouwd met de kale Jacob. En deze Jacob wil graag een eigen wormgat, dat hem naar zijn werk transporteert. Zijn openbare wormgat gaat niet rechtstreeks naar zijn werk, waarna hij nog stuk moet lopen naar de verbinding naar Grote Muur. Dus… krijgt hij zijn eigen wormgat en… Hilarisch!!! Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 72.
– Keerpunt (SF)
Leuk verhaal! De Nederlandse bemanning van de Karel Doorman, komt er, halverwege de reis naar een stelsel met een bewoonbare planeet, achter dat ze ingehaald zijn door de tijd en uitvindingen van een nieuw soort aandrijving. Leuk gedaan, maar… de werelden zijn knap irritant!
– Haar ware zelf (SF)
Een man werkend op een tijdlab, heeft problemen met zijn dochter. Ze verwijt hem dat hij nooit gezien heeft wie ze nu werkelijk was. Die opmerking, houdt hem ook tijdens zijn werk bezig. Hij denkt een oplossing daarvoor gevonden te hebben. Mooi verhaal, al ontgaat die oplossing mij op het einde! Eerder verschenen in: Ganymedes 23. Eens kijken of het me destijds niet ontging. Ik schreef toen: “Tijdreizen, fysiek of in de geest, er kan veel fout gaan. Gaat het in dit verhaal ook fout? Eigenlijk heb ik geen idee, maar ik denk haast van wel. Als vader van twee (mooie) dochters, had ik dezelfde twijfels. Mooi verteld verhaal!”
Je mag dus inderdaad zeggen dat het me toen ook al ontging. Dat is een opluchting, kan ik u zeggen! Maar mooi vond ik het destijds dus ook én… daar gaat het om! Alhoewel…
– Geheugenmanagement (SF)
In de nabije toekomst kan je, als je sterft, opgeslagen worden in Walhalla, een virtuele wereld voor de ouderen onder ons (zoals ik). Een geruststellende gedachte, maar… er hangt (natuurlijk) een prijskaartje aan. Goed verhaal én… goed verteld. Eerder verschenen in Fantastische Vertellingen 63 en EdgeZero. De beste Nederlandse genreverhalen uit 2022.
– Alice in kwantumland (SF)
Alice wil haar hele leven al de ruimte in en na een zwaar motorongeluk, al helemaal! Uiteindelijk komt haar droom uit. Ze wordt ingebouwd in een schip dat via een wormgat reist. Ze neemt afscheid van haar partner Eva en verdwijnt met schip en al. Na drie jaar komt het schip én Alice terug. Ze gilt: “Eva!” Prachtig verhaal van verlies, verdriet en van… . Eerder verschenen in: Alice. Nieuwe avonturen in Wonderland.
– Het unificatiecriterium van Bottleschied (FA)
Einstein, Madame Curie, Schrödinger, Bohr, Heisinger fungeren als Goden op Mount Olympos en discussiëren dagelijks, want… er is wat veranderd! Ik moet eerlijk zeggen, dat dit soort verhalen me niet heel erg kunnen boeien. Gelul in de hemel?
– De Boleadoras (FA)
Fascinerend verhaal! De boleadaros zijn broers, een drieling. Vader onbekend en moeder overleden na de bevalling. De broers zijn identiek, maar… ze zijn ook meer. Ze… Zoals gezegd: Fascinerend!
– Een voorzichtig project (FA)
‘Een vreemd project’ is een vreemd verhaal, een goed verhaal, waarover ik Charles, met een paar regels op het scherm, zie peinzen over wat hij daar nu weer mee aan moet vangen. Maar uiteindelijk is hij daar, volgens mij, aardig in geslaagd. Hij plantte twee mensen, Eva en Herman (durfde hem, om de een of andere reden, geen Adam te noemen) in een statische wereld en plaatste een onbekende grootheid (God?) als observator ergens in de achtergrond, maar wel zo dat hij/zij/hen met zijn/haar/hen snottert voorop staa(n)t. Leuk experiment! Het verscheen eerder in: Wonderwaan 55.
– Huize Vhoo Khoezz (SF)
Een geleerde, Max Bitterwasser, zit vast met zijn onderzoek. Terwijl hij de mogelijkheden en onmogelijkheden overloopt, wordt de klas, die langs zou komen voor een presentatie, aangekondigd. Zuchtend onderbreekt hij zijn gepeins en concentreert zich op de pubers. Je begrijpt waar het naar toe gaat. Leuk gedaan! Eerder verschenen in: Bang voor spoken?
– Goede beslissingen (SF)
Achtervolgingsverhaal! Maar eentje met een mooie afloop. Tijdens een reis van vier weken zonder communicatie van buiten, groeien moeder en dochter naar elkaar toe. Als ze terugkeren gebeurd het onverwachte en vangt de rest van het verhaal aan. Mooi en gevoelvol, als in een koningsdrama, verteld! De moeite van het lezen waard!
– Tweehonderd jaar eenzaamheid (SF)
Prachtig verhaal! Toen ik de titel zag, moest ik meteen aan het verhaal van Isaac Asimov denken (Tweehonderd jaar mens). Ik kon me alleen de titel herinneren, dus ik heb geen idee of dit verhaal enige interactie met dit verhaal van Charles heeft. Maar goed… Tweehonderd jaar eenzaamheid is het verhaal van een brein dat in een ruimteschip op verkenning gestuurd wordt naar Terra II. Door zijn aandrijving afgeschermd, ontvangt het brein geen enkel signaal van buiten. Doordat het brein beschikt over alles wat de menselijke beschaving heeft voortgebracht aan boeken en films en na dat alles doorgenomen te hebben, ontwikkeld het steeds meer als mens. Als het brein aankomt bij Terra II… Magnifiek!!!

Met de opmerking dat ik toch wel een zestal (van de dertien) verhalen eerder las, voordat ze in deze bundel verschenen. Ik begrijp dat, maar vind dat toch een beetje jammer. Maar als je niet net als ik niet (bijna) alle bundels en tijdschriften leest is er veel én moois nieuw werk te ontdekken in deze bundel. Dus… wat let je!

EdgeZero. De beste Nederlandse genreverhalen uit 2024 – 315p.
EdgeZero Publicaties (2025) Prijs: € 14,99
Omslag: Mike Jansen & Peter Kaptein/Tais Teng (the pale queen of artic sunsets)
Verkrijgbaar via: Amazon.de

Met het voorwoord van Mike Jansen: 10 jaar EdgeZero. Niet te bevatten, 10 jaar alweer en nog immer een successtory. Dit jaar was er een keuze uit 340 verschillende en uiteenlopende inzendingen waaruit de jury 27 verhalen selecteerde die deze anthologie vormen. Een welhaast onmogelijke taak waar ze zich meer dan goed van gekweten hebben. Zoals Mike het in de laatste zin van zijn voorwoord zo treffend brengt: “Op naar de volgende tien jaar.” Hear, hear, zou ik zeggen!!!

Laten we weer eens kijken wat deze 2024 uitgave te bieden heeft. Ik heb er vast een zeker een aantal al van gelezen gedurende 2024, maar er zijn me, net zo vast en zo zeker, ook weer een aantal aan me voorbijgegaan. Nu dus niet meer!

– Tais Teng – Grootadmiraal Isabella komt thuis van de grensoorlogen (SF)
Pracht van een opening! Het verscheen eerder als: Grootadmiraal Isabella keert terug van de Grensoorlogen in: Verhalen Vertellers 6. Waarover ik destijds schreef: “Grootadmiraal Isabella is niet alleen een prachtvrouw, maar ook een Grootadmiraal met een groot hart. Prachtige korte vertelling met een prachttwist. Een meer dan goed begin!” Daar kan je mee thuiskomen!
– Pan Robinson – De draad kwijt (FA)
Een geweldig verhaal, wat ik volgens mij, niet eerder las. Het moet ergens verschenen zijn, maar dat zal niet op papier geweest zijn. Het verhaalt over een Londense Bobby, Aberforth Hanley, die na een behandeling met elektriciteit (wat fout ging) bij eenieder een verbinding heeft met de hemel. Ontstellende gebeurtenissen volgen. Prachtig geschreven en uitgewerkt!
– Alexander Verbeek – van den Toren – Bushalte (SF)
Briljant en bijzonder origineel verhaal over een conventie, georganiseerd om jou te ontmoeten. Jou, uit weet-ik-veel hoeveel andere universa en dimensies, maar… je hebt jezelf nodig om tevreden over jezelf te zijn. Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 70.
– Maarten Luikhoven & Mike Jansen – Winterval (SF)
Magnifiek verhaal dat zich in een verre toekomst afspeelt. Koshado is een krijger die op een criminele, edoch bijzonder criminele manier magie verkrijgt van zijn imps. Doel is het vernietigen van zoveel mogelijk ijsreuzen. Schitterend vertelde Fantastiek in een wereld van morgen! Eerder verschenen in: Ssst, geheim! & Grimdark in de polder.
– Erwin Colson Thimister – Quantumdochter (SF)
Mooi verteld tijdreisdrama, waarin een duidelijk uitleg gegeven wordt over de mogelijkheden en onmogelijkheden van tijdreizen. Goed gedaan én goed gelukt!!!
– Jan J.B. Kuipers – Het truffelveld (FA)
Prachtig verhaal van Jan J.B. Kuipers. Ik las het eerder in HSF 286 en schreef er toen dit: “Dan een waanzinnig mooi vertelde Fantasy van Jan J.B. Kuipers: Het truffelveld, over halfwezens, die gebruikmaken van technieken van lang her en van een vage afkomst. Jan J.B. Kuipers publiceert in mijn perceptie niet te veel tegenwoordig, maar wat hij produceert is meer dan lezenswaardig. Sommigen zouden het Horror noemen, voor anderen is Fantasy fantastisch genoeg. De zeer terechte Bemoste Beeld winnaar van 2024!!!”, over!!!
– Frank Roger – Wil je wat gezelschap? (SF)
Een bezoeker in een bar, wordt geconfronteerd met de mogelijkheden van augmented reality. Leuk, maar vreemd genoeg, naar mijn overduidelijk bescheiden mening, niet een van Franks beste verhalen. Maar… het kan natuurlijk niet altijd een tien en een zoen van de juffrouw zijn.
– Sophia Drenth – Goudvonkend engelenhaar (FA)
Dit ronduit schitterende verhaal las ik uiteraard al eerder in: Mistflarden & Droomjuweeltjes, en toen schreef ik er dit over: “Ik kan voor Goudvonkend engelenhaar geen woorden gevonden krijgen om uit te drukken hoe mooi ik het vind! Het raakte me vol aan alle kanten, terwijl ik het ademloos tot me nam. Op de een of andere manier is het fantastiek! Misschien dat er mensen zijn die het er niet in zien, maar voor mij is het een gevoel dat niet weg te redeneren is. Wat een waanzinnig verhaal! Echt!! Een verhaal met een Hoofdrol voor Rembrandt van Rijn. Lees het vooral én geniet! Het behaalde de 4e plaats in Waterloper 2024.” Daar is geen woord van gelogen, wel?
– Maarten van Luikhoven & Finn Audenaert – (FA)
Een sterrenwichelaar vestigt zich tijdelijk in een dorp en doet een aantal voorspellingen, die wonderwaar uitkomen. Maar… als het er op aan komt… Goed en onderhoudend geschreven door een gelegenheidsduo.
– Jaap Boekestein – Vaders dochter, moeders liefde (HO)
Een horrorverhaal van Jaap! Dat doet hij goed! Een vader en zijn dochter wonen op een landgoed. Ze zijn vampiers en dat siert hen, in hun ogen. Het gaat hen goed, tot… vader een bruid meebrengt. Het verhaal ontvouwt zich met verrassende elementen. We zien een andere, verrassende, kant van Jaap, waar hij zich meer dan mee uit de voeten kan!
– Joost Uitdehaag – Lunch in het gras (SF)
Verhaal op het scherpst van de snede. Joost waagt zich op het hellende vlak van de kunst in deze tijd van verval in preutsheid, doorgetrokken in een dystopische toekomst. Magnifiek verhaal!
– Django Mathijssen – Dansers beat (SF)
In een wereld van staal en machines is de muziek uitgebannen. Maar… kleine groepen blijven muziek produceren en eentje, de Danser, daagt de luistervinken uit. Hij danst en ontwijkt, tot… Django, dit keer zonder Anaïd! Dat gaat ook prima! Dit verhaal… pakt! Eerder verschenen in Grimdark in de polder.
– Edward van Egmond & Paula Sheperd – De sterren, de eenzaamheid (SF)
Pracht van een verhaal over Joanne, een verkenner, onderweg naar een planeet dat eerder ontdekt is door mensen, maar waar nooit meer iets vernomen is. De humor tussen AI en Joanne is zozo, maar het verhaal krijgt een dramatische wending! Eerder verschenen in: Sterrekijkers.
– Ruben De Baerdemaeker – Manjit (FA)
Waarlijk een geweldig verhaal, dat ik niet eerder las. Het verhaalt van een Indische vrouw, die telepathie beheerst en in een club in Londen mensen vermaakt met haar vermogens. Edward, onderwerp van haar kunsten, brengt haar in contact met Doyle, een wetenschapper. Een en ander speelt zich af in een alternatieve historie in het Victoriaanse Londen.
– F.P.G. Camerman – Wolkenzoon (SF)
Een vader, ongeneeslijk ziek, heeft zich beschikbaar gesteld aan de wetenschap. Voordat hij sterft is zijn persoonlijkheid opgeslagen in de cloud. Op een zekere dag ‘wekt’ zijn zoon hem om een taalexperiment uit te voeren. Magnifiek en gevoelvol verhaal, dat in ruimte en tijd vertelt wordt! Ongelooflijk mooi, dat een verlangen wekt in mij om nog eens met mijn vader te praten, terwijl ik al ouder ben dan dat hij geworden is. Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 50 en Bang voor spoken?
– Laura Scheepers & Mike Jansen – De verborgen herinneringen aan Nieuw Versaille (FA)
Verhaal dat eerder verscheen in: Grimdark in de polder. Toen… schreef ik er dit over: “Een magiër, aan het einde van zijn geld en kunstmatige magie, neemt noodgedwongen een riskante opdracht aan. Een spannend en toch vol met briljante vondsten, verhaal vangt aan. Prachtig en boeiend verteld!”. En daar heb ik helemaal niets aan toe te voegen!
– Eddy C. Bertin & Brenda Bertin – Geestesoproeping (HO)
Het was een verrassing dit verhaal, dat voor het eerste verscheen in Maxi Hoho 301 in 1977, hier aan te treffen. Maar… het verscheen ook in: Bang voor spoken? In 2024, dus vandaar dat het hier opgenomen is. Over de opname in Bang voor spoken?, schreef ik: “Een verhaal van de Vlaamse grootmeester van het horrorverhaal en zijn dochter, mocht zeker niet ontbreken in deze grandioze anthologie! Het idee van dit verhaal kwam van zijn achtjarige dochter Brenda. Eddy hoefde niets anders te doen dan het verhaal te herschrijven, wat hij deed in slechts één avond. Het resultaat… een prachtige afsluiter van de verhalensectie én… het herlezen dubbel en dwars waard!!!”
– Adriaan van Garde – De komst van de Achille Lauro (HO)
Prachtig verteld! Naar mijn idee las ik dit verhaal eerder. Eens kijken wat ik er toen over schreef: “Twee broers op de bonnefooi op trektocht door Italië, stuitten op een bijna verlaten dorpje. Het is alleen bezet door wat bejaarden die, niet van harte, stoelen en tafeltjes aan het buiten zetten zijn. Ze ontmoeten een droom van een Italiaanse, die hen verteld dat zij zich klaarmaken voor de komst van een cruiseschip. Geweldig verhaal met een zwarte achtergrond, wat de mannen met een onbestemd gevoel achterlaat.” Het was dus in Grimdark in de polder, dat ik het eerder las!
– Johan Klein Haneveld – De plant ziet je wel (HO)
Geesje Kuier werkt in de tuin. Ze vindt er een, voor haar vreemd, plantje. Het lijkt wel heel erg op een roos, maar is het niet. Het verscheen eerder in SF Terra 286 en toen noemde ik het: “helse horror van Hollandse bodem!”, wat meer dan voldoende zegt!
– Finn Audenaert – Telecratie (SF)
Ik moet zeggen dat ik Finn Audenaert bewonder om zijn inzet, vindingrijkheid en schrijverij. Hier experimenteert hij met vormen van een revolutie in een fictief Latijns Amerikaans land (denk ik) en probeert hij een nieuwe manier van opvolging van de leidinggevende macht uit. Inventief en origineel, maar of het werkt? Het verscheen eerder in Knipsels uit de Kosmoheraut.
– Maarten Luikhoven – Paradies Verloren (SF)
Schip heeft geslapen, duizend jaar ongeveer, maar nu is ze gearriveerd. Gearriveerd bij een zon die vrijwel een kopie is van de aardse zon. En de bewoners van planeet LAP312, die een ijverig doch vreedzaam bestaan leiden. Dus… dat moet veranderen! Prachtig verteld verhaal. Het zou me totaal niet verbazen als het ooit zo zou gebeuren. Eerder verschenen in: Sssht, geheim!.
– Laura Scheepers – Onder een hoedje te vangen (FA)
Of Quirijn Zeydel nu een vaste paranormale detective van Laura, of een eenmalige… hij is leuk! Dus… van mij mag ie terugkomen in een volgend verhaal. In een alternatief Amsterdam, met steampunk elementen, zit hij achter een ‘hond’ aan, die moord. Leuk gedaan! Eerder verschenen in: Grimdark in de polder.
– Charles van Wettum – De wondere wereld van onze bijen (SF)
Ah… De wondere wereld van onze bijen… Pracht van een verhaal. Zeker al een keer meer gelezen. Toen schreef ik erover: “Charles van Wettum opent met een verhaal dat ik, na het voorwoord van Mike, niet echt verwachtte. De mens wikt en god beschikt. Is onze god een AI? Prachtig!”
– Eowen Valk & Mike Jansen – Van der Decken Redux (FA)
Pracht van een steampunk verhaal! Het volledig herbouwde en herziene vlaggenschip, de Van der Decken, met een passagiersaantal van tweeduizend, vaart af. Kapitein Harmsen heeft de leiding. Naar gelang de reis vordert, vinden vreemde gebeurtenissen plaats. Prachtige alternatieve historie, waarbij allerlei tijden door elkaar gehaald worden!
– Edward van Egmond – Tussen Zegen en Vloek (FA)
Een soort van sprookje, met Japanse invloeden. Een strijder wordt door zijn leermeester nog verder opgeleid als zwaardmeester. Hij wordt het pas echt als… Mooi verteld! Eerder verschenen in: Fantastisch Strijdtoneel III en Grimdark in de polder.
– Luc Geeraert – Hart en ziel (HO)
Geweldig verhaal over een voormalig driemanschap, wat verworden is tot een duo. De dode is als pop toegevoegd in een soort van kapel. Wachtend… op iets. Op een dag… Horror van de bovenste plank. Eerder verschenen in: Weg, Bang voor spoken? en Wolken vallen niet en andere verhalen.
– Mike Jansen – De grootschalige omzetting van complexe verbindingen tot monomoleculair stof in oer-singulariteiten en de implicaties voor interstellaire reizen in multi-generationele situaties, een studie naar entropische aspecten van de degeneratieve fluctuaties in populatie-ontwikkelingen (SF)
De toekomst van de aarde in slechts 16 pagina’s. De terugblik gebeurd door Jehannes Arminius van Straaten, terugkijkend met behulp van oude machines, vanuit 2285 naar voorbije eeuwen. Doet sterk denken aan Eerste en Laatste mensen van Olaf Stapledon. Het was bedoeld als inzending voor de Harland Prijs. Helaas… ik kreeg het, zijnde voorselecteur, niet onder ogen, want anders…

Al met al alweer een prachtige anthologie waarbij je niets te kort komt met deze beste verhalen van 2024. Het enige wat ik er jammer aan vond was dat ik vrijwel alle verhalen al ergens had gelezen. Andere jaren stonden er meer verhalen in die ik nog niet door de ogen gehaald had. Maar goed… volgend jaar zien we wel weer!

Jos Lexmond

Luc Geeraert – Wolken vallen niet en andere verhalen (DIV)
Micro Uitgeverij De Kremkoll, Gent (2025) Prijs: € 12,00
Kremkoll SF 001
Ontwerp & Opmaak: Erik Van Der Veken, Bijdruk vzw
Omslagillustratie: Stephan Louwes
Verkrijgbaar via: Standaard Boekhandel

Ook de recensie van Wolken vallen niet en andere verhalen, duurde, jammer genoeg, veel te lang. Al in september vorig jaar, kreeg ik deze bundel door Olav Heirman in de handen gedrukt, maar daar ik telkens en té veel op mijn leesbordje heb liggen én loop te sukkelen, kwam ik er maar niet aan toe. Ook al omdat ik Kremkoll SF 002 Knipsels uit de Kosmoheraut van Finn Audenaert de voorrang had gegeven boven Kremkoll SF 001, hielp ook niet echt. Gelezen had ik het al wat langer geleden, maar kans om mijn bevindingen te papier te stellen, deed zich maar niet voor. Maar… nu dan én eerst!!!

Ook Luc Geeraert verraste me volkomen met zijn bundel! Volgens Fandata.nl had hij in het verleden al een negental verhalen gepubliceerd in een aantal anthologieën en tijdschriften, waarvan er een aantal ook weer in deze bundel opgenomen zijn. Maar het gros van de verhalen, die overigens niet allemaal fantastiek zijn, hebben nooit eerder het levenslicht gezien, dan in Wolken vallen niet en andere verhalen. We zullen ze eens een van een gaan bekijken!

– Handen op glas (FA)
Schitterend verhaal! Een meer dan boeiende opening. Een vrouw uit Groningen verhuist, na een slechte relatie, naar Gent om een nieuw leven te beginnen. Ze huurt een goedkoop appartement, wat ze opknapt, maar een tweetal rode handen krijgt ze niet van het raam. Wat ze ook probeert! Wat volgt… dat laat ik aan u, beste lezer!!! Eerder verschenen.
– Nachtruiter (Geen fantastiek)
Prima verhaal. Boeiend, vragen opwekkend, daar niet van, maar… na lang intern beraad met mezelf toch maar besloten dit verhaal niet als fantastiek te bestempelen.
– Bepaald onaards geknuffel (SF)
Weergaloos en waanzinnig leuk verhaal! In Gomgol Stort werkt Noor, die een onaardse schoonheid is. Ach… je moet het zelf maar lezen! Het is het genoegen meer dan waard. Alleen het einde…, dat is me net iets te definitief! Eerder verschenen.
– Polaris (FA)
Een magisch realistisch fantastisch verhaal met een geweldige woordkeus en een dramatisch einde. Wat wil een mens nog meer? Eerder verschenen.
– Een afspraak met D (FA)
Een magnifiek nonsense verhaal, waarin weinig en veel gebeurd. Het boeit mateloos en eindigt, ja… met wat? Eerder verschenen.
– Koude merel (Geen Fantastiek)
Van het een, komt het ander. Maar… geen fantastiek.
– Westerzon (FA)
Als de zon in het westen opkomt, dan staat de hele wereld stil! Maar niet voor hem en haar. De liefde overwint alles. Mooi verhaal!!!
– Het museum voor conceptuele kunst (Geen Fantastiek)
Een man en een vrouw. De man had haar vergeven. De vrouw had haar minnaar gedumpt. Samen, op zich alleen, bezoeken ze het museum. Maar… geen fantastiek.
– Afgeschaft (FA)
Uitermate vreemd verhaal, dat daardoor weer uitermate boeiend wordt! Onno is een treinbegeleider, die met zijn trein stilstaat achter een kapotte goederentrein. De stem van de dispatcher klinkt onverbiddelijk. Onno en zijn trein worden afgeschaft. Maar… met welke consequenties?
– Kom hier (HO)
Schitterend horrorverhaal, of misschien wel: Kalme gruwel! Gefascineerd heb ik het tot me genomen. Lees het vooral zelf!!!
– De bloementuin (Geen Fantastiek)
Een verhaal – een niemendalletje! Maar… geen fantastiek!
– Wolken vallen niet (SF)
Het titelverhaal! Vic en Iris zijn een stel. Ze picknicken in een weide in de Ardennen. Ontspannen wijzen ze wolken aan en geven er een betekenis aan. Een schip, een draak… maar dan valt de wolk en zitten ze in de mist. Ontspannen en verrassend verhaal! Eerder verschenen.
– Vinken (HO)
Een uitermate origineel verhaal over wat een mens allemaal kan overkomen. Zeer aanspreekbaar op dit moment! Eerder verschenen.
– Mona (Geen Fantastiek)
Ietwat vreemd verhaal over een boekhouder en een vrouw, Mona, die rode veren wil verkopen. Maar… geen fantastiek!
– De Kuiperhanger en de Snoepsloep (SF)
Dolkomisch en tegelijk intriest verhaal. Een vader en zijn dochter komen in hun ruimtesloep een veroordeeld moordenaar bekijken. Hij zit vastgeketend aan een stuk rots uit de Kuipergordel. Prachtig verhaal met een tragisch einde!
– Bleu d’Auvergne (Geen Fantastiek)
Fascinerend verhaal over pech, geluk én… weer pech. Maar… geen fantastiek!
– Hart en ziel (HO)
Pracht van een verhaal, waarin Karel Van Damme, roepnaam Sjarel, gevangen zit in een pop. Lut en Rik hebben een soort van een altaar voor hem opgesteld, in huis. Als een ornament in een kapel zonder heilige! Uiteindelijk… aan alles komt een eind. Eerder verschenen.
– Het leven is een ei (FA)
Dolkomisch verhaal, als… het niet zo droefgeestig was. Een man overleeft een zelfmoordpoging en raakt in gesprek met een pinguïn. Het gevolg is…
– De vrouw met de sjaal (FA)
Een vluchtige ontmoeting en het vergeten van een sjaal, leidt tot onverwachte gebeurtenissen. Prachtig verteld, maar een ontzettend droevig verhaal!
– Het concept (Geen Fantastiek)
In en in triest verhaal, waarover ik twijfel of het wel een fantastiek verhaal is. Maar nee… toch maar niet. De twijfel is té groot!
– Het Feest van de Vrijgevochten Mannen (Geen Fantastiek)
Vreemd verhaal, waar ik, net als bij het voorgaande verhaal, over twijfelde of het wel fantastiek was, of… niet! Ofschoon er een aantal onverklaarbare (en misschien) magisch realistisch getinte gebeurtenissen plaatsvinden.. toch maar besloten van niet!

En zo… zo zijn we aan het einde gekomen van een enerverende bundel verhalen. De fantastieke verhalen waren werkelijk fantastisch en de niet fantastieke… ook. Prachtige en verrassende juweeltjes, die absoluut een groter publiek verdienen en die hopelijk boven de massa uit gaat steken. Voor de prijs hoef je het alvast niet te laten! Deze bundel verdient dat zeker en vast. Grote hulde voor de schrijver en ook een grote hulde voor de uitgever dezes, uitgeverij De Kremkoll (Olav Heirman)! Ik begin uit te zien naar zijn volgende uitgave!!!

Jos Lexmond

Jack Vance – Tschai (SF)
Spatterlight/Iceberg Books, Amsterdam (2025)
Oorspr.: City of Chasch, Ace Books (1968), Servants of the Wankh, Ace Books (1969), The Dirdir, Ace Books (1969) & The Pnume, Ace Books (1969)
573 pagina’s, € 27,99
Vertaling: Erik Zwierd & Mark Carpentier Alting & Warner Flamen/Herzien door Spatterlight
Omslag: Stephan Martinière

Tschai, naar mijn (overigens zeer) bescheiden mening is een van de beste SF avonturen verhalen ooit! Zo, dat is er uit! Ik heb er al een hele lange relatie mee. Die begon ergens in 1968, of misschien begin 1969, toen deel 1 in de Bibliotheek op de planken verscheen als Een stad vol Chasch, een uitgave van de witte ‘Meulenhoffjes’ nr. 16. Inderdaad, destijds was ik amper veertien en las ik vrijwel al mijn boeken nog via de Bieb. Toen ik een jaar of twaalf was, had ik alle jeugdboeken, die ik maar wilde lezen (vrijwel alles wat lekker was nog, maar SF trok toen al onweerstaanbaar aan me), van de jeugdafdeling uit en kreeg toen bij de gratie gods of misschien de inschikkelijke bibliotheekmedewerkster (die een zwak voor me had) toegang tot de volwassenenbibliotheek. Uiteraard was dat onder begeleiding, want ik mocht eens wat onbetamelijks proberen te lenen! Maar… wat leende ik… SF, wat destijds toch als spielerei bestempeld en amper als volwassen litera- of lectuur gezien werd. Dus… begon ik me uit te leven op de Bruna Zwartje Beertjes, de eerste witte Meulenhoffjes, de Borntjes en de (Spectrum) Prisma,tjes en maakte kennis met Philip K. Dick, Pohl, Clarke en dergelijke waarvan een aantal toch te ingewikkeld voor me (als veertienjarige) waren, maar… een aantal ook weer niet. Zo liep ik dus tegen Een stad vol Chasch van ene Jack Vance aan. Van de omslag was ik niet enthousiast. Wat vuilgele verfklodders op een witte ondergrond, er was weinig aantrekkelijks aan. Bijna had ik daar het boekje voor laten staan. Thuisgekomen las ik eerst de andere geleende boeken en toen Een stad vol Chash en… ik was een Vance adept in wording. Maar voordat Onder de Wankh verscheen waren we al weer een jaar verder. Zolang kon ik niet wachten! Ondertussen was ik met het verzamelen van SF begonnen en raakte de bibliotheek op de achtergrond. Pas toen in 1973 Tschai. De waanzinnige planeet als nr. 67 van de SF reeks van Meulenhoff, de vier delen in een band verschenen… toen pas viel echt het kwartje (of de bom) en was ik verkocht. Tschai was vanaf dat moment het beste SF avonturenverhaal wat ik ooit las!. Hoogstwaarschijnlijk had ik het nu voor de vijftiende maak in handen en las het met evenveel plezier als de eerste keer.

De Explorator IV draait in een baan om een weinig opvallende planeet die op zijn beurt om de bejaarde, zwakke ster: Carina 4269, draait. Tweehonderd jaar geleden ontvingen ze er een bericht vandaan, wat opeens ophield. Het is aan Adam Reith en Paul Wanders om op de wereld te gaan zien of ze de bron van die uitzendingen kunnen vinden. Het verkenningsboot heeft zich net losgemaakt van de Explorator IV, als Adam Reith vanuit zijn ooghoek een grijs projectiel uit de richting van de planeet omhoogschieten. De Explorator was niet meer en het verkenningsboot heeft ook een deel van geweld gekregen en is gierend op weg naar de planeet. Reith en Waunder slagen erin de boot enigszins te stabiliseren en gaan onderweg naar de oppervlakte. Maar een landing zit er niet in. Beiden besluiten met de schietstoelen de boot te verlaten. Waunder overleeft het niet lang, maar voor Reith begint het avontuur! Samen met de nomade Traz en de Dirdirmens Ankhe at Afram Anacho gaat hij op zoek naar een ruimteschip om naar de aarde terug te kunnen keren. Gezamenlijk beleven ze avontuur op avontuur tussen de buitenaardse rassen, de Chasch, de Wankh, de Dirdir en de oorspronkelijke bewoners van Tschai, de Pnume en de Phung. Dit tegen een waanzinnige achtergrond van buitenaardse landschappen en alle slimme en smerige trucks die die aliens maar kunnen verzinnen. Ik kan je verzekeren dat je tegen het einde van de 573 pagina’s nog na zit te hijgen van de spanning en de sensatie!

Uiteraard heb ik daarna nog vele, vele andere meer dan goede en zelfs geweldige boeken en verhalen in de Fantastieke sfeer gelezen (waaronder natuurlijk al het andere waanzinnige werk van Vance) en genoten, maar ik kan met een gerust hart zeggen dat Tschai, het eerste gigantische verhaal was dat me flabbergasted achterliet en dat gevoel, dat blijft. Telkens als ik Tschai opnieuw tot me neem, komt dat zelfde gevoel weer tot me. Meer dan vijftig jaar geleden begon dat en voordat het zestig jaar geleden is, hoop ik Tschai nog wel een of twee keer gelezen te hebben. Nog nooit gelezen… nu dan toch maar eens doen. Maar wel oppassen, je verslaafd jezelf, net als ik, voor het leven!!!

Jos Lexmond

Vreemde Steden, Bijzondere Oorden 2 (DIV)
EdgeZero Publicaties (2025) € 13,98
Samenstelling: Mike Jansen
Omslag: Mike Jansen/Peter Kaptein
Redactie: Finn Audenaert, Laura Scheepers, Mike Jansen
Verkrijgbaar via Amazon

Vreemde Steden, Bijzondere Oorden 1 boeide me al mateloos, deel 2 kon het al bijna niet meer verpesten voordat ik het zelfs maar gelezen had. Ditmaal het voorwoord door Mike Jansen. Hij begint met: ‘Mag ik zeggen dat het thema voor deze bundel(s) goed ontvangen is? Ik denk het wel.’ Nou… ik weet het wel zeker! Het enthousiasme spat er bij alle deelnemers vanaf dat het een lieve lust is en ik mag hierbij absoluut vaststellen dat een deel 3 meer dan gewenst is. Ook mijn enthousiasme is amper te temperen, dus ik ga beginnen!

Johan Klein Haneveld – Het zwarte meer
Nog niet eerder kennis gemaakt met Het zwarte meer, maar dat is niet nodig. Het is er wanneer je het echt wilt vinden!
– Vakantie (FA)
Johan Klein Haneveld reist als Lucas, die alles al gezien heeft wat hij maar wilde zien, naar het Zwarte Meer, dat gevonden is als je het echt wilt vinden. Zijn vrouw Maria, tevreden met haar leven, deelt de obsessie van haar man niet en neemt niet waar wat hij waarneemt.
– Goede vangst (FA)
Pracht verhaal over vissers aan het Zwarte Meer. Of Johan veel van vissen weet, weet ik niet! Hij heeft wel veel aquaria, maar of je dan op de hoogte bent…? In ieder geval geeft het niet wat je wenst, maar… weest vooral voorzichtig met WAT je wenst!
– Beste vrienden (FA)
Barbara is een loner, maar… ook alleen. Op het internet las ze een keer over het Zwart Meer in Italië en hoe wensen van mensen vervuld werden. Ze had geboekt…
– Hun verdiende loon (FA)
Degene die het Zwarte Meer verdiensten probeert af te dwingen, zou beter moeten weten. Zeker een veerman die mensen overzet naar de overkant van het meer!
– Enkele fragmenten uit de aantekeningen van dr, Giovanni Perusci (FA)
Experimenten met het water van het Zwarte Meer leveren resultaten, maar wat voor resultaten?
– Keilen (FA)
Na een wilde nacht van zijn vader en moeder, moeten Jonas en zijn broertjes zichzelf vermaken. Fossielen zoeken, of: keilen, wat een goed alternatief is!
– Oudedagsvoorziening (FA)
Twee oude dames, waarvan de geplande vlucht uitviel, waardoor ze een dag later pas arriveren, komen voor hun vader. Aangekomen bij het kuuroord waar hun vader verblijft, krijgen ze te horen dat ze te laat zijn. De ceremonie is al begonnen. Met dit antwoord nemen de dames geen genoegen!

Mooie verhalen in een ietwat afwijkende wereld als het onze. Er is eigenlijk maar één ding dat wij niet hebben: Het zwarte meer!

Django Mathijsen & Anaïd Haen – Diastima
Django & Anaïd. Voor een tweede maal! Dit maal met Diastima. Naar mijn idee een nieuwe wereld vol met nieuwe verhalen!

– Breedheler253247’s vlucht (SF)
Al vrij vroeg in het verhaal blijkt, tot mijn grote vreugde, dat het een spin-off blijkt te zijn de Ruimtebrekers roman S.A.H.R.-a van het illustere duo. Een en ander speelt zich, uiteraard, af op Diastima, waar ook de Las Vegas, de bar van Montana Leemhoed, ook aanhangt. Maar… het verhaal gaat ditmaal dus over Diastima, een met elkaar verbonden kluit van ruimteschepen. Space Opera van het zuiverste water. Hiha!!! In dit verhaal is Kira van Luttikhoven een verstekeling die zich schuil houdt op de Eeuwige Vrede 17. Ze veroorzaakt een technisch probleem, want Diastima is haar doel!
– Met het allerergste kun je nooit rekening houden (SF)
Verhaalt van een overval van filibustiers, die de kluis legen en dan wild om zich heen slaand Diastima ontvluchten. Met achterlating van…
– Tussen Entropie en Eeuwigheid (SF)
Een ruimteschip met bestemming Diastima, heeft een storing aan het koelsysteem. Eigenlijk best wel een niemendalletje!
– De uitwisseling (SF)
Dit verhaal is een heel stuk beter dan het vorige! Het verhaalt over de Las Vegas, S.A.H.R.-a en Montana Leemhoed. Ze zijn de hoofdpersonen, die een deal proberen te maken met een filibustier inzake een gijzeling.

Een bijzonder leuke terugkeer naar de wereld van S.A.H.R.-a. Dat mag van mij best meer gebeuren!

Jaap Boekestein & Tais Teng – De mistlanden van de Equinox
Dat belooft weer wat, en… dat wordt weer genieten. Dat zijn twee dingen die tevoorschijn piepen als ik hun beider namen lees! Opvallend is dat ze hier onafhankelijk van elkaar, per verhaal, werken. Dat is weer eens wat anders!

– Tais Teng – Een ruiker edelweiss van Gods Sabeltand (FA)
Reeds bij het eerste verhaal springen de ideeën als vlooien om je heen. De Matterhorn, centrum van de wereld en op de equinox breidt de wereld zich naar alle kanten uit. Yanis kust Juinne op slag van Nul en moest dan bewijzen dat hij haar liefde waard was… Prachtig!!!
– Tais Teng – Klaverhoning in gouden kruiken (FA)
Een nieuw verhaal in dezelfde wereld. Als voorbereiding op de Equinox wil Guillaume snel vertrekken uit de haven. Ieder ander is hem al voor geweest met het vertrek. Hij wacht evenwel nog op de honing en vertrekt dan wel. Of… toch niet?
– Jaap Boekestein – Als eerste door de kloppende poorten van Agagthan (FA)
Geweldig verhaal en als er geen Jaap Boekestein boven stond, dan zou ik het voor een Tais Teng verhaal gehouden hebben. Na de Equinox is er een onbekend land verschenen aan de overkant van de Djnerpr. Pjotr is een verkenner en het is aan hem om uit te maken of er geplunderd, dan wel gehandeld gaat worden. Door zijn zus is hij opgezadeld met zijn neefje Hanza, maar als die driemaal een vlieg ingeslikt heeft… hilarisch verhaal met een prachtige wereldschildering. Ik verwachtte trouwens ook niets anders van Jaap!
– Tais Teng – Woorden die enkel een mensentong kent (FA)
Wederom een verhaal met prachtige vondsten, té mooi om waar te zijn. Het Boek van Maryam de Magdalen, waaruit Kapitein Diederik van Lubeck de godganse dag Sutra’s uit bleef reciteren, de legendarische vogel Roc en nog veel meer. Prachtig!!!
– Jaap Boekestein – Nooit uitgesproken geheimen van de robotstad (FA)
Een nieuw Pjotr Bernstein verhaal! Eigenlijk is het meer een vervolg op: ‘Als eerste door de kloppende poorten van Agagthan’. En… schitterend is het al weer, of misschien… nog steeds.
– Tais Teng – Een lome namiddag in Venezia (FA)
Alweer een verhaal dat bol staat van de vondsten. De volgende is nog beter dan de vorige, al was in dit geval de vorige beter dan de volgende! Het verhaal speelt zich af in Venezia. De achtste zoon van de Doge ontmoet Eveline, Diederichs dochter. Haar vader zat bij de herfstevening aan de verkeerde kant van de grens en kreeg een staart, en… meer. Waanzinnig mooi verteld met hilarische ontwikkelingen.
– Jaap Boekestein – Het lot van de vrijer van het favoriete nichtje van de inquisiteur (FA)
De prachtige verhalen met evenzo prachtige titels vliegen je om de oren hier. Het nichtje van Zachiaris is op een onfortuinlijke manier zwanger geraakt en de vader van de vrucht is vertrokken op het moment dat hem kond gedaan werd van de heuglijke gebeurtenis. De toekomstige mama wil wraak, het toekomstige kind…
– Tais Teng – Het familiegeheim (FA)
Suyanne is dertien als ze door haar vader in de nacht van de wende, deelgenaam wordt gemaakt van het familiegeheim. Alweer een mooi verhaal in deze reeks, waar steeds besmuikte horror om de hoek komt kijken. De moraal: Sommige mensen zijn tevreden met wat hen gegeven wordt, anderen daarentegen… Schitterend!
– Jaap Boekestein – Oh, ik heb zat verhalen over de onbekende droomlanden, Meneer Lovecraft (HO)
Jaap laat H.P. Lovecraft opdraven in een bar in Liverpool. Edward John Smithley is een bron van Lovecraftse verhalen. Zuigt deze Edward verhalen uit zijn Duim? Lees en huiver. Je zit op de eerste rang! Prachtige vertelling in de sfeer van een van de grootsten in horrorverhalen. Ik durf te beweren dat Jaap een van hen is geworden!

Laura Scheepers – Torbelhaven
Laura verrast met een tweede Vreemde Stedenreeks: Torbelhaven… naar mijn weten nog nooit eerder tegengekomen bij Laura. Meer dan benieuwd dus waar het over gaat. Snel beginnen maar!

– De Stormsteen (FA)
Leuke introductie tot de wereld en de hoofdpersonen, maar… een beetje simpel. Hoop wel dat het niveau wel wat omhoog gaat!
– De branden (FA)
Weinig fantastiek verhaal als dit zich niet in een fictief land af zou spelen, dan zou ik het niet opnemen in Fandata. Geen onaardig verhaal overigens, eenvoudige fantasy, maar hartverwarmend.
– De Wacht (FA)
Ook in dit verhaal weinig fantastiek, maar het lift ook mee op de fantastieke aard van de reeks. Het is een aandoenlijk en klein gehouden verhaal over wensen en dromen.
– Naar de markt (FA)
Je mag gevoeglijk wel aannemen dat voor alle verhalen in deze reeks hetzelfde geldt: weinig fantastiek. Maar… het blijft aandoenlijk, leuk, maar… het wordt, naarmate het langer duurt, steeds leuker!
– Gauwdiefje (FA)
Ha… nu weer een echte (!) Fantasy. Gisele is een wachter en achtervolgd een gauwdief, die een paar handenvol kaarsen gestolen heeft. Een kat brengt uitkomst. Leuk verhaal én… het blijft maar aandoenlijk! Toch jammer dat het weer afgelopen is!

Karlien van Houtte – Rimani
Van de Vlaamse schrijfster Karlien Van Houtte staan in Fandata een negentien tal verhalen opgenomen. Nu dus een hele nieuwe (neem ik aan) wereld met bijbehorende verhalen!

– Lente in Rimani (FA)
Een introductie tot Rimani. Dolan, de donkerblauwe slaaf, en de slavenmeester met zijn gezin bezoeken de lentemarkt. Auto’s en koetsen door elkaar, de weg is geplaveid, de mensen zijn veelkleurig. Verder is er nog weinig van te zeggen.
– Op de loer (FA)
Vreemd verhaal, dat mag gezegd, waar ik niet zo heel erg goed de hoogte van kreeg, Ymena is een vuureter en gaat op de universiteit een lezing verzorgen,. So far, so good. Na een aantal rare vragen van studenten te hebben beantwoord, gebeuren er nog een aantal zaken, die mij bevreemden. De naam Dolan is het enige gemeenschappelijke dat dit en het vorige gemeenschappelijk hebben!
– Persoonsverwisseling (FA)
Een vrouw wordt in de gevangenis opgesloten vanwege haar gelijkenis met haar tweelingzus Ymena. Hoe zal dit aflopen?
– Twee bier (FA)
Twee mannen in een bar. Beide zijn paranormaal en kunnen elkaars gedachten lezen. En… wat lazen ze?

Eerlijk gezegd heb ik geen idee wat de samenhang tussen de verhalen is en wat Karlien Van Houtte met dit land (stad?) en zijn vuureters voor heeft. Wat mij betreft helaas een mislukt project!

Jan J.B. Kuipers – Lamento’s van Lamprey
Over Jan J.B. Kuipers heb ik nooit en te nimmer twijfels of vragen.

– Therapie voor een stad (FA)
Prachtverhaal van het zoveelste bezoek van de Incarnatie van de stad Lamprey aan Isic de psychosoof. Het einde van het verhaal lijkt onontkoombaar!
– Een been voor de revolutie (FA)
Een nieuw Lamprey verhaal, zo mogelijk nog veel mooier dan het vorige. Een verhaal om van te houden, al zullen Isic en de commisaris-generaal het daar niet mee eens zijn.
– De dag dat het IJkgebouw vervaagde (FA)
De dienstbode Astace leeft in armoede na het ongewilde verscheiden van haar werkgever. Uiteraard had hij niets voor haar geregeld, waardoor ze bij de armen en verschoppelingen van Lamprey in de riolen terecht komt en uiteindelijk in de kelders van de kelders. Daar ontmoet ze Flegeton, een zegen? Dat moet nog blijken. De verhalen van Lamprey krijgen NOG meer gestalte!
– Hotel Argosie (FA)
In hotel Argosie bereikt het totaal van de Lamprey verhalen zich in een orgastische apocalyps! Het is een waardige afsluiting van een fantastische reeks! Prachtig gedocumenteerd!

Marius Vahlkamp – Neutraal
Marius Vahlkamp… wie kent hem niet? Uiteraard kennen wij zijn alter ego: Finn Audenaerd. Al tweemaal eerder las ik iets van Marius in Alice. Nieuwe avonturen in Wonderland. Benieuwd ben ik absoluut naar zijn nieuwe strapatsen.

– Hospitaal (SF)
Hospitaal vond ik uitermate verrassend! Een goede beurt lijkt tegelijkertijd tijd voor spionage. Met twee, vrij herkenbare, kampen en personen. Maar bijzonder leuk gedaan!
– Arsenaal (SF)
Arsenaal is een wreed verhaal, vol moorden op kinderen in een demonstratie van een nieuwe soort van moordtuig. Het einde is verrassend. En… open! Misschien later meer!
– Animaal (SF)
Een verschrikkelijk aandoend verhaal over een Tsaar die, volledig is volgebouwd met aanpassingen, een volgroeide walrus verorbert en een incompetente soldaat vermoord. En dan… het toetje! IJzingwekkend, maar toch ook: Fascinerend!
– Voorvoeltaal (SF)
Prachtverhaal. Naar mijn bescheiden mening… het beste van de vier! Over de worsteling om te overleven op haar thuiswereld, na een ongeluk. Met haar voorvoelstem… Nogmaals… geweldig verhaal over overleven!

Marie-Louise Hellemons – La’el. Verhalen van de kruipers van de nacht

De Nederlandse Marie-Louise Hellemans is geen totaal onbekende in Fandata.nl. Slechts een verhaal is opgenomen, wat ook in 2025 verscheen in: De Belofte, ook bij EdgeZero. Benieuwd dus of ze zich houdt tussen al deze kleppers!

– De vluchteling (FA)
Een vrouw op een markt op zoek, tussen allerlei vreemde figuren naar Axolotl botten. Door de kortheid van het verhaal is er weinig nog om te kunnen besluiten, maar te intrigerend om te laten gaan. We gaan door!
– De premiejager (FA)
En… alweer een ultrakort verhaal, dat absoluut nood tot verdergaan, wachtend op de beloning, of… verlossing!
– De sjamaan (FA)
Een oud mens in een bar wil een spreuk! Zal ze die krijgen? Het verhaal lijkt een fragment of een onderdeel van een groter verhaal. Hoe het ook zij… het intrigeert wel zeker!
– De gouverneur (FA)
De gouverneur deelt zijn beklag van de situatie met de kleinste raadgever, welke… raad geeft!
– De schipper (FA)
De schipper brengt twee vrouwen aan land. Wat is er in vredesnaam gebeurd?

De ultrakorte verhalen zijn allen fragmenten van, misschien wel, een en hetzelfde verhaal en er is, buiten dat ze goed gecomponeerd zijn, weinig eenheid in te herkennen. Snel maar weer door!

Guido Eekhaut – Kronieken uit Orsenna
Ah… dat is different koek! Een oude bekende! Guido bezocht Orsenna reeds een aantal malen, en bij diverse gelegenheden. Nu herbezoekt hij Orsenna wederom. Blij mee!

– Het huwelijk (FA)
We duiken met dit verhaal meteen vol in de intriges en (on)hebbelijkheden van de voornaamste families van Orsenna. Schitterend geschreven én uitgelegd in slechts 3,5 pagina.
– De gauwdief (FA)
Prachtig, zei het kort (maar veel onthullend), vervolg op het voorgaande, waarin ook een doortrapte, doch uitermate intelligente, gauwdief wordt voorgesteld. Als aanvulling: hij wordt ingehuurd!
– De transactie (FA)
Sinister verhaal! Een illegale gokbaas wordt benaderd in een ongure kroeg, om documenten aan de meest biedende te verkopen. Als dat naar goed afloopt! Magnifiek verteld, en het einde… het kan nog erger!
– Geen toekomst (SF)
Een kort doch hevig verhaal over de vrije wil, de zin van het bestaan en de zin en onzin van een voorspellende machine. Schitterend!!!
– Het gilde (FA)
Alum, een vijftienjarige jongen, is voornemens lid te worden van het moordenaarsgilde. Bisschop Platzen probeert hem ervan te weerhouden. Of hem dat lukt… Mooi, klein gehouden verhaal.
– Het Geloof (FA)
Het geloof is, voor sommigen onder ons, leidend en allesomvattend. Ook voor Gor, maar zal het hem helpen? Eveneens een mooi, klein gehouden, verhaal!
– De kooi (FA)
Mooi verteld! Het gaat over een ontdekkingsreis, waarbij de leider van de expeditie, Graaf Alembert, filosofeert over een gevangen beest in het ruim. Maar… dit verhaalt lijkt me niet af te zijn?
– Vergeten in Orsenna (FA)
Ah… en nu is het vorige verhaal wel af! Benieuwd… lezen dan!!!
– De Machine Droomt (SF)
Een vrouw wordt in leven gehouden door een machine die haar dromen geeft. Dromen over een verre toekomst? Prachtig én kort filosofisch verhaal. Mooi in haar eenvoud.

Prachtige reeks, dat Orsenna, voor altijd mee doorgaan, Guido!

Oliver Sted – Lentemeer
Van Olivier Sted heb ik zeker een verhaal gelezen, namelijk: Eenakter, verschenen in Ganymedes 19. Destijds verhaalde en vertelde ik nog weinig van de verhalen. Hierover zei ik: “Oliver Sted… kort maar krachtig in zijn circusnummer”. Dat is kort, maar niet slecht, wel? Van zijn boeken, waaronder Lentemeer, heb ik er geen gelezen. Mooi moment om daar eens kennis van te nemen!

– Justus (FA)
Briefverhaal (was het boek er ook een?), maar… leuk geschreven! Het verhaalt van een bezoek aan een muziekwinkel in Lentemeer, alwaar vele exotische muziekinstrumenten aangeboden worden, alsmede de terugreis in een rode wagen bestuurd door een vreemd wezen. Doet zeker naar meer verlangen. De vraag die nog bij me opkomt is: Is het een nieuw verhaal dat zich afspeelt in Lentemeer, of… is het afkomstig uit het boek? Lezen dan maar?
– Nazuma (FA)
Wederom een briefverhaal! Blijkbaar zijn alle verhalen in deze hoedanigheid opgetekend. Deze omvat een klacht van de bewoners van een hotelkamer, daar er een zwevende vis tegen de muur van zijn kamer geparkeerd is, dewelke beide ramen bedekt. Prachtig!
– Natan (FA)
Ditmaal een geschrift in het gastenboek van het hotel, alwaar de gast verblijft. Simpel verhaal, maar warm aanbevolen!
– Oolke (FA)
Het begint er sterk op te lijken dat alle ‘verhalen’ in deze Lentemeer-reeks, notities zijn in het gastenboek in het voornoemde hotel. Ditmaal een van ene Oolke Kuiper. Hij laat zich uit over de takken die hij aantreft in een tuin én niet alleen in de tuin.
– Tath Smilskaeg (FA)
Nee… toch niet! Niet allen laten notities achter! Tath, althans dat denk ik, filosofeert over de verovering van Lentemeer, tot een vreemd beest… Leuk gedaan!!!
– Felix (FA)
Toch weer wel! Allemaal notities in het gastenboek. Er komt zelfs humor aan te pas. Leuk idee, dat leuk uitgewerkt is!

– Tais Teng & Roelof Goudriaan – Een dag in het Emporium Universalis
Beide heren zijn niet vies van samenwerkingen met anderen en zeker ook niet voor samenwerken met elkaar. Met nu werken ze apart together met een intrigerende reeksnaam!

Tais Teng – De piccolo (FA)
Magnifiek verhaal (en we zijn niet anders van Tais gewoon). Abeltje (zeer waarschijnlijk naar Abeltje van Annie M.G. Schmidt uit 1953(!)) Abelszoon, die liftboy is in een glazen lift. Een rit moet betaald worden met een van de betere herinneringen.
– Roelof Goudriaan – De trolse ober (FA)
Roelof doet niet onder voor Tais en stelt ons eethuis Walhalla voor. Het staat bekend om het feit dat het alle wensen van de bezoekers vervuld, hoe exotisch of mythisch ook. Lapin de Smulpaap heeft een bijzondere wens!
– Tais Teng – De schrijvenaar met de bavianenkop (FA)
Het vervolg van ‘De piccolo’! De god annex schrijvenaar regelt een rechtsgeldig testament voor Ephraim Epstein. Het kost wat, maar… dan heb je ook wat. Hilarisch!!!
– Roelof Goudriaan – De ooievaar van de tweede kans (FA)
Met een link naar ‘De trolse ober’ waar het een bijgevallige gebeurtenis was, gaan we er in dit verhaal vol op in. Toen Kareltje opgegeten was, resulteerde dit in een oneindige ruzie tussen het echtpaar. Abeltje bracht uitkomst en herinneringen waren troef! Of niet? Prachtverhaal!!!
– Tais Teng – De sluwe kogel (FA)
Erich Pandau is op zoek naar een wapen. Eentje dat door geen enkele detector gedetecteerd kan worden. Er blijkt een dergelijk wapen te bestaan. Alweer een schitterend verhaal in de wereld van Abeltje!
– Roelof Goudriaan – Seshat de uilenmummie (FA)
Iris is een vrouw, op zoek naar mooie accessoires. In de winkel van Seshat wordt zij beschuldigd van diefstal, maar… Verhaal met vele miraculeuze details, en…
– Tais Teng – Wieland de smit (FA)
Claudius de Jongere, een Romein die nog bij Nero in dienst geweest was, wil graag een ultieme fakkel, een toorts dat alles aan kan steken. Zijn wens lijkt wel een bevel te zijn voor Wieland de smit!
– Roelof Goudriaan – De parkwachter van het aquapark (FA)
Herbert is der dagen zat. De liftboy stuurde hem naar de 101ste verdieping van het Emporium Universalis. De condities waren prachtvol en uniek! Tot… Schitterend verhaal!
– Tais Teng – De piccolo, reprise (FA)
De Emporium Universalis sluit en Abeltje bereid zich voor op de nacht. Nog even leest hij in ‘De avonturen van Pinokkio’ van Collodi, zijn voorland! Prachtige analogie van een pop of homunculus…

En… dat was alweer het laatste verhaal. Jammer! Geen laatste van Roelof! Misschien kon hij wel niet over de laatste van Tais heen. Wie zal het zeggen? Het zal voor altijd een mysterie blijven!

Rebecca Palmas – Verhalen van Verre
Een nieuwe reeks van Rebecca Palmas die volgens Fandata.nl, tot nu een negental verhalen publiceerde onder verschillende namen. Misschien compleet, misschien niet… Deze nieuwe reeks, onder slechts één naam!

– Dag van Vernieuwing (FA)
Op de Dag van de Vernieuwing besluit Dillah een andere keuze te maken. Niemand heeft haar meer van node, behalve haar man. Misschien wacht haar een nieuw leven. Ze besluit… Veel belovend begin. Ik kijk uit naar de volgende verhalen!
– Eerste les (FA)
De eerste les aan de nieuwkomers, diegenen die uitgekozen waren tijdens de Dag van Vernieuwing, draaien om de vraag ‘Wat is magie’ dat met gloeiende letters in de lucht geschreven is.
– Afscheid (FA)
Een groep mensen gaat vertrekken en doen afstand van magie, van de Vernieuwing. Het is tijd voor afscheid tussen Yit, zonder magie en Valmara, met magie. Het afscheid valt zwaar! Dramatisch verhaal! Goed gedaan!!!
– Gebroken Beloften (FA)
Een gevalletje huiselijk geweld met een tweetal slachtoffers. De magiërs en helers weten raad.

Het is een leuk gegeven, maar er zijn gebeurtenissen waar ik meer over zou willen weten, zoals wat er na de afvaart in het vorige verhaal gebeurd en of het nieuwe werelddeel gevonden wordt. En wat gebeurd er verder met Dillah uit verhaal 1. Uitdiepen is uitermate belangrijk! Het geeft meer body aan de wereld!!!

Mike Jansen – Etrange-34
Mike is niet alleen de samensteller van deze prachtige verzamelaar, maar ook de afsluiter ervan met een razend interessante nieuwe wereld!

– Aankomst (SF)
De aankomst van de Hvarnik in het Etrange 34 systeem. Er heerst een chaos van jewelste. Planeten, planetoïden, miljoenen lichtpuntjes bewegen zich in alle richtingen door het systeem. Mike schept voor zichzelf legio mogelijkheden om zijn wereld te ontplooien. Indrukwekkend!!!
– Riln–3 (SF)
Riln-3, een planetoïde, toegewezen aan de mensen. Jen Artelia voelt een connectie met Riln-3. Prachtig verhaal over een mens en een connectie.
– Speerpunt (SF)
In slechts een paar pagina’s schetst Mike Jansen een ontmoeting tussen mensen en aliens. De mens, bijna hulpeloos in zijn schip, de aliens… afwachtend, stil, onbeweeglijk, niets… of toch wel. Prachtig beschreven!!!
– Nullveld (SF)
Alweer een geweldig verhaal. Ditmaal over verkenner SR-13, piloot Jorin Halvek. In de verlaten banen tussen de binnenplaneten van Etrange 34, verschijnen objecten, materiaal uit het niets. De meeste volkeren lieten het gebied links liggen. Voor de mensheid… een kans. Vertelling over testen en getest worden.
– Eten of gegeten worden (SF)
Briljant verhaal. Voor de broodnodige verandering ga ik hier eens niets over zeggen. Ontdek het zelf! Je ziet vanzelf waarom je dit moet!
– Kernachtig (SF)
Tyrus boort. Tyrus boort naar ijzer, nikkel of mineralen. Maar nu… nu boort hij in… wat? Het geeft een klap. Een machine, een vreemde machine, die denkt dat oorlog een staat van zijn is. Dit verhaal is voorzien van een pracht van een eind!
– Talakka Systema (SF)
Mysterieus verhaal! Perran Dokover koopt op een bazaar een kristal. Een Talak-grondleggerkristal. Alweer een pracht van een verhaal over het lokken van een Talak, een mysterieus ras, en het overleven van een ontmoeting met hen!
– Pokerjoker (SF)
Een ouder echtpaar, op een bejaard cruiseschip, op weg naar Arkema-9. Daar aangekomen zullen ze meteen een speeltafel zoeken. Ankerbianen, gokkers van huis uit. Waar ligt de winst? Prachtig, maar voor de hand liggend, gedaan!
– Schuld en boete (SF)
Perran Dokover is terug! De Talak ook! En hoe!!! Briljant verhaal over de interpretatie van wat de aliens willen en wat de aardbewoners aan hun kant willen. Prachtige vreemde aliens! Dat is wat we willen zien!
– Tienkamp (SF)
Een wel heel erg mooi slot aan de Etrange-34 reeks! Eerst mogen alle tien kampen worden doorlopen, maar de laatste twee waren sterk genoeg om het verhaal te kunnen dragen… op handen! Een tienkamp voor aliens, afgelegd door een mens. Prachtig!!!

Deel 2 van Vreemde steden, bijzondere oorden, was ook al weer gevuld met verhalen, zich afspelend in waanzinnige, geweldige en overweldigende werelden, plekken en, voor ons, vreemde plaatsen. Ik zou me absoluut niet vervelen met een Tienkamp van dit soort anthologieën, of desnoods Elf, ook geen probleem. Met deze twee Vreemde steden, bijzondere oorden, heeft EdgeZero met de onovertroffen Mike Jansen een precedent geschapen in het formeren van weergaloze en wereldvreemde einders waar verhalen groeien. Dit, samen met deel 1, MOET je lezen!!! Mooier wordt het niet!!!

Jos Lexmond

Finn Audenaert – Knipsels uit de Kosmoheraut (DIV)
De Kremkoll, Gent (2025) Prijs: € 12,00
Kremkoll SF 002
Ontwerp & Opmaak: Erik Van Der Veken, Bijdruk vzw
Omslagillustratie + Illustraties: Coen De Moor
Verkrijgbaar via: Standaard Boekhandel

Het heeft al veel te lang geduurd. Finn en Olav (de baas van De Kremkoll) hebben allang de nagels van vingers en tenen gebeten, voordat ze te horen kregen wat ik ervan vond! Al in september (tijdens Fantasticon) heb ik de eerste twee delen van Kremkoll SF in de handen gedrukt gekregen, dus mag deze recensie onderhand wel eens verschijnen. Ik kan niet anders doen dan de hand in eigen boezem te steken! De recensieboeken stapelen zich op door allerlei oorzaken, niet alleen door alle recensieboeken die door de brievenbus rollen, maar helaas ook medisch gedoe (waar ik hier niet op in zal gaan), vertragen en traineren de gang van zaken. Maar goed… Knipsels uit de Kosmoheraut is NU aan de beurt.

Uitgeverij De Kremkoll is een initiatief van de sympathieke en gedreven Gentse Olav Heirman, ook al lid van het Fandatateam en groothandelaar in fantastieke tweedehandsboeken (die je op alle Cons en boekenmarkten tegenkomt), was ook van zins een eigen uitgeverij te beginnen. En… het is hem gelukt! Niet alleen prijken al twee titels in pocketformaat achter De Kremkoll’s naam, maar onlangs zag ik een aankondiging op facebook, dat nummer SF 003, door Bruno Lowagie, op de rol voor begin 2026 staat. Alternatieve geschiedenissen in novelles! Dat klinkt nu al meer dan interessant!

SF 001, Wolken vallen niet en andere verhalen van Luc Geeraert komt uiteraard ook nog aan de beurt. Maar… het eerst wilde ik nr. SF 002, Finn Audenaert met de bundel Knipsels uit de Kosmoheraut nemen, want daar was ik het meest benieuwd naar! Finn, is een man… die alles kan. Zo lijkt het wel. Hij redigeert, stelt samen, organiseert, schrijft, is leraar Duits en doet Jehosaphat weet wat nog meer. Hij was er zomaar, out of the blue, ineens in het fantastieke spectrum en de keren dat ik hem ontmoet heb, de charmantheid zelve. Een aimabel man, dat spreekt uit alles en schrijven, dat kan hij als de beste. Dat blijkt wel uit deze bundel, met van alles en nog wat. Ik moet eerlijk zeggen dat hij met verraste met een divers aanbod, wat opent met een voorwoord van Charles van Wettum. Ook al verrassend! Bovendien zijn alle verhalen ook nog eens opgedragen aan bekende en wat minder bekende Fantastiek collega’s. Laten we maar eens gaan zien wat er nog meer te lezen is!

– Vreugdevolle conceptie aan de standvastige einder van het wonderrijk Alfabetië (FA)
Al meteen worden we deelgenoot van Finns oneindige fantasie. We bezoeken het land Alfabatië en een bonte stoet fantasiewezens trekken aan ons voorbij. Als we de laatste opmerking: “Voor Tais en Jaap”, lezen, dringt voor mij de zin: “Goed voorbeeld, doet goed volgen”, op. Heel erg mooi begin!
– Sluimervriend (FA)
Ultrakort verhaal dat is opgedragen aan Gidion. Zou dat misschien Gidion van der Swaluw zijn? Het zou zeker in zijn straatje te pas komen. Ik voorzie een nieuwe illustratie!
– Henry, portret van een gymleraar (SF)
Schitterend verhaal! Voor een oorlog op een vreemde wereld, maak Henry deel uit van een groep trainers, die gekweekte en nog ultra jonge, toekomstige soldaten traint op het slagveld. De uitval is groot! Grimmig verhaal, waar het bloed van af druipt!
– Huwelijksgeluk in drievoud (krantenbericht)
Vermakelijk bericht uit de Kosmoheraut, circulaire voor de moderne multiversaan, op mokerdag 11 hambruarie 2687. Maar… helaas geen verhaal!
– Klem (SF)
Sterk verhaal. Aliens uit de Magelhaense Wolken, zijn gespitst op de atmosfeer van de aarde. De president is op de vlucht voor hen, op de voet gevolgd door de Magels! Eerder verschenen in: Ganymedes 24
– Boerenpsalm (FA)
Ultrakort, maar een absoluut absurd verhaal, dat misschien wel geen verhaal mag heten, maar het toch wel is, achtig!
– Los (Geen)
Een afgrijselijk verhaal! Wat de mensen zichzelf aan kunnen doen, vreselijk! Knap gedaan, toch. Horror is het, maar… geen fantastieke!
– Verzwolgen (FA)
Fantastiek, daaraan bestaat geen twijfel, maar… waar pas ik het ergens in, of toe? Opgedragen aan Sophia D., Drenth neem ik aan!
– Beril (FA)
Een bril zonder glazen, maakt alle verschil in een vreemd maar fascinerend verhaal over een alternatieve historie, ik ga er verder niets meer over verhalen. Slechts één verkeerd woord verpest het leesavontuur. Lees en neem deel! Opgedragen aan Laura? Laura Scheepers?
– Wat is er van de sport? (Krantenartikel uit: daverdag, 2 kavril 2687)
– De mijnen van Koltan (HO)
Voorafgegaan door Bijbelteksten uit Job 28, komt het verhaal tot leven. Een dode, tot leven gebracht door vier Koepelheren, graaft zich een weg naar beneden. Na warmte komt heerlijke koude, en… horror! Mooi verteld verhaal! De moeite van het lezen meer dan waard!
– Mise-en-scène (HO)
Een UKV, of wel, ultra kort verhaal, en dat alles voor een omslagfoto!
– Carlos en de kaart (HO)
Carlos komt bij in de bovenste van een stapel Ladas Samara Nouvelles (automerk voor degenen die hetzelfde zijn als ik) en vraagt zich af hoe hij daar in vredesnaam belandt is! Weird verhaal dat zeer terecht opgedragen is aan Frank R. (oger)! Eerder verschenen in: Portulaan 162
– Hete tranen op Moerka Moerka (Krantenartikel uit: woekerdag, 5 mai 2687)
Opgedragen aan Remco en Paul, dat moeten welhaast: Remco Meisner en Paul van Leeuwenkamp zijn!
– Schrikvogel (Gedicht)
Opgedragen aan Johan. Zou dat Johan Klein Haneveld zijn?
– De jongen op de dolfijn (FA)
Julie en Bobby zijn op huwelijksreis op Zakynthos. Julie is op zoek naar het beeld van de jongen op de dolfijn, maar Bobby heeft het, op een gegeven moment, wel een beetje gezien. Ook Julie begint hem te vervelen. Bestaat dat beeld wel? Mooi beschreven verhaal met een ietsie pietsie fantastiek! Eerder verschenen in: 9000 levens.
– Sssterren en ssstrepen *** /// pure lust (SF)
Geschreven samen met Ruben De Baerdemaeker! Schitterend verhaal met prachtige zijsprongen en geweldige plotwisselingen. Origineel, vernieuwend met een grote kijk op het verhaaltechnisch gebeuren. Lees, en… geniet van het gebodene!
– Cultuur (Krantenartikel uit: denderdag, 9 ogust 2687)
– Telecratie (SF)
De toekomst in de Zuid-Amerikaans land. Een zeer filmisch verhaal/verslag van een presidentsopvolger, na de executie van de vorige. Ietwat ridicuul en over de top verhaal, maar… wel leuk!
– Zeeburcht (FA)
Is dit een verhaal? Wel een beschrijving met verwijzingen naar verhalen van Eddy C. Bertin en Jack Vance. Voorlopig maar als verhaal aangenomen!
– Neutraal (SF)
Een verhaal in vier delen, die onlosmakelijk met elkander verbonden zijn, al moet je er soms wel even naar zoeken, dan wel over nadenken. Het eerste deel is geweldig, erotiek en humorvol. Het tweede deel is gewelddadig, soms te erg voor woorden. Het derde verhaal over een tsaar die levende dieren eet, en het vierde buigt het allemaal… Nou ja, lees dat zelf maar. Briljant geschreven, maar… voor een sterke maag!
– Drachtig (Gedicht)
Opgedragen aan Tonke Dragt. Toepasselijk?
– De ziener (FA)
Een wat mystiek miniverhaal, wat ik toch met enige aarzeling tot fantastiek heb gebombardeerd! Leest en oordeelt zelve!
– Drama voor drie kranen en een dame (HO)
Dramatisch horror verhaal. Het verhaalt over Lea, die overal achtervolgd wordt door kranen. Van die grote! Bouwkranen. Echt of fictie? Niet ter zake doend! Een griezelverhaal van grote klasse!!! Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 70.
– Bar Brawl! (geen)
Kort verhaal waarvan ik, eerlijk gezegd, geen idee heb waar het over gaat. Maar… gelukkig geen fantastiek!
– Economie (Krantenartikel uit: vlijdag, 26 moktobra 2687)
– De Schrik (FA)
Een vogelverschrikker komt tot leven op de eerste dag van het jaar. Een ietwat droef verhaal, dat me raakt. Mooi!!! Eerder verschenen in: Portulaan 163 en in: De belofte.
– Mischa (FA)
Wederom een ultrakort verhaal. Ik heb het als Fantasy genoteerd, wat het ook is, maar… ik twijfel eraan of het wel een verhaal(tje) is. Voorlopig zeg ik maar: Ja! Maar… dat kan zomaar weer een: Nee, worden.
– Tienstapsverificatie (SF)
Ontzettend leuk verhaal over een procedure ter verificatie. Ook hier geldt… is het een verhaal, dat ik vervolgens en enthousiast met: JA!!! beantwoord. Omdat… het zo leuk is, met humor en zo!!! Voor Charles, moet wel Charles van wettum zijn. Kannie anders. Eerder verschenen als: Maakbaar: Tienstapsverificatie in: Fantasize, 1e kwartaal (2024).
– Feeën op overschot (FA)
Alweer zo’n discutabel miniverhaaltje, dat ik voorlopig aanmerk als Fantasy. De vraag is natuurlijk: Wat is er fantastiek aan dit schrijfsel, behalve dan dat het leuk is.
– Het interstellair kampioenschap tijdreizen oftewel enkele partijtjes koppensnellen (SF)
Waanzinnig verhaal dat uit elkaar barst van de gebeurtenissen tijdens het interstellair kampioenschap tijdreizen. Het zit vol met slachtoffers, winnaars, bijna winnaars en meer. Misschien dat het verhaal ietsje te lang duurt. Ik merkte dat ik op een gegeven moment de belangstelling verloor!
– Psychohistorie (Krantenartikel uit: zwalpdag, 31 dikember 2687)
– Topsport oftewel Marius en de mannetjes (FA)
Marius sport met mannetjes. Zijn wedstrijd tegen Bart, waarin mannetjes in koffiekopjes rondzwemmen, waar ze uit moeten zien te komen, verliest hij als zijn mannetje verdrinkt. Tragikomisch verhaal met masochistische trekjes.
– Wie droomt daar in het machtige Dunwich House? (HO)
Een ode aan Eddy C. Bertin. Terecht!!! Ooit een van de grootste fantastieke schrijvers van België. En… hij wordt nog steeds node gemist! Is het een verhaal? Ja en Nee! Maar… ik neem dit eerbetoon toch als zodanig op!
– Een nieuw jaar als geen ander! (SF)
Een heerlijk romantisch verhaal, als laatste in deze bundel, opgedragen aan Finn’s moeder. Waarin op deze nieuwjaarsnacht alle wensen van de familie uit lijken te komen. Wishfull Thinking… het loont!

Al dit gebeuren uitwerkend, kwam ik erachter dat ik her en der toch aarzelend besloten heb soms een aanname te doen. En… dat gebeurde nogal eens. Alsof een entiteit in deze bundel een verhaal was, of dat het fantastiek was en als het al wel fantastiek was, dat ik moeite had er een subcategorie aan te hangen. Ook kwam ik erachter dat als een verhaal eerder elders opgenomen was, ik er destijds minder twijfels over had. Veel aarzelingen en twijfels, en ook… niet twijfels dus.

En dan… na de Verantwoording, waarvan ik nog even wil zeggen dat ik geen verwijzing heb gedaan naar verhalen die online verschenen, en Over de verhalen, zijn we aan het einde gekomen van een bijzondere verhalen (en ook niet verhalen) bundel. Ik mag wel zeggen: Bijzonder interessant én afwisselend! Ondanks dat ik al op de hoogte was van de veelheid van Finns kwaliteiten, moet ik (nogmaals) zeggen dat Finn me behoorlijk verraste met deze bundel! Laat ik zeggen dat een volgende bundel (en die komt er), zeer welkom is bij mij en dat ik die met liefde en plezier andermaal zal genieten en beoordelen. Verras me andermaal, Finn!!!

Jos Lexmond