Categorie: Recensies

Finn Audenaert en vrienden – Ivan van Ivan (Gemengd)
78 pagina’s; Prijs: € 14,99
Bookmundo, Rotterdam/Eigen beheer (2026)
Opmaak: Rik de Lavetta
Illustraties: Coen De Moor
Verkrijgbaar via: Diverse webwinkels

En dan… na het intensieve recensie werk van De Wimpel, kwam daar als verrassing, in dezelfde stijl, namelijk dat Finn een verhaal begon dat andere ‘vrinden’ het af maakten. Ik had toch gezegd, dat ik daar behoorlijk allergisch voor was geworden, én… dat ik iets dergelijks nooit meer zou doen! Nou ja… het zijn maar negen (!) verhalen. Die kunnen er ook nog wel bij, niet? Zucht! Wel… kijk zelf!

Na het inleidende voorwoord van Marius Vahlkamp, wat overigens ook geen drup fantastiek bevat, kunnen we eraan beginnen!

– Finn Audenaert – Balalaika (Geen)
Verhaal van een Rus die maar blijft aanbellen. Uiteindelijk wordt hij binnen gelaten, maar… geen Fantastiek! Het verscheen eerder in: Weirdo’s 153 (2026) onder de titel: Ivan van Ivan. Natuurlijk heb ik niet elke letter afgeturfd of ze identiek zijn aan elkaar. Dat is me teveel werk, maar in hele grote lijnen ziet het er zeker hetzelfde uit.
– Finn Audenaert & Rik de Lavaletta – Russian Caravan (FA)
Vreemd verhaal! Een Rus staat op de stoep en wordt binnen genood. De Rus schenkt thee en de realiteit van het huis lijkt zich te verplaatsen. Bijzonder vreemd verhaal? Magische realisme… vraag ik mij voorzichtig af!
– Finn Audenaert & Laura Weterings – Thee (Geen)
Verhaal waar ik zeer zwaar over twijfel of het wel fantastiek is. Na een tijdje besluiteloos, op de bank, voor me uit gestaard te hebben, besluit ik toch maar van niet! Geen fantastiek dus!
– Finn Audenaert & Sergio Gaut vel Hartman – Borsjt (FA)
Leuke versie van het verhaal. Het fantastieke element in het verhaal… een sprekende kat! Wel degelijk fantastiek dus!
– Finn Audenaert & Eveline van Dienst – Heb vertrouwen in… Ivan van Ivan (Geen)
Wederom een versie dat geen fantastiek is. Helaas!
– Finn Audenaert & Ruben De Baerdemaeker – De onpeilbare Russische ziel (Geen)
De mannelijke Ivan wakkert de mannelijke kant in mij aan, wat zeker tot excessen gaat leiden! Maar… geen fantastiek!
– Finn Audenaert & Miriam Ootjers – Baard (FA)
Kijk… hier is een duidelijk fantasy verhaal. Het lijkt (en is) wat onzinnig én fantastischer kan je het ook best wel krijgen! Maar iets gedaan ter verandering, dat… zit er zeker wel in!
– Frank Beckers – Tijd Voor Zwaarwichtige Russische Lyriek (Bonus (Gedicht))
– Frank Roger – Kat en muis (Bonus (FA))
Heerlijk! Een Frank Roger verhaal! Het verhaalt over een man en een vrouw, die ’s avonds thuiskomen van hun werk en een kat in hun, afgesloten, huis vinden. Het is het begin van een onhoudbare situatie op een manier, zoals ene Frank Roger, dit alleen maar kan. Schitterend!!! Eerder verschenen in: Fantastische Vertellingen 68 (2023).

Een en ander wordt afgesloten met biografieën van de diverse auteurs én illustrator.

Je zou haast wensen dat deze kleine anthologie uit alleen maar verhalen als het bonusverhaal (Frank Roger) zou bestaan. Daarmee geen kwaad woord over de andere verhalen, maar eenieder zal toe moeten geven dat het fantastieke deel in deze (4 fantastieke) verhalen toch ook vrij laag is. En… dat ik daardoor, voor 61 pagina’s verhalen, de prijs van € 14,99 behoorlijk aan de hoge kant vind. Helaas, maar wel waar. Ik denk dat ik me behoorlijk bekocht zou voelen, als ik deze anthologie blind, op aangeven van Finn’s enthousiaste beschrijving (magisch realisme, metafictie, fantasierijke?) op de achterkant, aangeschaft zou hebben. Voor dat bedrag kan je een heel wat dikkere, én vol met fantastiek, uitgave aanschaffen. Kijk bijvoorbeeld eens naar anthologieën van EdgeZero!

Maar goed… is het daardoor overbodig? Wat mijzelf betreft… is het duidelijk een twijfelgeval. Sommigen, dat zou ik me goed kunnen voorstellen, zullen er toch blij mee zijn! Alhoewel het natuurlijk een ondergeschoven kindje van De Wimpel zou kunnen zijn. Je ziet… ik heb er duidelijk mijn twijfels over, al kunnen die voor mij ook zeker veroorzaakt zijn, door een overdosis van: De Wimpel!

Jos Lexmond…

Finn Audenaert + veertig auteurs – De Wimpel (DIV)
Bookmundo, Rotterdam/Eigen beheer (2026) Prijs: € 24,99
Cover design & coverillustratie & boek lay-out: Rik de Lavaletta
Illustraties: Coen De Moor en Tais Teng
Verkrijgbaar via: Diverse webwinkels

Finn Audenaert is welhaast onnavolgbaar! Het ene project na het andere laat hij op ons los en hij krijgt van een aantal uitgeverijen de vrij hand in het bepalen van hoe en wat. Of hij met dit project te ver ging, of gewoon zin had in een eigen experiment, zullen we nooit weten, maar voor dit project bedacht hij een begin van een verhaal (ongeveer anderhalve pagina, misschien een 450 woorden) en liet het daarna over aan de auteurs, die wel mee wilden werken. Sommige pasten het voorwoord aan aan hun behoeften (iets waar ik zelf een beetje moeite mee had, want… waarom niet iedereen hetzelfde?) en anderen lieten het hoe het was en schreven er zelf de rest, hun versie) van het verhaal bij. Verrassend? Wel… als idee wel, maar praktisch gezien werd het soms (voor mij absoluut) bloedsaai, wat misschien ook soms wel te merken is aan mijn commentaar. Maar goed… wat we gaan doen, en eigenlijk is dat niet anders dan anders, ik heb het verhaal gelezen en schrijf er mijn bevindingen bij. Doen?

– Finn Audenaert & Katrien Verheecke – De Wimpel (FA)
Geen onaardig verhaal, maar wel een met wat mankementen, zoals de overgang van Finns deel naar Katriens deel. Dat gaat niet helemaal soepel. De ‘verrassende’ ontdekking van Ineke, zijnde een sirene, voor Udo een grote verrassing. Was ze niet zijn vriendin? En zo een paar situaties meer. Geen coherent verhaal.
– Finn Audenaert & Luc Vos – De Wimpel (FA)
Een verhaal dat een stuk beter aansluit bij het begin van Finn! Bovendien steekt de rest van het verhaal ook nog eens een stuk logischer in elkaar. Lof voor deze oplossing!
– Finn Audenaert & Laura Weterings – De Wimpel (FA)
Laura Weterings pakt het heel anders aan. Ze gaat in de sprookjesmodus en introduceert een spinnewiel, waardoor de vermenging van Finns idee met het sprookje… een test is. Leuk gedaan, toch wel, maar… het levert niets op.
– Finn Audenaert & Rik de Lavaletta – De Wimpel (FA)
Mooi geschreven verhaal met een mooi taalgebruik. Dat vooral trekt me aan in dit verhaal!
– Finn Audenaert & Wendy Sempels – De Wimpel (FA)
Geen onaardige versie van een vervolg van het verhaal van Finn, maar toch… het begint me nu al een beetje te vervelen. Als dat nu al is… wat moet het dan wel zijn tegen het einde van dit volumineuze boek? Maar goed. In dit verhaal sneeft de wimpel! Dat is toch origineel én iets nieuws te noemen!
– Finn Audenaert & Beck Palmas – De Wimpel (FA)
Ah… Beck! Natuurlijk! Als er iemand is die voor een originele noot zorgt… Power to the People!!!
– Finn Audenaert & Ellen Kusters – De Wimpel… Udo De Listige (FA)
In ieder geval eens een ander titel. Maar daar blijft het dan ook bij, want dit is nogal een vreemde editie van de Wimpel. Het zit vol met tegenstrijdigheden en de logica is soms ver te zoeken. Vooral die in de laatste zin!
– Finn Audenaert & Jaap Boekestein – De Wimpel (FA)
Aha… Jaap… Die weet er vast wel raad mee én… weet me (zoals immer) te verrassen met een geheel andere hoek. Die… vanuit de wimpel zelf! Lof!!!
– Finn Audenaert & Roland Becks – De Wimpel (FA)
Wederom terug naar de weinig originele situaties. Met wel een herschreven begin. Bij dit verhaal klonk één zin al een contradictio in terminis: “Niet eerder duurde een dag zo lang terwijl zijn dagen in de looierij eeuwen leken te bestrijken.” Huh? Dus! Maar goed… het verhaal ontwikkelt en ontworstelt zich aan de meeste van zijn voorgangers. Uiteindelijk is het toch nog origineel geworden!
– Finn Audenaert & Stephan Swertvaegher – De Wimpel (FA)
Het is door de introductie van magie in deze versie, dat het anders aandoet, maar in wezen is het gelijk aan de andere standaardverhalen. Bovendien… waar was de hele contraptie voor nodig? Hij had ook perfect kunnen vliegen zonder!
– Finn Audenaert & Theo Michaels – De Wimpel (FA)
Het ontvreemden van de wimpel, was een leuke variatie op de anderen, maar… wat er daarna volgde, was origineel bedacht én uitgevoerd, door een totale onbekende, voor mij dan.
– Finn Audenaert & Harrie Adema – De Wimpel (FA)
Udo is verandert in Adriaen en Inneke in Lievyne van Houcke! En ook het deel van Finn is compleet veranderd. En dat is niet het enige van wat er aangepast is. Alles om maar te zorgen dat de rest van het verhaal erbij past. Verrassend… dat moet gezegd!
– Finn Audenaert & Anna López Dekker – De Wimpel (FA)
Anna López Dekker maakte er totaal iets anders van en dat is natuurlijk ergens wel een verandering. Het is nog steeds zo dat Udo voor de wimpel gaat, maar waarom veranderde hij van gedachten, én…? Je leest het hier!
– Finn Audenaert & Eveline van Dienst – De Wimpel (FA)
Met enige aarzeling maak ik er Fantasy van, want eigenlijk had ik totaal geen fantastieke aanwijzingen in het verhaal gelezen! Behalve dan dat de wimpel een magische uitstraling van macht heeft, natuurlijk!
– Finn Audenaert & Dominique Heuff – De Wimpel (FA)
Wederom zijn de namen veranderd en pratende dieren hebben hun intrede gedaan in een toch wel lichtelijk ongeloofwaardig verhaal. Maar goed… origineel is het zonder meer!
– Finn Audenaert & Theo Barkel – De Wimpel (FA)
Theo draait het hele spul om en maakt er een dolle boel, misschien meer een klucht, van. Maar… het werkt en… het is lachen op ’t end!
– Finn Audenaert & Hervé Suys – De Wimpel (FA)
Hervé Suys schreef een simpele oplossing voor het probleem van de Beveler. Elke knuppel zou daarop komen, als hij/zij de macht had!
– Finn Audenaert & Mehmet Küçükaycan – De Wimpel (FA)
Wederom een nieuwe variant. De mogelijkheden lijken legio te zijn. Deze versie heeft een meer dan lief einde!
– Finn Audenaert & M.G. Crow – De Wimpel (FA)
Een geheel nieuwe versie, die me toch wel enigszins gemakkelijk overkomt. Het gaat allemaal wel heel erg soepel. De volgende dan maar…
– Finn Audenaert & Pierrette Coffrée – De Wimpel (FA)
En… wederom een nieuwe variatie op het thema. Net als de vorige, iets te gemakkelijk en weinig origineel. Voort maar weer!
– Finn Audenaert & Niels van Eekelen – De Wimpel (FA)
Ah… in de basis is hetzelfde als de voorgaande, maar het verhaal kantelt als de wimpel zelf… Leuk gedaan!
– Finn Audenaert & Veerle Dosogne – De Wimpel (FA)
En… wederom een variatie op het thema, en… niet eens een goede. Echter… de plottwist aan het einde, maakt het bijna weer goed. Alhoewel… misschien een inspiratiebron voor Anthony Fokker?
– Finn Audenaert & Iván Bojtor – De Wimpel (FA)
Een uitermate korte variatie, die niet goed afloopt, maar… er is hoop!
– Finn Audenaert & Petra Coret – De Wimpel (FA)
Eindelijk weer eens en leuke én verrassende versie. De basis, ingeleid door Finn dicteert een bepaalde wijze, maar al snel wijkt Petra af van het stramien en introduceert een raadselachtige figuur en geeft het verhaal aldus een mooie slinger!
– Finn Audenaert & Tais Teng – De Wimpel (HO)
Aha! Tais Teng levert meteen het, tot nu toe, beste én origineelste verhaal van allen! Het klinkt niet logisch, maar iedereen maar als Tais Teng, of nee… toch maar niet. Dan zou het wel weer héél erg saai van de briljante oplossingen worden. (iets of iemand klinkt klaaglijk in de achtergrond: “Het is ook nooit goed! Snik…”).
– Finn Audenaert & Jo Neels – De Wimpel (FA)
Een wimpel verhaal geheel zonder de noodzakelijk woorden van Finn? Dat op zich is al origineel! En… inderdaad! Alles lijkt anders, een andere kijk op zaken! Echt? Als er een paar oude pestkoppen opgepakt zijn… Het is moeilijk! Maar, hoe moeilijk kan het zijn?
– Finn Audenaert & Bjorn J. Keus – De Wimpel En De Verandering Van De stad (FA)
Ook in dit verhaal is de intro door Finn behoorlijk aangepast en uiteraard hebben we ook een andere titel, maar aan de basis lijkt er niets veranderd. De strekking van dit verhaal is liefde, geluk en het begin en het eind liggen in het woord. Al met al geen slecht verhaal, maar het voelt wel naïef aan!
– Finn Audenaert & Alexander Verbeek-van den Toren – De Wimpel (FA)
Ach… weer terug naar de originele opzet, en… verder gaat alles anders, dan in de voorgaande verhalen. Wel degelijk origineel dus! Echter… nu ben ik wel bijzonder benieuwd naar… wat nu? En… hoe dan?
– Finn Audenaert & Marie-Louise Hellemons – De Wimpel (FA)
En… een versie met een geheel andere wending. Origineel én absoluut verrassend! Ik twijfel wel aan het fantastieke gehalte, maar aarzelend tik ik toch gewoon Fantasy. Uiteraard om de inmiddels bekende reden.
– Finn Audenaert & Arndt van Ruremonde – De Wimpel (FA)
Dezelfde wensen, maar een compleet andere aanpak en… resultaat. Leuk gedaan!
– Finn Audenaert & Miriam Ootjers – De Wimpel (FA)
Miriam Ootjers weet er iets origineels van te maken en Udo… die neigt zijn hoofd, na het bekomen van de vlag, te laten hangen naar de persoon die hem het meest aan het hart ligt. Heb ik nu te veel gezegd? Mooi gedaan!
– Finn Audenaert & Liesbeth Jochemsen – De Wimpel En… De Kannibalistische Rupsen (FA)
Een bijzonder vreemd verhaal, dat mag ik toch wel zeggen? Het wordt er natuurlijk wel origineel van, maar waarom het Duitse gezwatel tussendoor. En… waar het uiteindelijk over gaat??? Ofwel… geen idee!
– Finn Audenaert & Luc Geeraert – De Wimpel (FA)
Wat zal ik hier eens over zeggen? Het is een origineel (dat wel!), maar vrij onzinnig verhaal. Zou het niet zo zijn, dat zelfs een origineel iemand als Luc, er geen weg me weet, zich opgesloten voelt in het stuk van Finn, wat hij (denk ik) aanpaste aan zijn idee? Ik weet niet wat ik ermee aan moet!
– Finn Audenaert & Kwan Aben Lee – De Wimpel, Of De Val Van Udo (FA)
Alweer eentje waarvan het stuk verhaal van Finn totaal veranderd is, wat geen goede zaak is. Sluit deze, mij totaal onbekende, het verhaal af alsof het een verhaal van Ovidius is, en… alweer, wat mij betreft, een onzinnig verhaal!
– Finn Audenaert & Ruben De Baerdemaeker – De Wimpel (FA)
Ruben De Baerdemaeker gooit het, zoals te verwachten was, over een geheel andere boeg! En eentje bijzondere, verrassende en originele. Een computerspel met wel een heel fascinerende afloop. Hulde!!!
– Finn Audenaert & Roelof Goudriaan – De Wimpel (FA)
Ook Roelof brengt leven in de brouwerij, al blijft hij dichter in de buurt van de oorspronkelijke opdracht. Zijn einde is echt meesterlijk! Een switch om trots op te zijn!!!
– Finn Audenaert & Marleen Vermeire – De Wimpel Of Der Frohe Gerber (FA)
Marleen Vermeire, een grote onbekende voor mij, gooit niet alleen het verhaal alweer compleet over een andere boeg, ze negeert ook de aanzet van Finn (ook al compleet) en begint haar verhaal dat nu eens negatief voor Udo verloopt, maar wel juist een positieve inslag heeft. Leuk!
– Finn Audenaert & Marius Vahlkamp – De Wimpel Oftewel De Getuigenis Van De Laatste Beveler (FA)
Marius Vahlkamp trekt alle registers open en creëert een zware link naar Chtulhu, de ultieme horror van Lovecraft. Udo wordt een adept, een instrument van Shub-Niggurath. Dit behoort duidelijk tot de beste van de Wimpel verhalen!
– Finn Audenaert – De Wimpel. Epiloog (FA)
Een afsluitend verhaal over Udo, die in een cel zit en nadenkt over waar het fout ging. Een logische conclusie over voorgaande verhalen, waarin dit einde niet voorhanden was.

En… nog een bonus verhaal!
– Johan Klein Haneveld – De Weerbarstige Wimpel (Een Anthonie Wander-Mysterie) (SF)
Uitermate verrast was ik om een Anthonie Wander mysterie hierin aan te treffen. Leuk verhaal, waarin Anthonie Wander achter een feit omtrent zichzelf komt. En dat terwijl hij de vreemde omstandigheid van de Wimpel onderzoekt!

En… nog een bonus verhaal!
– Charles van Wettum – Waar De Wimpel Van De Mensheid Wappert (SF)
Geniaal verhaal! De mensheid is er klaar voor om de melkweg te gaan koloniseren. Op Proxima B Centauri zijn robots geland om een ontvangststation te bouwen in een koepel om de eerste geprinte kolonisten te herbergen. Sven Meesters loopt alle kabeltjes nog eens na van de verzendcabine. Een van de kabeltjes lijkt niet helemaal goed verbonden… prachtig verhaal over angst die bewaarheid wordt. Het valt natuurlijk geheel en al buiten het Wimpel gebeuren dat Finn voor ogen had, maar het is te mooi om niet te gebruiken als… bonusverhaal!

Verder nog een bonusgedicht van Elsbeth Boom, getiteld: Was, én een bonus Haiku van Frank Beckers, getiteld: Haiku, en… dan is het gedaan met De Wimpel!

Eerst maar een opmerking over de kwaliteit van het drukwerk, dan hebben we dat maar vast gehad. Mooi boek, maar de kwaliteit van het drukken was voor mij abominabel! Ik hoop dat ik, als recensie-exemplaar, van Finn een drukproef gekregen heb, dan is het niet erg, maar als alle exemplaren zo zijn, dan is het een treurige zaak.

Dat gehad hebbende, is natuurlijk de grote vraag: Is dit experiment van Finn geslaagd? Ja! En… Neen!
Eerst maar de: Neen! Dat is niet negatief bedoeld, maar als Finn begint met een stuk van het verhaal, dan is het de bedoeling dat alle schrijvers zich daaraan conformeren en niet zo maar iets van zichzelf beginnen, of de zaak aanpassen aan hun wensen! Een vergelijk is zo niet te maken. Ten tweede… jullie zullen wel gemerkt hebben dat ik af en toe wat kribbig reageerde. Alle commentaren die ik geschreven heb, zijn direct na het lezen van het verhaal geschreven. Nu ik die aantekeningen uitwerk, heb ik besloten ze zo, als ze geschreven zijn destijds, te laten staan, want het is ontzettend moeilijk om objectief te blijven. Jullie mogen best weten, dat ik best wel een aantal keren op het punt heb gestaan De Wimpel aan de kant te kiepen en het niet opnieuw meer op te nemen. Soms was ik het helemaal zat en van plan om ermee te kappen. Maar dan… na een paar dagen (én de herinnering van mijn belofte aan Finn), pakte ik het (zuchtend) maar weer ter hand en ging vrolijk (of minder vrolijk) weer door.

Dan de Ja! De ja van wél geslaagd. Finn was er wel in geslaagd 40 versies van het verhaal bij elkaar te krijgen van bekende en onbekende auteurs. Sommige verhalen zou ik nooit opgenomen hebben, maar Finn durfde dat wel aan. Ik weet zijn beweegredenen niet om het wel te doen, terwijl een ‘Nee, niet doen’ voor mij overduidelijk was. Het geeft een bijzonder schril en soms schrijnend contrast weer tussen de briljante vondsten en de ‘Nee, niet doen’ verhalen. Maar vooral door de briljante vondsten… geslaagd!!!

Maar toch, ik zal niet gauw een dergelijk experiment opnieuw aannemen, want ik heb het gevoel alsof het maanden van mijn leven gekost heeft. Dus Finn… andere experimenten… meer dan graag! Maar liever geen veertig verhalen meer, dewelke hetzelfde beginnen en die door anderen af te laten maken. Daar ben ik hevig allergisch voor geworden! Maar toch… dank voor de ervaring!!!

Jos Lexmond

Vreemde zaken en Fantastische speurders (Gemengd)
Uitgeverij Macc, Rijen (2026)
380 pagina’s; prijs 23,95
Samensteller: Johan Klein Haneveld
Omslag: Tais Teng

Bij voorbaat al, leek het mij een heel sterke anthologie en toen had ik er nog geen letter van gelezen. Dat Johan Klein Haneveld het geheel samengesteld had, was al een dikke pre. Johan is natuurlijk naast zijn excellente schrijverschap, ook inmiddels een samensteller die zijn sporen ruimschoots verdiend heeft. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de briljante klimaatbundels, waarvan nummer drie onderweg is en nummertje vier al in de steigers staat! Maar… genoeg lofgezangen! De line-up én titels van Vreemde zaken en Fantastische speurders, beloven samen natuurlijk ook al heel wat. Als die belofte maar waargemaakt kan worden! Was ik daar, op voorhand, bang voor? Nee hoor, absoluut niet. En waarborgen… niet nodig. Ik zou deze anthologie blind gekocht hebben. Nu… dan! Laten we dan maar eens kijken of we verrast kunnen worden, én… als het meezit, ook nog een beetje mee kunnen puzzelen. Dat laatste is wat mij betreft een must bij detectives, fantastieke, dan wel de reguliere moorden, verdwijningen en raadselen dewelke opgelost dienen te worden!

– Tais Teng – De kalverliefde van dweepmeisjes (Het verhaal bij de cover) (SF)
Ontraadselaar Dias (Hoe Tais telkens weer nieuwe namen voor detectives weet te bedenken…), heeft een opgevoerde wezel als compagnon. Sredni Vashtar, heeft slechts een IQ van 120, maar dat is aanzienlijk meer dan de meeste misdadigers! Als immer een prachtig begin van een prachtig verhaal. Ontdek het zelf!
– Anna López Dekker – De zaak van de Duivelstroon (FA)
De duivel is vermoord en door wie…? Dat is aan Sanabriël, een engel, gedetacheerd in de hel, om uit te zoeken. Leuk én verrassend verhaal! Er spelen zich niet al te veel detectiveverhalen af in de hel. Mooi gedaan, maar… het gaat allemaal wel redelijk soepel. Een of twee tegenslagen zouden zeker helpen het verhaal op een, nog hoger, plan te tillen.
– Marleen Oosterbaan – Met een knal (SF)
Marleen Oosterbaan schildert een dystopische toekomst voor Nederland. Boeiend verslag over de vondst van een politieagente die zwaar verminkt over het Peerd van Ome Loeks hangt. Waar een oorlog tussen Groningen en Assen allang voorbij is, maar waar geen treinen meer rijden en ondertussen… Mooi verteld verhaal!
– Jaap Boekestein – En tot slot het schaterlachen van Homo Fortuna (SF)
En… wederom een, als immer, gewenst verhaal van Sergio Wilhelm Wang-von Luhfthoven. Het smaakt, ook zoals altijd, naar meer. Sergio gladprater… de schelm wordt ingehuurd door Dishez Ansondoivuch, een puissante rijkaard op de planeet Concuur, om een schilderij (een lelijk schilderij) te vinden! Prachtig, in één woord, Prachtig! Een verhaal waarin Sergio weer al zijn streken uit de kast zal trekken.
– Rob Geukens – Hoe ver reikt de Vallei? (FA)
Puist, een bergtrol fungeert als een detective en een zoeker. Op een dag klopt Gretl, een trol van het vlaktevolk, bij hem aan. Ze wil dat Puist Ardak, haar zoon die vermist is, opspoort. Wie gaat er verantwoordelijk zijn in deze, dat Ardak, de echte Ardak zal zijn? Leuk gedaan!
– Johan Klein Haneveld – Het vermoordde ruimteschip (SF)
Een prachtverhaal van Johan zelf. Voor mijn geestesoog zie ik zomaar de robotdetective R. Daneel Olivaw van Isaac Asimov tot leven komen. Geweldig! Ben je met deze superdetective bekend? Lees dan dit verhaal als een bonus. Niet bekend? Lees dit en daarna maar op zoek naar de belevenissen van R. Daneel Olivaw, als je die tenminste te pakken kunt krijgen. Met dit verhaal krijg je in ieder een mooie vleug mee van wat ik bedoel!
– Guido Eekhaut – Het Vierkant (FA)
Een leuk verhaal met een verrassende afloop! Een hele tijd, tijdens het lezen, zat ik me af te vragen wat er fantastiek was aan dit verhaal, maar ongeveer halverwege sloeg de bliksem in en… Het speelt zich af in een alternatieve historie, waarin Hitler geheel Europa, inclusief Engeland bezet. Amerika houdt zich bezig met oorlog met Japan en Rusland verschuilt zich achter een niet-aanvalsverdrag met Duitsland en lijft zo hier en daar een landje, dan wel een gebiedje, in. Ik vraag me meteen af of er meer verhalen met inspecteur Enrique zijn. Dus… er is wat research plegen (ergens in de toekomst).
– Theo Barkel – De Zerodroom Detective (SF)
Theo Barkel introduceert een mental detective, Patrick Löwenbeck, die op een paranormale manier over kan stappen naar een andere persoon. Als Patrick vermoord wordt, stapt hij over naar zijn kat en later naar… Bijzonder leuk idee waarbij ik wel het idee heb, dat ik al eerder iets over een dergelijke gave gelezen heb, al zou ik momenteel niet weten waar en hoe. Misschien als ik er eens diep over nadenkt? (ik denk van niet!).
– Esther Wagenaar – Gebroken ogen (SF)
Mooi who-done-it verhaal! Maar ook een vrij logische detective, waarin de stappen die mensen maken en gebeurtenissen uitsluiten, nauwkeurig gevolgd worden, zelfs ook als de omstandigheden, zowel als de Asimov variabelen, wijzigen.
– Peter Eijk – De verdwenen relikwieën van San Sibilia (FA)
Een verhaal met een verloop zoals je al van verre aan ziet komen. Een aantal inbraken volgen elkaar op en al wat er buit gemaakt wordt, zijn onderdelen van dubieuze heiligen. Er zijn geen aanwijzingen wat men ermee van plan is, maar uiteindelijk is er een samengeteld monster in een verlaten klooster. Er is geen verklaring voor dit alles en… dat is een gemiste kans.
– Charles van Wettum – De moord op 560 nanometer (SF)
Een bijzonder origineel verhaal, dat handelt over een moord die gepleegd werd op een markt in Bergen op Zoom. De oplossing is briljant! Het einde vond ik ietsie pietsie minder. Iets dergelijks was te verwachten!
– Laura Scheepers – Vrouwenhaat (FA)
Mooi verteld verhaal! Gisele is aspirant-wachter bij de Wacht. Ze wordt toegewezen aan Volker die haar moet coachen en voor haar verdere opleiding moet zorgen. Gisele heeft een paar paranormale eigenschappen, iets wat zeker een hulp is bij de onderzoeken naar de moorden op blonde vrouwen. Boeiend verhaal!
– Mike Jansen & Finn Audenaert – Neonfall Blues (SF)
Mike en Finn zijn mannen die gemakkelijk met andere mensen samen schrijven. Los van elkaar zijn ze briljant in hun schrijfsels, maar samen lijkt er toch een overtreffende trap te ontstaan. Prachtig staaltje samenwerking wordt hier geëtaleerd! Geniet er maar van, net als ik!
– Mike van Dooyeweert – Hoog Spel (SF)
Het verhaal speelt zich af in een toekomstig Nederland en ondanks de vernuftige snufjes, is het absoluut nog als zodanig herkenbaar. Gert Sinnings is een voormalig politieman die is uitgerust met Sherlock en AI toepassing. Hij wil met alle geweld de moord op Marnix Peters oplossen. Marnix Peters, van wie eenieder beweert dat hij aan een hartstilstand is overleden. Leuk verhaal door een, voor mij, onbekende. Maar… voor Fandata.nl… wel een bekende!
– Eveline van Dienst – (On)opgelost (FA)
Eveline van Dienst komt met een verhaal, dat een beetje buiten de typering van deze anthologie valt. Mensen met grappig bedoelde namen en een verhaal dat grappig lijkt, maar dit toch niet is. De titel, echter, is wel goed gekozen! Maar… afgelopen is het natuurlijk niet!
– Tais Teng – Oud geld (SF)
Tais voert Yûsiv ten tonele, een kunstdief die als de beste van de Europese Unie gezien wordt. Hij maakt deel uit van & Co, waarbij Co zijn aangetrouwde familie is en onvermoede vermogens hebben. Prachtig én briljant verhaal. Een genot voor het oog en bijbehorend hersendeel!
– Frans van der Eem – Dubbelspel in de ruimte (SF)
We openen als Dani Schettel aan boord van een ruimteschip, zich als een sidhe in de cloud een schokkende encounter heeft met een weerling (een hitsige weerling mag je wel zeggen!). Maar Dani kent een aantal trucjes waarop de weerling geen antwoord weet. Als ze weer terugkeert uit de cloud in het kolonistenschip, wordt ze ontboden op de brug. Er is een moord gepleegd en aangezien Dani ook een forensisch arts is… Een mooi vertelde who-done-it, waarvan de afloop al eerder in het verhaal onthuld is. Maar… het is niet echt storend omdat het zo goed verteld is!

Welaan… de verwachtingen die ik had voordat ik aan Vreemde zaken en Fantastische speurders begon, zijn, inclusief het mee puzzelen, meer dan waargemaakt. Van mij had deze anthologie wel tweemaal zo dik mogen zijn. Daarom is, wat mij betreft, een Vreemde zaken en Fantastische speurders II meer dan gewenst! Elk jaar een nieuw deel, Johan en Theo, net als de klimaatbundels?

Jos Lexmond…

Joost Uitdehaag – Groenbaard (SF)
De Zwijgende Aarde, deel 8
Quasis Uitgevers (2025)
198 pagina’s; prijs 19,00
Omslag: Loek Weijts

Net als het boek van Guido Eekhaut is dit boek ook al VEEL te lang blijven liggen, allereerst om te lezen en daarna ook nog een tijd, omdat ik er gewoonweg niet aan toekwam om de recensie uit te schrijven. Het was niet omdat het verstopt was geraakt onder een slushpile van allerlei ongeregeld, maar het werd veroorzaakt door allerlei gedoe waar ik eigenlijk verder niet op wil ingaan. Gewoon gedoe dus, waardoor een hele hoop noodzaak is blijven liggen. Nu dat al dat gedoe, voorlopig althans, uit de weg is, kan ik proberen een en ander weer op de rit proberen te krijgen en de stapel zo snel mogelijk weg te krijgen.

Dus… vandaar! Groenbaard, door Joost Uitdehaag, het achtste deel uit de Zwijgende Aarde cyclus. Acht delen uit een Nederlandstalige Space Opera reeks, dat is iets wat nooit eerder is vertoond! Oorspronkelijk zouden het er maar een vijftal zijn, maar uiteraard zijn we daar inmiddels ruim voorbij. Het was al wel een tijdje dat ik niets van de Zwijgende Aarde had vernomen. Deel 7, Onrust door Kelly van der Laan & Brenda Hingstman, stamt al weer uit 2023. Op de site bij Quasis, de uitgeverij van de reeks, staat bij de omschrijving van Groenbaard: “Wacht niet lang met lezen want ook dit jaar (2025!) komt er weer een nieuw deel uit. NUMMER 9!!” Het is nu al dik over de helft van 2026 en nog geen deel negen gezien, laat staan een aankondiging. Laten we hopen en bidden!

Maar goed… terug naar Groenbaard! Het is zeker geen gemakkelijk karwei om de kwaliteit van de reeks zo enorm hoog te houden. Uiteraard volg ik de reeks al vanaf het begin en inderdaad tot en met Groenbaard is en blijft de kwaliteit boven verwachting erg hoog. Elk verhaal in de reeks is een losstaand verhaal in een ‘bekend’ universum en zo behandel ik het ook. En… gelukkig is daar steeds een samenvatting van het vooraf gebeurde en de plaats in het universum. Zo is de reeks gemakkelijk bij te houden. Van Joost Uitdehaag heb ik al een behoorlijk aantal verhalen gelezen én besproken en ook zijn verzamelbundel Pake Pollok en andere verhalen (2022), heb ik destijds gelezen en besproken. Voor belangstellenden is hij hier nog altijd te vinden: Joost Uitdehaag – Pake Pollok en andere verhalen – NCSF. Even nog tussendoor. Met Pake Polok won Joost de EdgeZero Award 2020. Ook niet niks natuurlijk!

Maar goed… alweer terug naar Groenbaard. Dit verhaal speelt zich af in 2330 en is een razend intelligent, en daardoor, bijzonder fascinerend leesvoer. Excuzer le mot! Joost Uitdenhaag heeft hiermee een bijzonder origineel verhaal geschreven. De aarde raakt geïnfecteerd met nanomachines, die nieuwe mensensoorten creëren, Jarik van Millekoop, een intelligente jongeman, afgelopen jaar (2329) begonnen met zijn promotie op de afdeling Groepsevolutieleer, is op bezoek bij professor Barbara Soeteweg, die een gruwelijke theorie opstelde over de gevolgen. Ze stelt hem de vraag: “Hoe ga jij je publicatie in Evolutie in elkaar boksen, Jarvik?” Zijn antwoord: “Ik zou het niet weten.” De discussie die hierop volgt, is uiteindelijke de briljante zet om Jarik naar Mars te sturen om hem zodoende de gevolgen van een eerdere infectie te laten bestuderen, namelijk die van de rode dochters en rode zonen van Mars.

Een briljant verhaal, met een briljante afloop, alwaar ik uiteraard niets over ga vertellen. En de titel Groenbaard? Waar die vandaan komt? Wel… uiteraard is dat een bestaande term: ‘Het groenbaardeffect is een gedachte-experiment dat in de biologe wordt gebruikt om selectief altruïsme onder individuen van een soort te verklaren. Het idee van een groenbaardgen werd voorgesteld door William D. Hamilton in zijn artikelen uit 1964 en kreeg zijn naam van het voorbeeld dat Richard Dawkins gebruikte (“I have a green beard and I will be altruistic to anyone other with green beard”) in The Selfish Gene (1976). Uiteraard heb ik dit alles niet zelf verzonnen, maar komt het regelrecht uit Wikipedia! Interesse… lees het zelf nog eens na.

Hoe dan ook… Groenbaard is de moeite van het lezen, net als de overige eerdere delen van de Zwijgende Aarde meer dan waard. Doen! (Ja… desnoods alle acht!). En… dan is het nu maar wachten op deel negen!

Jos Lexmond

Guido Eekhaut – Hier hoor ik niet thuis (SF)
Stichting Fantastische Vertellingen, Nieuw-Vennep (2025) Rare boekjes-reeks 68
237 pagina’s; prijs 11,95
Omslag: Ingrid Heit/Lex van Heereveld
Illustraties: Lex van Heereveld

Hier hoor ik niet thuis! Inderdaad… daar hoorde hij niet thuis, maar daar laggie wel! Onderaan de stapel! Een klein boekje aan het gezicht onttrokken door een dikke pil. Hij was wel gelezen, dat wel. Maar dus in het ongerede geraakt, onzichtbaar en dus vergeten. Hoe jammer en hoe verdrietig. Er was echter een probleem… ik had hem wel gelezen én wel wat aantekeningen gemaakt, maar heel erg weinig (want dat uitgebreid aantekeningen (lees: complete bespreking!) doe ik wel bij korte verhalen. Bij boeken wordt ik meestal zo gepakt door het verhaal dat dat erbij in de vergetelheid raakt. Dus…

…time-out! Even snellezen, dan komt het wel weer terug! Hoop ik. Tot zo!

Het is een uur later! Dat kan ik makkelijk zeggen, maar het is echt zo. Snellezen? Ammehoela, het verhaal greep me, weer (denk ik, moet wel). Dus ik ga het gewoon lekker nog eens (absoluut!) lezen. Tot later! Ik meld me wel weer.

Het is 48 uur later! (nee hoor, minimaal twee keer zoveel uren, maar ik wil de algemene indruk die ik heb als snellezer, niet al té veel schaden). Ik heb Hier hoor ik niet thuis voor een tweede maal door de ogen gehaald. Vrijwel niets kwam me bekend voor, maar dat was eigenlijk al genoeglijk bekend. Mijn geheugen is zo lek als een mandje! Eigenlijk (ik steek er zelf maar de draak mee) is het zo dat ik nog maar aan één boek genoeg heb! Tegen de tijd dat het uit is, kan ik gewoon weer vooraan beginnen en er wederom frank en vrij van genieten.

Maar goed… uit met de pret. Het is een serieus boek, dat serieus genomen dient te worden. Het verhaalt van een man, die overigens anoniem (ik) blijft, die het aanbod van een onduidelijke baan, iets voor ene Rob, met een ministerie en redactiewerk, accepteert. Hij neemt daarmee afstand van een even onduidelijke job in het reclamewezen en zijn leven in Londen samen met Erica, waar hij net zo gemakkelijk afstand van neemt als van de rest. Hij verdenkt haar ervan vreemd te gaan. Zij neemt overigens net zo gemakkelijk afscheid van hem, dus misschien zit er toch een grond van waarheid in het vreemdgaan.

Samen met Rob gaat hij in Overton, een klein plaatsje, ver van de grote stad, met twee pubs. Rob heeft daar een huis (geen cottage) gehuurd met een interieur dat ‘Koude Oorlog’ ademt, mét een tintje Margaret Thatcher. De lokale bevolking bestaat hoofdzakelijk uit boeren, die amper hun hoofd boven water kunnen houden. Kortom… geld zit er niet. Samen voeren ze werk uit voor een (?) ministerie. Rob doet er geheimzinnig over en verdwijnt geregeld met zijn auto en de ‘ik’ persoon krijgt teksten die hij moet testen op leesbaarheid. So far… so good!

Het verhaal jeukt, tijdens het gehele verhaal, onderhuids. Je kunt het geen naam geven, maar dat er iets niet goed zit, dat weet je als lezer donders goed. Al de vraagtekens die al doende ontstaan, dienen beantwoord ter worden, voordat het verhaal ten einde is, of ik krab mezelf, tot bloedens toe, open!

De klimaat gerelateerde problemen beginnen klein. De stoepstenen worden glad vanwege een bruin slijm, dat is het voor nu, maar later worden de problemen zachtjes aan erger. De geruchten ook, zeker uit Londen, dat er iets met het water is. Kortom… de dreiging (en de jeuk) neemt toe, en… de overheid zwijgt!

Het lijkt er op dat Guido hier een heel stuk van zijn eigen leven in de ‘ik’ persoon heeft gestopt (denk ik zo maar). Op diverse momenten komen er schrijvers als J.G. Ballard en Clifford D. Simak voorbij en op andere momenten horror schrijvers als H.P. Lovecraft, Clark Ashton Smith en Shirley Jackson langs, alsook Jean Ray. Precies diezelfde schrijvers die ook in mijn jeugd mijn revue passeerden en die mij soms met hoogrode konen van spanning verfden. Even terugkomend op Clifford D. Simak. Katten overleven de mens, zoals ook in een boek van Simak. Katten, Simak? Welk boek was dat? Irritant, is dat. Als je het wel moet weten, maar je weet het niet! Maar… ik kom er wel achter. City, was het City? Nee, dat was met honden. Als er iemand is die het wel weet… laat het me dan even weten, ok?

Maar… lees dit fascinerende relaas van Guido ademloos en krijg er net als ik de zenuwen van (één keer is voldoende, twee (of meer) keer mag ook). En vooral op dit moment, als Europa geteisterd worden door de ergste klimaatgerelateerde branden, maakt het een nog grotere indruk.

Jos Lexmond

Remco Meisner – Dekmantels. Fantastische vaaggesprekken (Interviews)
Stichting Fantastische Vertellingen, Nieuw-Vennep (2025) Rare boekjes-reeks 70
227 pagina’s; prijs 19,95
Omslag: Ingrid Heit/Peter Ehrhart
Verkrijgbaar:https://shop.pr1ma.nl/dekmantels.html?id=315033797

Zojuist heb ik mijn bespreking van Fantastische ontmoetingen van Paul van Leeuwenkamp afgerond en in het kader daarvan, dacht ik wel meteen door te kunnen gaan met deze Dekmantels. Fantastische vaaggespreken. Zo blijven we een beetje in dezelfde sfeer, want deze vaaggesprekken (schitterende term) slaan op interviews met, alweer bekende mensen in de fantastiek, waarmee Remco Meisner interviews (de zogenaamde Weivretni (voor wie het niet doorhad… omgekeerd interview) had. Voorin het boek deze verklaring: Weivretni – wei – vret- ni, ook: zwam, zelfstandig woord, bet.: Vaaggesprek met enige, oorspronkelijk Nederlandstalige fantastische artiest. Wel… een duidelijke verklaring!

Onderstaand heb ik van de webpagina waar dit moois te koop is. Waarom zelf schrijven als het (vrij zeker) beter gejat kan worden!
Ontdek wie wat deed met wie, wanneer dat was, waarom, waar het toe leidde, welke jeugdzonden de auteurs of kunstenaars op het geweten hebben en op welke manier zij verslaafd raakten, afkickten en, eenmaal terug in hun habitat, al snel weer gingen ‘gebruiken’…!
In deze bundeling zijn door Remco Meisner de (zo nodig post-mortem) afgenomen Weivretni’s gedocumenteerd met (alfabetisch) de fantastische auteurs en kunstenaars: Gert-Jan van den Bemd, Guido Eekhaut, Daniëlle Futselaar, Roelof Goudriaan, Marjo Heijkoop (Johanna Lime), Fred Hemmes, Mike Jansen, Johan Klein Haneveld, Jeroen Kuypers (Max Moragie), Paul van Leeuwenkamp, Jaap Verduyn en Charles van Wettum. (De post-mortem zal dan vrij waarschijnlijk op Jaap Verduyn slaan, want de rest leeft volgens mij nog!)

Daarbij dan nog verteld dat de Weivretni’s afgenomen zijn tussen januari tot en met juni 2025, waarna we dieper op de materie in zullen gaan. Voor mij dan de vraag of deze Weivretni’s in diverse Fantastische Vertellingen te vinden geweest zullen geworden te zijn. Ik heb een paar FV’s teruggekeken en er een paar gevonden, maar ik geloof nooit dat er velen al in FV geplaatst zijn. Misschien komen ze nog? Hoe dan ook… dan behoef ik ze niet meer te lezen, omdat ik dat hier en nu al gedaan heb.

Niets anders dan interessante mensen van verschillende pluimage zijn in dit boekje te vinden, en allemaal hebben ze zekere voeling met het fantastieke. Maar zoals ik al zei… ze zijn van verschillende pluimage. Schrijvers, samenstellers, illustratoren, schilders, uitgevers, essay schrijvers en een aantal zijn een combinatie van heel veel, of een enkele. Heb ik een voorkeur voor één van de personen in deze Vaaggespreken? Nee… eigenlijk niet. Je mag gerust zeggen dat elk van hen interessant is en elk een leven naast het fantastieke heeft, iets wat je als lezer vaak nogal eens vergeet. Natuurlijk is eenieder er wel druk mee doende, maar samen met hun achtergronden maken hen natuurlijk wie ze uiteindelijk zijn. De som van het geheel!

Na deze filosofische redenering, laat ik jullie alleen met Dekmantels en diegenen die het bewonen. Ik ga er verder weinig of niets (vooral dat laatste) over vertellen. Lees het vooral zelf. Ik hoop dat het jullie net zo veel genoegen doet, als dat het mij deed. Ik hou me trouwens, net als bij Paul van Leeuwenkamp’s Fantastische ontmoetingen 2, ook aanbevolen voor een Dekmantels. Fantastische vaaggesprekken 2! Er zijn natuurlijk nog heel veel meer interessante mensen om te Weivretni’en.

Jos Lexmond…

Paul van Leeuwenkamp – Fantastische ontmoetingen (Essays)
Quasis Uitgevers (2024)
413 pagina’s; prijs 25,00
Omslag: Petra Polane-Loijenga

Met het schaamrood op de kaken zag ik, van dit boek dat klaar lag om er een recensie over te te schrijven, dat het verschenen was in september 2024. Dat ik nog steeds recensies schrijf over boeken die in 2025 verschenen is al erg zat, maar dan een die nu bijna twee jaar verscheen, is helemaal het toppunt! Excuses Paul én Quasis! En… ter excuses aan mezelf, kan ik wel stellen dat ik er lang over gedaan heb om het helemaal te lezen. Het is tenslotte een non-fictie, essays, en als ik meestal een keuze moet maken of ik een essay of een fantastiek verhaal ga lezen… na, dan is die keuze meestal niet zo heel erg moeilijk. De fantastieke NTL stapel blijft ook onverminderd hoog. Dus… ik denk dat ik over Fantastische ontmoetingen misschien wel een jaar gedaan heb, dus was ik er, give or take, september 2025 mee klaar, waarmee ik dan weer uitkom waar ik je laatste tijd zo’n beetje was, eind 2025. Dus… het schaamrood mag roze worden?

Nee, natuurlijk niet. Het is en blijft laat! Maar goed nu we toch hier gekomen zijn, kunnen we net zo goed kijken wat voor vlees we in de kuip hebben. Ik ga niet alles specifiek bespreken, want dat zou wel heel erg veel w(o)orden, maar ik reageer op bepaalde delen vanuit mijn eigen ervaring. Op wat me opviel. Pauls voorwoord is heel erg persoonlijk en mijn eigen leven lijkt zich, zo’n beetje, langs een eenzelfde weg ontwikkeld te hebben.

In Het Fantastische speelveld vind, onder andere, de bespreking van genres en subgenres plaats, die meer dan interessant is. Toen het huidige triumviraat van fandata.nl, bestaande uit Marcel van de Rijst, Jan Meeuwesen en ondergetekende, bestaansrecht ontwikkelde en kreeg, bestonden een aantal vergaderingen uit het bepalen van de genres en subgenres. Dat heeft toch tot nogal wat discussies geleid voordat we consensus vonden. Nog steeds komen we wel eens iets tegen waar we geen raad mee weten en waar we dan maar weer een nieuw subgenre voor introduceren. Kortelings hebben we bijvoorbeeld nog: Romantasy toegevoegd. Ook kortelings kwamen we erachter dat er ook zoiets als: New Adult bestond. Dat hebben we gelaten, de huidige hoofdgenre-indeling van Kinder, Jeugd, Young Adult en Volwassen, volstaat naar ons idee. Zo zie je maar dat alles binnen de fantastiek inderdaad blijft leven en borrelen. De definities van Paul, daarin kunnen we ons aardig vinden en we vragen ons dan ook af: ‘Kunnen we Paul beschouwen als het geweten van de fantastiek in het Nederlands taalgebied?’

Van de ontmoetingen is, zover tenminste, de ontmoeting met Paul Harland de meest persoonlijke te noemen. Mooi en gevoelig, mag ik het zeker noemen, het ontroerde me in grote mate! Ook kwam ik door Paul Harland’s ontmoeting dat ik, hoewel ik in hetzelfde tijdsgewricht rond had gelopen, veel gemist had van wat er zich in het genrewereldje had afgespeeld. Ik bezocht evenwel geen Cons, want ik had het meer dan druk met werk, gezin, Fandata (dat nog in wording was en toen nog SFLexicon heette) en dat soort dingen. Ik kwam simpelweg nergens anders aan toe!

Een opmerking wil ik ook wel plaatsen bij Pauls kanttekeningen bij de Mitsukoshi Troostbaby Company. Hij haalt mijn recensie daarvan op de NCSF site (pag. 74) aan. Daarin suggereert hij dat ik alleen de SF elementen van het boek heilig verklaar. Echter… als je even verder kijkt, zeg ik ook: “Een verhaal van verlies en verdriet en het nastreven van vinden, of opnieuw vinden, van wat je verloren hebt in ruimte en tijd. De SF in dit verhaal is ondergeschikt aan de liefde die ondergaan wordt en verloren raakt”. Dus… niet alleen SF minded! Dat wilde ik toch even memoreren.

Bij de prachtige relaas over Guido Eekhout, staat Paul uitgebreid stil en probeert Guido tot op het bot te ontleden en slaagt daar naar mijn idee grandioos in. Guido, op zijn beurt, zal het gelezen en zijn schouders opgehaald hebben en voort gedaan met zijn volgende boek, of volgende verhaal. Wat Paul hier vergeten is te vermelden, is Guido’s nooit eindigende queeste naar weer een andere uitgever… wat dat betreft lijkt hij weinig honkvast te zijn. Het waarom, zou toch ook wel belangrijk kunnen zijn.

Een bijzonder uitgebreide biografie van Wim Gijsen, waaraan de achtergronden van zijn bestaan me compleet ontgaan waren toen ik zijn boeken las. Een vreemde gewaarwording deze, op het scherpst van de snede, levensbeschrijving. Het was iets om over na te denken. Wat ik ook deed!

Jan J.B. Kuipers… een interview uit 2005, waaruit Paul zijn eigen vragen heeft weggegumd, waardoor Jan, schijnbaar, alleen aan het woord was. Het leverde een soort van humanistische biografie op, waar ik van droom om die nog eens te kunnen schrijven. Paul deed er nog een schepje bovenop, om in het kort nog eens vijftien jaar te overbruggen.

In het artikel, of het memorandum, van Vincent van der Linden, lees ik dat Vincent niet een heel erg aanwezige figuur was, maar anderzijds wel een diepe indruk maakte door zijn daden en niet als persoonlijkheid. Zo zou iedereen herdacht moeten worden. Indrukwekkend!!!

Koos Verkaik. Als je dit essay leest, dan wordt je zelf al moe van! Wat een storm is die Koos Verkaik zeg!

Wim Stolk. Persoonlijk heb ik die zelf ontmoet bij de uitreiking van de Paul Harlandprijs van 2009. In dat jaar werd Thomas Olde Heuvelt winnaar met De jongen die geen schaduw wierp. Zelf behaalde ik de vierde én de achtste plek. Ik was herstellende van de operatie van endeldarmkanker en voelde me zwak. Maar ik wilde erbij zijn. Wim Stolk vroeg me tijdens de prijsuitreiking of ik ooit de Paul Harlandprijs zou winnen. “Natuurlijk!” antwoordde ik, niet wetende dat ik door een writer’s block, opgelopen door de traumatische operatie, nooit meer een verhaal zou schrijven. Ik vond Wim Stolk een aimabel man!

En… zo zou ik uren door kunnen gaan er is zoveel te putten uit Pauls ontmoetingen met zoveel grootheden uit de Nederlandstalige fantastieke scene, dat het een essay op zich zou kunnen worden van mij over de Fantastische ontmoeting met Pauls fantastische leven met het genre. Het was niet alleen dat, maar voor mij persoonlijk ook een herbeleving van een leven gevuld met fantastiek en mijn helden van toen en nu. Helden die nog steeds helden zouden zijn in de tegenwoordige tijd, niet alleen omdat ze destijds al zo gruwelijk goed waren, maar in de tegenwoordige tijd zoveel meer mogelijkheden tot publicatie gehad zouden hebben dan in hun eigen tijd. Zoveel meer tijdschriften, zoveel meer anthologieën, zoveel meer uitgeverijen en niet alleen de POD uitgeverijen (waarbij uitgaven in eigen beheer (bijvoorbeeld via Amazon), maar ook reguliere (of misschien semi-reguliere), zoals EdgeZero, Uitgeverij Macc, Quasis, Iceberg Books, Fantastische Vertellingen en dergelijke.

Ik ben benieuwd of Paul nog steeds fantastische ontmoetingen heeft met beroemde mensen van nu en daarover schrijft. Schrijvers die net beginnen of al even bezig zijn en bijvoorbeeld gepensioneerd zijn en toen pas fanatiek met hun passie zijn begonnen, het schrijven van fantastische verhalen. We weten natuurlijk allemaal over wie ik het heb! Het zou meer dan interessant zijn te lezen over levens van de helden van nu: Johan Klein Haneveld, Mike Jansen, Charles van Wettum, Miriam Ootjers, Laura Scheepers, Frank Roger, Ruben De Baerdemaeker, Finn Audenaert en zoveel meer. Teveel om op te noemen. Ik zie zo maar een Fantastische ontmoetingen II voor me, én ik schaf het dan meteen aan en schrijf er over een jaar of twee jaar (of drie), zomaar wéér een bespreking over.

Jos Lexmond

Miriam Ootjers – De laatste dagen van Leon van ’t Spaarne (FA)
Godijn Publishing, Hoorn, Godijntje 100% Fantasy (2026)
102 pagina’s; prijs 14,99
Omslag: ZoneroMedia, Troy Godijn

Miriam Ootjers. Uiteraard was ze me al eerder opgevallen! En wel in allerlei anthologieën en zeker in allerlei anthologieën waarin Finn Audenaert en EdgeZero een grote rol speelden. Ook uiteraard zal ik de meeste van die verhalen in enkele zinnen besproken hebben in de diverse recensies. Wat dan altijd opviel is dat Miriam Ootjers er altijd in positieve, dan wel, in heel positieve zin uitsprong. Als dat dan een aantal, of liever… een groot aantal, keer gebeurd is, dan gaat de naam Miriam Ootjers je interesseren. Vooral als de verhalen die ze schrijft en publiceert vrijwel altijd een vorm van sprookje, legende of een soort van mare is. En laat dat soort verhalen, naast sciencefiction, nu een grote aantrekkingskracht op me uitoefenen.

Dus… dat allemaal gezegd hebbende, gaat iemand als ikzelve, dan eens op zoek naar wat meer info over de persoon Miriam Ootjers. Zeker bij opname van de persoon in Fandata.nl (ikzelf schrijf de meeste biografieën in Fandata), moet je wel op zoek naar gegevens en als je dan in Fandata.nl Miriam Ootjers opzoekt, zie je zo’n beetje wie Miriam is en waar ze voor staat. Daar blijkt ook uit dat ze bijvoorbeeld in 2023 Groninger Sagen en folklore, verteld en herverteld heeft gepubliceerd én… dan wordt ik nog nieuwsgieriger.

Afijn… zo kan ik nog wel even doorgaan, maar ik ontdekte dat ze dit jaar bij Godijn Publishing, een novelle De laatste dagen van Leon van ’t Spaarne heeft doen verschijnen, wat ik uiteraard meteen bestelde, omdat ik wel eens wilde weten hoe het werk van Miriam het zich in een wat langer werkstuk zou houden. Bovendien kwam ik er ook achter dat er bij Godijn nog een drietal andere serieuze boeken (allen wel reeds in Fandata.nl) van haar hand heeft laten verschijnen en dat allemaal in een tijdsbestek van een dik half jaar. Iemand anders was inmiddels ook op de hoogte van het talent van Miriam Ootjers, dat mag je gerust stellen!

Maar goed… nu eerst De laatste dagen van Leon van ’t Spaarne! Het verhaal begint met een behoorlijke schok. Dat mag gezegd! Leon krijgt te horen dat hij kanker heeft! Uitgezaaide kanker en dat hij zijn veertigste verjaardag niet eens meer zal halen. Leon zal gaan sterven en bereidt zich dapper voor op de dingen die komen gaan. Hij zegt zijn abonnementen op, regelt zijn crematie en als hij op de dood wacht, wordt hij verpleegd door Natalie. Op zijn sterfbed heeft hij spijt van veel dingen: zijn teruggetrokken leven, het afkeren van mensen, het op anderen afreageren van zijn angst voor de dood. Bij afwezigheid van Natalie (volle blaas) verschijnt er, een paar minuten voor zijn dood, een Afgezant. Afgezant van wat? Niet van de hemel, dat maakt ze hem wel duidelijk! Ze doet Leon een aanbieding… meer leven, maar dat heeft de consequentie dat hij meer doden aan zal moeten dragen!

Hier stop ik met vertellen over het verhaal. Buiten dat… kan ik wel zeggen dat ik zwaar onder de indruk was van het verhaal. Van het dilemma waarin Leon zich geplaatst ziet. Uiteraard wil hij langer leven, wie niet, maar… tegen welke prijs? Indrukwekkend, fascinerend en intrigerend! Meer kan en wil ik er niet over vertellen. Lees het zelf en raak ook onder de indruk! Ikzelf… ik ga eens kijken naar een nog langer verhaal! En… wie weet… vertel ik daar ook nog eens over. Maar eerst de gigantische stapel TBR en TBR (read begint met dezelfde letter als review, sorry) boeken. Later!

Jos Lexmond

Jan D. Westerman – De Mylanese Skar (SF)
De geheimen van planeet X214, deel 2 (en slot)
Iceberg Books, Amsterdam (2026)
370 pagina’s, € 17,99
Omslag: Michael van Zijl

De belevenissen van Jason Winter, inspecteur van het bureau Heroriëntatie, die door de regering van de Federatie van Aardse Staten, op pad gestuurd was om de verdwijning van een eerder gestuurde inspecteur op planeet X214 te onderzoeken, was mij meer dan prima bevallen. Met een zucht, en… absoluut niet van opluchting, maar meer een van genot, had ik de laatste pagina van De Gezalfde van Or dichtgeslagen. Zozeer was ik bezig geweest met het lezen en beoordelen van anthologieën en bundels van veelal Nederlandstalige fantastieke auteurs, dat ik, zonder het eigenlijk zelf te weten (of te beseffen), bijzonder toe geweest was aan het lezen van een lekker lekkere, Vanciaanse, avonturenroman. Het speelde zich af op een wereld die nogal wat van Tschai, de wereld ontworpen door Jack Vance, in zich had. Niet letterlijk, maar figuurlijk uiteraard. Uiteraard waren er nog heel wat meer schitterende SF avonturenromans (buiten die van Jack Vance) van andere auteurs verschenen, maar Tschai vond ik er toch met kop en schouders bovenuit steken. En… nog steeds.

Toen in 1968 (ja, zo lang geleden alweer) Een stad vol Chasch in vertaling bij Meulenhoff verscheen, was ik amper veertien. Ik had geen geld om boeken te kopen, maar ik had wel een groot abonnement bij de plaatselijke bibliotheek. Ik had net, bij de gratie van de bibliotheekstaf, toestemming gekregen om op de volwassenenafdeling rond te kijken (want ik had de jeugdafdeling (bijna) compleet een aantal keer uitgelezen). Ik moest wel elke keer degenen die ik uitgezocht had voor lening, na laten kijken of ik niets onbetamelijks wilde mee wilde sjouwen. De gevonden SF titels mocht ik altijd zonder bezwaar meenemen, maar soms zat daar best wel wat tussen, waar ik alsnog rode oortjes van kreeg. Maar voor het bibliotheekpersoneel was SF onschuldig genoeg voor het tere jongenshartje wat ik destijds (nog) had. Een stad vol Chasch was een dun boekje en toen ik die in een adem uitgelezen had, was ik verkocht én verknocht! Het was daarna lang wachten op de volgende drie delen: Onder de Wankh, De Dirdir en De Pnume. Bij elke nieuw deel dat verscheen, begon ik gewoon weer vooraan en toen ik het laatste deel dichtsloeg, had ik het eerste dus al 4 keer gelezen. Daarna heb ik Tschai, zeker nog wel een keer of vijftien gelezen. De laatste keer in 2025, toen in samenwerking tussen Iceberg Books en Spatterlight, Tschai nog een keer in een mooie gebonden uitgave werd gelanceerd. Ik kon (en kan) en geen genoeg van krijgen. Nog nooit gelezen​​​??? Jeetje! Wat let je? Het is nog steeds verkrijgbaar!

Welaan… een lang verhaal. Je zult je inmiddels misschien afvragen wat het doel daarvan is. Wel… ik wil maar aangeven dat de tweedelige reeks van De Geheimen van Planeet X214 voor mij op eenzelfde niveau liggen als Tschai. Ook na lezing van het tweede deel. Uiteraard kan ik er weinig over vertellen zonder de gebeurtenissen te verklappen, maar wat ik wel kan zeggen is dat… het verhaal, opgehouden in De Gezalfde van Or, in De Mylanese Skar, zonder onderbreking en zonder verlies van intensiteit, gewoon weer verder gaat waar het gebleven was.

Jan D, Westerman was een grote fan van Jack Vance en na zijn pensionering begon hij verhalen in de trant van zijn grote voorbeeld te schrijven. In eerste instantie bracht hij zijn boeken bij Kirja Books (een POD uitgeverij uit), tot… Iceberg Books hem ontdekte en zich er mee ging bemoeien. Ze begonnen met Storing en De Kronieken van Zanterre, waarvan (ontdekte ik zonet op de laatste pagina) er meerdere delen in voorbereiding zijn. Hoera!!! Maar… lees eerst De Gezalfde van Or en De Mylanese Skar. En… geniet ervan, net als ik!

Jos Lexmond

Jan D. Westerman – De Gezalfde van Or (SF)
De geheimen van planeet X214, deel 1
Iceberg Books, Amsterdam (2026)
403 pagina’s, € 17,99
Omslag: Michael van Zijl

Amper (voor mijn gevoel dan toch) was ik bekomen van De Kronieken van Zanterre (beide delen) of een kleine twee jaar later verschenen de twee delen van De geheimen van planeet X214 al. Zouden die al klaar gelegen hebben en alleen een grondige herziening van node gehad hebben? Wie zal het zeggen! Het zal me trouwens een zorg zijn, het is een genot dat De Gezalfde van Or en De Mylanese Skar er zijn en dat ik ze kon lezen!

Jan D. Westerman is inmiddels al 93, maar dat heeft geen consequentie voor zijn schrijven. Het is voor hem geen inspanning, maar ontspanning. Mochten jullie jezelf afvragen waarom het zolang duurde voordat Jan begon te publiceren… als zoon van een schippersechtpaar was er ook nog een tweede grote passie: schepen en varen. Hij volgde een scheepvaart opleiding en begon daarna aan een carrière bij de sleepvaart. Na een aantal jaren werd hij door de omstandigheden gedwongen de vaart vaarwel te zeggen en aanvaardde hij een baan bij een havenbedrijf in Vlaardingen waar hij 35 jaar heeft gewerkt. Het was een drukke baan die hem weinig tijd liet voor andere zaken, maar op de achtergrond speelde altijd nog dat grote verlangen: verhalen vertellen. Hij vond pas na zijn pensionering als leidinggevende bij een multinational de tijd en de rust om toe te geven aan zijn grote passie: het schrijven van avontuurlijke SF-verhalen. Maar goed… laten we ons eens richten op De Gezalfde van Or.

Na een lange periode waarin de aarde contact verloor met de eens gekoloniseerde werelden, heeft de regering van de Federatie van Aardse Staten, besloten het contact weer te herstellen. Het daartoe opgerichte Bureau Heroriëntering op Aarde heeft tot taak te onderzoeken of er behoefte bestaat aan een dergelijk contact op al die werelden en stuurt agenten erop uit om zich anoniem onder de bevolking te mengen en zo de nodige gegevens te verzamelen. Dit is natuurlijk (even filosoferen tussendoor) een uitgelezen kans om een schitterende (en oneindige) reeks verhalen over de meest exotische werelden en bewoners met, uitermate vreemde gewoonten en levensstijlen, te beginnen. Met een Jack Vance modus, zoals Jan Westerman die bezit, moet dat een lusthof zijn. De mogelijkheden zijn meer dan legio en haast niet te overzien!

Praat ik nu voor mij beurt en is dit wat er staat te gebeuren? Zullen we overspoeld worden met de meest fantasievolle reeks die zelfs Jack Vance zou kunnen overvleugelen? Ach… enthousiast en ik laat me gaan. Laten we terugkeren naar De Gezalfde van Or!

Jason Winter, een jonge en vrij onervaren inspecteur, krijgt de opdracht om een spoorloos verdwenen inspecteur op de wat achtergestelde planeet X214 op te sporen. Hij wordt voorzien van een ring met een straalwapen, dat gedachten gestuurd opereert en in zijn brein wordt een geheugen geplaatst dat AL zijn doen en laten op zal slaan om achteraf zijn daden te kunnen analyseren. Op aarde verboden vanwege de privacy, maar geheime inspecteurs op exterritoriale missie… geen punt! De ruimtereis naar X214 verloopt zonder problemen en ook de landing, met een capsule, op de planeet gaat probleemloos.

Maar dan… dan begint het grootse avontuur, een trektocht over de planeet die voor een deel bevolkt was geworden met fanatieke kolonisten die de godin Alexa aanbeden, met allerlei vreemde gebeurtenissen, waarbij het extra geheugen in zijn brein meer dan goed van pas kwam. Hoe? Ontdek dat zelf! Jason Winter is een ruwe bolster, blanke pit type, die eerlijkheid én deugdzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. Derhalve kon hij slecht tegen onrecht en wordt op die manier min of meer vader en de romantiek is ook al niet ver. Maar van zoetsappigheid is absoluut geen sprake.

Uiteraard ga ik over de gebeurtenissen zelf, er het zwijgen toe doen. Maar nog wel dit… het heeft een hoog gehalte aan Tschai in zich, echter zonder aliens, maar de mensen op deze planeet zijn soms net zo vreemd als aliens. Ook zijn de schelmenstreken die Vance bij zijn hoofdrolspelers etaleerde, iets minder aanwezig. Maar… ook dat mag de pret niet drukken. En als laatste… gelukkig wacht hierna meteen De Mylanese Skar, zodat je meteen door kan lezen, wat een geweldig voordeel is!

Welaan… wacht niet langer! Genieten maar!!!

Jos Lexmond