Middag van het Fantastische Boek – 24 februari 2024 in Utrecht

Hebban organiseert samen met Bibliotheek Utrecht en de Stichting Fantastisch Genre op 24 februari 2024 de Middag van het Fantastische Boek. Er is een gevarieerd programma, met twee workshops, een fantasymarkt en een openbare discussie over AI en kunst. Het hoogtepunt van de Middag is de uitreiking van de Harland Prijs 2023.

Begin de middag goed met een boekenmarkt in de grote hal van Bibliotheek Utrecht aan de Neude, die voor iedereen toegankelijk is. Als deelnemer van de Middag van het Fantastische Boek kun je je daarna inschrijven voor een van de twee workshops, gegeven door Nederlandse fantasyauteurs Tais Teng en Edith Eri Louw. Of sluit je aan bij de openbare discussie tussen schrijvers, wetenschappers én publiek over kunst en AI. Van drie uur tot half vijf wordt in de Theaterzaal tijdens een spectaculair programma met film, panel en een optreden de Harland Prijs 2023 uitgereikt.

Meer informatie en tickets: https://www.bibliotheekutrecht.nl/agenda/volwassenen/alle-activiteiten-volwassenen/middag-van-het-fantastische-boek-agendaitem-240224.html

Literatuurfestival Het Grote Gebeuren, 10 februari in Groningen

FEIT, FABEL EN FICTIE OP LITERATUURFESTIVAL HET GROTE GEBEUREN

Met het thema Feit, Fabel, Fictie biedt literatuurfestival Het Grote Gebeuren de bezoeker een nieuwe blik op de wereld. Bekende schrijvers en nieuw talent geven op 10 februari 2024 een veelzijdige invulling aan dit thema. Science fiction, de griezelroman, politieke drama’s, Groningse sprookjes en poëzie, het komt allemaal voorbij tijdens Het Grote Gebeuren. Gecombineerd met de interessante line-up zet NOORDWOORD samen met Forum Groningen weer een mooi boekenfeest neer.

De rol die literatuur in een samenleving kan spelen staat centraal. Toekomstfantasieën komen tot leven in het programma Science fiction: fiction? Er wordt gediscussieerd over literatuur die van feiten fictie maakt en zo ander licht schijnt op de vluchtelingenproblematiek. Bezoekers kunnen meer leren over Loesje en het creatief activisme en het sadisme van Reynaert de Vos, het publiek wordt ook aangezet tot kritisch nadenken over auteurs met bedenkelijke opvattingen en hoe je daarmee om moet gaan. Cancelen of blijven lezen?

Naast de thematische programma’s zijn er boeiende interviews met grote Nederlandse én internationale namen als Adriaan van Dis, de Britse science fictionauteur Adrian Tchaikovsky, de Zuid-Afrikaanse dichter Ronelda S. Kamfer en de Oostenrijkse romanschrijver Robert Menasse. Vier debutanten komen vertellen over hun eerste boek: Gijs Wilbrink over De beesten, Jante Wortel over Weerlicht, Bilal Al Mashta over Coulis en Tiemen Hiemstra over W.

De bezoeker kan als hij wil de hele avond lekker luisteren naar de vele deelnemende auteurs die uit hun werk voorlezen, maar ook genieten van Groningse sprookjes of een poëtische dansvoorstelling. Voor iedereen die griezelen ontspannend vindt, is er het programma Luister en huiver, de comeback van de gothic novel.

Met volop interessante, actuele en veelzijdige programma’s kan iedereen voor zichzelf een heerlijk avondje uit samenstellen met een mooie mix van ontspanning en verdieping.

Kijk voor meer informatie op: www.hetgrotegebeuren.nl

 

 

 

 

 

 

Tweede lezersenquête van de Fantastische Unie

Van 1 tot 15 november 2023 zet de Fantastische Unie voor de tweede keer een grootschalige lezersenquête op:

In een vijfentwintigtal vragen zullen we peilen naar het lees-, koop- en leengedrag van Nederlanders en Vlamingen die ‘fantastische’ boeken lezen: fantasy, sciencefiction , horror en/of YA met deze kenmerken. Of je in het Nederlands, het Engels of het Klingon leest, maakt daarbij niet uit. Deze vragen zijn voor jou.

Welke vragen mag je verwachten?

De Fantastische Unie wil graag weten waar je het afgelopen jaar je leesinspiratie vandaan haalde, waar je je boeken kocht, of je in het Nederlands las of in het Engels en waarom, of je liever een papieren boek dan wel e-book las enzovoort. Kortom, het zijn vragen over wat jij het liefste doet: ‘fantastisch’ lezen.

En je hoeft het niet voor niets te doen!

Onder de deelnemers verloot de Fantastische Unie maar liefst 30 Nederlandstalige ‘fantastische’ boekenpakketten. Elk pakket bevat drie boeken, geschonken door de volgende uitgevers en selfpubbers:

Het genre (fantasy, SF, horror , ‘fantastische’ YA of een gemengd pakket) kies je zelf.

Al wat je hoeft te doen, is op de link klikken:

https://peilingsffhnoden.qualtrics.com/jfe/form/SV_ezieMHMAfEszN4O

De link mag je overigens naar hartenlust delen. Graag zelfs! Tenzij je dat boekenpakket natuurlijk voor jezelf wilt houden…

Als je wil meeloten voor de boekenpakketten, geef dan aan het einde van de enquête aan wat voor pakket je wil winnen en nog belangrijker: geef je e-mailadres op! Winnaars krijgen vóór eind november bericht, de gewonnen boeken worden met een stapeltje flyers (over nog meer leesvoer) en ander leuks zoals boekenleggers thuisgestuurd.

Wat is het doel van deze enquête?

Met deze enquête wil de Fantastische Unie een zo goed mogelijk beeld krijgen van de lees- en aankoopvoorkeuren van ‘fantastische’ lezers in Nederland en Vlaanderen. Er wordt best veel onderzoek gedaan naar Nederlandse en Vlaamse leesvoorkeuren, maar die onderzoeken zijn algemener en gaan meestal over alle genres. De enquête van de Fantastische Unie richt zich specifiek tot lezers die gek zijn op ‘fantastische’ young adult of fantasy, sciencefiction en/of horror voor volwassenen.

Waar kan ik de resultaten nalezen?

De resultaten zullen worden gepubliceerd op de website, onder onderzoek, eigen enquêtes. De resultaten van de vorige lezersenquête vind je eveneens daar terug:

Enquêtes & onderzoeken

 

 

 

 

 

 

 

Indiana Jones and the Dial of Destiny

Deze zomer is eindelijk de langverwachte vijfde film verschenen van de man met een zweep die wij vooral kennen als Han Solo: Indiana Jones and the Dial of DestinyEen achtbaan vol avontuur en nostalgie met een bijzondere finale.

In de afgelopen tien jaar hebben we vele restarts/reboot/remakes gehad van succesvolle films uit de jaren ’80 en ’90. En in de meeste gevallen was het resultaat niet al te best, omdat je niet het gevoel van het origineel terugkreeg. Na drie hele goede films in de jaren ’80 was er de iets minder goed ontvangen film in 2008. Het personage Indiana Jones is nog steeds immens populair. En gezien Harrison Fords leeftijd was dit de laatste kans om nog een avonturenfilm te maken.

Petekind

Omdat de zoon van Indiana Jones (Mutt Williams, gespeeld door Shia LaBeouf) niet zo goed ontvangen werd, wordt er in dit deel een nieuw personage geïntroduceerd: namelijk Helena (Phoebe Waller Bridge), het petekind van Indiana. Ze komt haar peetoom na 18 jaar weer opzoeken en vraagt aan Indiana om met haar op avontuur te gaan om het levenswerk van haar vader af te maken. Maar natuurlijk zijn er ook vijanden, de nazi’s. Zij proberen eerder bij de schatten te zijn dan onze helden. En lukt dat niet? Dan pakken ze deze af terwijl Indy en zijn vrienden onder schot worden gehouden. Tot zover een bekend recept.

Indiana Jones and the Dial of Destiny | Official Trailer

CGI

Om het een en ander duidelijk te maken over de achtergrond van het avontuur beginnen we in 1944. Harrison Ford is hierbij met de nieuwste technieken een flink stuk jonger gemaakt. Deze de-aging techniek heeft in de afgelopen jaren een mooie ontwikkeling doorgemaakt, al moet ik wel zeggen dat de scènes zich ’s nachts afspelen en dat is een beproefd trucje om wat minder moeite te hoeven doen om de special effects er goed uit te laten zien . In het donker zie je namelijk minder snel foutjes en oneffenheden. De meeste special effects waren heel goed en gingen vloeiend over in de werkelijkheid, al waren er soms wel wat haperingen – bijvoorbeeld in de scène met de astronautenparade. Maar deze film geeft hoop dat wellicht de franchise door kan zonder de echte Indiana Jones maar wellicht met een digitale versie.

Avontuur = Indiana Jones

De film zit vanaf het begin tot het einde propvol met achtervolgingen, schietpartijen, en ook het gevecht op het dak van een trein mag natuurlijk niet ontbreken. Als je bedenkt dat Steven Spielberg en George Lucas oorspronkelijk een James Bond-film wilden maken, maar daar vanaf zagen omdat ze Indy bedachten, dan doet deze film helemaal niets onder voor de recente James Bond-films die van achtervolging naar achtervolging gaan. Ook zit de film vol met nostalgie en verwijzingen naar eerdere delen. Wat zou bijvoorbeeld een wandeling door een grot zijn zonder de meest vieze insecten die uit het plafond komen vallen?

Deze film is zonder twijfel een waardig einde en een echte Indiana Jones film vol met avonturen, spanning en Nazi’s.  Op een gegeven moment kreeg ik zelfs het echte oude Indy jaren ’80 gevoel terug en dacht ik dat het ze echt gelukt was een meesterwerk te maken.

Geen enkele kritiek?

En toen kwam het eind. Het is een geluk dat de eerste twee uur van de film zo goed is, want het einde slaat helemaal nergens op. We weten natuurlijk van deze franchise dat het niet allemaal op de werkelijkheid gebaseerd is en dat er af en toe een beetje magie bij komt kijken, maar dit slaat werkelijk alles. Het is jammer dat het verhaal daarbij zo ver van de werkelijkheid wegtrekt dat het het bijna verpest. Met de nadruk op ‘bijna’, want de rest van de film is hiervoor te goed. Voordat ik aan de film begon had ik verwacht dat ik drie uur erg lang zou vinden, maar in de praktijk viel dat erg mee. Het verhaal verveelt niet en er zitten weinig overbodige scènes in.

Conclusie

Mocht je nog twijfelen, ik raad je ten zeerste  aan om deze film te gaan kijken, hij heeft een grote kans een klassieker te worden en zich in het rijtje van de andere Indiana Jones-films te voegen. Er valt nog heel veel te zeggen over deze film, maar eigenlijk moet je hem gewoon gaan kijken!

Give ‘em hell, Indiana Jones!

 

Deze recensie, geschreven door Rob van der Werf, heeft oorspronkelijk op Starwarsawakens.nl gestaan, en is met toestemming op de website van het NCSF geplaatst.

HSFCon 25-26 maart 2023

HSFCon 2023 vindt op zaterdag 25 en zondag 26 maart 2023 plaats in Van der Valk Hotel Sneek. HSFCon is er voor alle liefhebbers van Science Fiction, Fantasy en Horror.

Het wordt weer een weekend vol panels en lezingen over alles wat de genres ons te bieden hebben, met een flinke vleug wetenschap. Kijk je ogen uit en koop je beurs leeg bij onze standhouders, doe mee aan workshops en breng tijd door met andere fans. Foto’s van vorig jaar vind je hier.

Het programma wordt binnenkort bekend gemaakt, dus houd de website in de gaten! Ook vind je op onze website meer informatie over onze eregasten en gasten, het hotel en wat je je verder ook afvraagt 🙂

Is je interesse gewekt? Bezoek onze website en like HSFCon op Facebook!

Wil je op de beursvloer staan met je eigen boeken, illustraties of handgemaakte fan-items? Doe je graag mee aan het programma? Neem dan contact op via info@hsfcon.nl, of via Facebook Messenger.

Kaartverkoop is nu live op de website.

The Sandman – Een netflix adaptatie van Gaiman’s graphic novel – HSF 2022/3

De mannen en vrouwen staan in een kring, hun gezichten onherkenbaar door hun bruine kappen. “Here in the darkness,” roepen ze. “Here in the darkness.” De oude man vooraan heeft als enige zijn kap af.

“I summon you with poison,” declameert hij dramatisch. “I summon you with pain.”

Zijn discipelen blijven herhalen: “Here in the darkness. Here in the darkness.”

“I open the way. I open the gates,” zegt de man. Een wolk van schaduwen en nachtmerries verschijnt in de lucht. “We summon you together! Come!” De schaduwen worden tastbaar en een wezen is zichtbaar, zijn gezicht onherkenbaar door een buitenwerelds masker. Hij valt neer in de cirkel van magische symbolen die hem de komende zeventig jaar gevangen zal houden.

Of zijn het er honderdenzes?

Het beeld van het spierwitte en poedelnaakte wezen, gevangen in een glazen bol was onze eerste kennismaking met de Morpheus, de Koning van de Dromen. Het was 1989. Zijn verschijning was de start van een fenomeen. De comic heette The Sandman en de schrijver was Neil Gaiman.

In 75 delen vertelden schrijver Gaiman en een pantheon van illustratoren het verhaal van Morpheus en zijn familie The Endless, entiteiten die nog boven de goden staan.  De steeds minder maandelijkse comics speelden zich af in verschillende tijden en werelden en putten uit diverse religies en mythologiën. Wat startte als een horrorcomic, werd uiteindelijk een allesomvattend literair werk. De comics werden gebundeld in graphic novels die een steeds groter publiek bereikten. Gaiman, een Brit met het uiterlijk van een goth en de stem van aristocraat, werd een cultheld van nerds en geeks over de hele wereld. En ik was er een van.

In 2003 las Neil Gaiman voor en beantwoordde vragen van het publiek tijdens Elfia in Haarzuilen. Het was er niet heel druk. The Sandman was weliswaar wereldwijd een succes, maar bij een relatief klein groep mensen. Uiteraard werd er gevraagd of er ooit een film van The Sandman zou komen. Gaiman antwoordde dat hij heel graag zelf een film zou willen schrijven over Death, de zus van Morpheus en een fan favoriet, maar dat Warner Brothers geen films meer maakte van 20 miljoen dollar. ‘Alles is low budget of een blockbuster, er zit niks meer tussenin,’ legde hij uit.

Ik ging in de rij staan om mijn Death graphic novel te laten signeren en mompelde iets over dat ik ook net mijn eerste boekje had gepubliceerd. “Marcel – don’t die!’ schreef Gaiman voorin.

In 2013 werd ik door uitgeverij Meulenhoff Boekerij gebeld of ik Neil Gaiman wilde interviewen voor publiek. Zij publiceerden zijn nieuwste boek “De Oceaan aan het einde van het pad” en wisten dat ik een enorme fan was.

Om kennis te maken gingen Gaiman en ik eerst samen lunchen. Ik was zo nerveus dat ik bijna niet uit mijn woorden kwam. Hij stelde mij op mijn gemak, door te zeggen dat hij hetzelfde had toen hij bij Stephen King aan de keukentafel zat. Dat hielp een beetje.

Ik interviewde hem eerst in een boekhandel in Amsterdam en de volgende ochtend in Utrecht (dat laatste interview staat op Youtube) voor twee keer vierhonderd man. En ondanks dat hij hier was om zijn nieuwe boek te promoten, ging een deel van het interview over The Sandman. En over de mogelijke verfilming ervan.

Roger Avary, Terry Gilliam, James Mangold, Eric Kripke en Joseph Gordon-Levitt, allemaal hadden ze geprobeerd een film of tv-serie van de grond te krijgen, zonder resultaat. Een van de filmscripts – waarin Morpheus moest vechten tegen mechanische spinnen – werd door Gaiman tot ‘het slechtste script dat ik ooit las’ bestempeld.

Fast Forward naar 2022. De duurste Netflix-serie ooit heet The Sandman. En hij is gemaakt door… Neil Gaiman zelf.

In een interview met Time zegt Gaiman hierover: “It felt like we were doing something that was literally impossible. I’d spent 30 years waiting for somebody to make a bad Sandman film. And just hoping that if I was really lucky, maybe it wouldn’t be bad. So getting to a place where we’re given the money and the resources to make Sandman from the comics is unexpected and an absolute delight.”

Ik besloot de serie samen met mijn 13-jarige zoon te kijken. Voor hem was alles nieuw, voor mij was het alsof de strips tot leven kwamen.

In de strips zit Morpheus 70 jaar gevangen. In de serie hebben ze daar meer dan honderd jaar van gemaakt. Dat betekent dat hij nog steeds in 1916 gevangen genomen wordt, maar ontsnapt in een andere periode. Dat zorgt ervoor dat Gaiman, showrunner Allan Heinberg en David Goyer de ruimte hebben om dingen anders te doen dan in de comics. En daar waar ze het bronmateriaal niet slaafs volgen, gaat de serie er op vooruit. De grotere rol van de Corinthean, een ontsnapte nachtmerrie gespeeld door Boyd Holbrook die elke scène steelt waar hij inzit, de verhalen die los van elkaar stonden in de comics en in de serie aan elkaar geknoopt worden, de cast die diverser is en meer een afspiegeling van onze tijd.

Het ziet er allemaal ook prachtig uit. De Hel, de Dreaming, waar de The Sandman en zijn dromen en nachtmerries resideren, kosten noch moeite zijn gespaard om de comics tot leven te brengen. Ook de cast is fantastisch. Tom Sturridge is een uitstekende Morpheus, de rest van de acteurs is mogelijk nog beter.

Valt er dan niks aan te merken op de serie? Jawel. Wat ik merkte is dat Morpheus, niet de meest sympathieke entiteit in het universum, in de serie iets menselijker en daardoor ook iets gewoner werd. In de comics is hij ongrijpbaarder, afstandelijker, ongemakkelijker in de omgang. In de strips is hij vaak letterlijk larger than life, hier is hij iets teveel Tom Sturridge naar mijn smaak.

Death daarentegen is perfect, en precies om die reden. De Death in de comics is het tegenovergestelde van hoe De Dood normaal in fictie wordt afgebeeld. Geen in een donker gewaad gekleed skelet met bombastische stem, maar een eeuwenoude jonge vrouw met meer empathie dan welk ander levend wezen ook. In de serie zit ze maar in één aflevering, maar Kirby Howell-Baptiste is de perfecte personificatie van wat waarschijnlijk Gaiman’s meest geliefde personage is.

Gaiman: “I’ve spent 34 years now with people coming up to me and saying, your character Death in Sandman, she got me through the death of my child. She got me through the death of my parents, of my loved one, of my sibling, of my friend.”

Het allerbelangrijkste is misschien wel wat mijn zoon van The Sandman vond. Hij kende de strips enkel van mijn tatoeages (zowel Dream, Death als Delirium sieren mijn armen) en binge watchte de elf afleveringen met mij in drie avonden. Hij werd meegesleept in de verhalen, vroeg af en toe naar de historische achtergrond en heeft daarna van zijn eigen geld de eerste Sandman-bundels aangeschaft.

En zo is de cirkel weer rond.

Seizoen 1 van The Sandman is te zien op Netflix.

Dit artikel, door Marcel van Driel, is eerder verschenen in HSF (2022/3).

Marcel van Driel is schrijver van (voornamelijk) jeugdboeken.

www.marcelvandriel.nl

Het Evoluon – Retrofuture – HSF 2022/3

Ruimteschip Aarde vertrekt opnieuw vanuit Eindhoven

Ik wist niet wat ik las: het Evoluon is weer open! Als iets een belangrijke bron is van mijn SF-passie is het dat bekende niet-vliegende object in de vorm van een schotel. SF heeft voor mij altijd te maken met futuristische techniek en wetenschap en met de heropening na 33 jaar is de niet-vliegende schotel voor mij een bron van sentiment en hoop. De eerste expositie RetroFuture van de organisatie Next Nature is een mix van technologie, kunst en natuurhistorie.

Hoe klein ik ook was, ik herinner me heel goed de beeldtelefoon in het vroegere Evoluon. De schotel staat alweer 56 jaar in Eindhoven sinds de opening in 1966. Philips’ showcase voor wat er indertijd mogelijk was maar nog lang niet uitgerold in de maatschappij, maakte een enorme indruk op me. In tegenstelling tot vele scholieren die uit heel Nederland met de klas ernaartoe gingen, weet ik nog dat ik er met mijn ouders was. Ik was niet weg te slaan bij alle apparaten,  de wetenschappelijke informatie en de blik op de toekomst die er werd gegeven. Diepgaandere gedachten had ik er indertijd zeker niet bij. Tegenwoordig is dat wel anders en ben ik erg enthousiast over de achtergrond van RetroFuture.

“Het is onze plicht om optimistisch te zijn over de toekomst”, zegt Next Nature-directeur (en filosoof, kunstenaar en oprichter) Koert van Mensvoort er zelf over. “Je kunt zeggen: oei, het gaat helemaal mis met de aarde, maar als je echt begaan bent met de planeet, neem dan de moeite een toekomst te creëren zoals jij die graag ziet. Ik denk dat we al onze verbeeldingskracht moeten gebruiken om te kijken hoe we met elkaar op deze planeet een goed leven kunnen leiden. In RetroFuture verbeelden kunstenaars en andere creatieven de wereld van nu en straks. Zo wordt dat idee van hoe de toekomst er uit kan gaan zien minder abstract en krijgen mensen er meer grip op. Er zijn in de loop van de geschiedenis allerlei toekomstscenario’s geschetst, vaak waren dat doemscenario’s.  Aristoteles zei al in de vierde eeuw voor Christus dat de wereld zo vol werd dat die onbestuurbaar zou worden. Paul Ehrlich, beroemd  door zijn boek The Population Bomb, voorspelde dat in de jaren 70 van de vorige eeuw miljoenen mensen in het Westen zouden sterven door voedselschaarste. Kijk naar Amerika en andere westerse landen: daar is eerder een overvloed aan eten (obesitas!) een probleem dan een gebrek aan voedsel. Hoe vaak is het einde van de wereld al niet voorspeld? Maar kijk, we zijn er nog. Let wel, ik wil geen naïef happy-clappy verhaal houden en ontkennen dat er grote problemen zijn. Die zijn er absoluut – het klimaat, voedsel, pandemieën, oorlog – en de mogelijkheid benoemen dat het echt mis kán gaan houdt ons scherp. We staan voor grote uitdagingen. Maar angst kan je belemmeren te zoeken naar oplossingen. Het kan leiden tot verkramptheid. Kijk hoeveel de mensheid al heeft bereikt. Dat vind ik heel hoopvol. Ik pleit ervoor onverschrokken de toekomst tegemoet te treden. Er is niet één toekomstscenario, er zijn er meerdere. Wij bepalen zelf waar we uitkomen.”

Waar gaan we naar toe?

Wederom is er in het Evoluon een sterk verband met sciencefiction en wordt de werkelijke wereld verbonden met die van de fantastiek. Waar gaan we als mens naartoe? Futurologie is misschien geen sciencefiction, maar wel een grote voedingsbron ervan. Er zijn tien universele toekomstdromen te zien, inclusief een arbeidsloze maatschappij waar robots alles doen. En het verlangen naar onsterfelijkheid. En sciencefiction komt terug in allerlei voorwerpen, zoals de DeLorean tijdmachine uit Back tot the Future, gevolgd door tientallen geportretteerde beroemdheden als Jules Verne, George Orwell en, uiteraard, Chriet Titulaer die uiteindelijk het meest bekend is geworden door het door hem gepresenteerde tv-programma Wondere Wereld.

De huidige tentoonstelling is opgebouwd uit vier sferen: Mindsphere, Technosphere, Biosphere en Geosphere. Om met die laatste te beginnen, daar gaat het om vragen als: waar komen we vandaan, het ontstaan van het universum en de aarde. In de Biosphere gaat het om wat leven is, hoe het evolueert en het verband tussen leven en technologie. In de Technosphere gaat het om hoe het leven op Aarde door technologie transformeert. Technologie is onze volgende natuur, stellen de samenstellers. In de Mindsphere wordt ingegaan op wat dat alles doet voor je persoonlijke leven. Gaan we samenleven met kunstmatige intelligentie? Ontstaat er een planetair bewustzijn?

Toekomstdromen

Nog een link met SF is de nagebouwde tunnel uit A Space Odyssey van Stanley Kubrick. Hierin zie je hoe toekomstdromen aan de wieg staan van ontwikkelingen. Zoals de toekomstdroom van Leonardo da Vinci uit de 15e eeuw leidde tot het werkelijk beschikbaar zijn van vliegen in de 20e eeuw. Maar het gaat verder in het Evoluon, want ook toegepaste kunst wordt erbij gehaald. Hedendaagse kunstenaars beelden hun versie van tien universele toekomstdromen uit. In Corpus Lava. ‘Melt me in the Afterlife’ van Maison the Faux & Esmay Wagemans, wordt de onmogelijke wens om eeuwig te leven verbeeld. Studio SMACK houdt de bezoeker een spiegel voor met de video Tribe Tower, waar kleurloze, bijna transparante figuren rondjes lopen in een al even kleurloze toren. Ook is werk te zien van onder anderen Studio Drift, Driessens & Verstappen, Floris Kaayk, Audrey Large, Michael Mandiberg en Tabita Rezaire.

We zijn allemaal ‘crew members’ van ruimteschip Aarde. Wat is jouw rol? Wat wordt jouw rol in de toekomst? De tentoonstelling wil je daar onder meer met VR-brillen over laten nadenken. Logisch als je ziet wie de ambassadeurs zijn: wetenschappers, een biotechnoloog, filosofen, schrijvers en filmmakers én  astronaut André Kuipers. Kuipers: “Het Evoluon is een uitgelezen plek om vorm te geven aan het ‘ruimteschip Aarde’-plan om alle mensen, jong en oud, een uniek perspectief te bieden op onze planeet en onze toekomst.”

Iedereen astronaut

Ruimteschip Aarde, dat hebben we al vaker gehoord. “Wij zijn allemaal astronauten op het ruimteschip aarde”, zei Wubbo Ockels nadat hij als eerste Nederlander met de Space Shuttle in de ruimte had gereisd. Deze manier van kijken naar de aarde als een ruimteschip was niet nieuw. In 1879 sprak schrijver Henry George in een roman al over de aarde als een ‘goed bevoorraad schip, waarop we door de ruimte zeilen’. In 1965 hield de Amerikaanse diplomaat Adlai Stevenson een voordracht bij de VN, waarin hij benoemde hoe “We samen reizen, als passagiers op een klein ruimteschip, afhankelijk van haar kwetsbare voorraden lucht en aarde.” In diezelfde periode publiceerde architect Buckminster Fuller zijn Operation manual for Spaceship Earth en sprak mediafilosoof Marshal McLuhan de gevleugelde woorden: “Er zijn geen passagiers op ruimteschip aarde, we zijn allen bemanning”.

De organisatie Next Nature zit in 44 landen als internationaal netwerk voor iedereen die interesse heeft in het debat over onze toekomst. Een toekomst waar biologie en technologie met elkaar fuseren. De organisatie wil voorwaarts in de natuur, niet terug naar de natuur. Al die gedachten en ideeën wil het nieuwe Evoluon levend houden. De toekomst is wel tijdelijk, want de huidige tentoonstelling duurt tot eind maart. Daarna komen er nieuwe tijdelijke en vaste tentoonstellingen vanuit het gedachtegoed van Next Nature.

https://nextnature.net/retrofuture

Dit artikel, door John van Duin, is eerder verschenen in HSF (2022/3).

Leestips: SF-strips – Verborgen parels – HSF 2022/3

Ik weet niet waar ik meer van houd: boeken of strips. Als kind bracht ik in de bibliotheek al veel tijd door bij de kasten met strips en al snel begon ik de verhalen van Yoko Tsuno te verzamelen. Later ontdekte ik de wereld van de superheldenstrips. Ik was vooral fan van de X-men en Spider-Man. Maar uiteindelijk raakte ik daar een beetje op uitgekeken, vooral vanwege de voortdurende terugkeer naar de status quo na elke reeks. Ik ging me meer op de Europese strips richten, waar ik SF-pareltjes aantrof zoals de reeksen Carthago, Aquablue en Konvooi. Maar vrienden wezen me erop dat ik een wat beperkte visie had op de Amerikaanse strip. Bij onafhankelijke uitgevers zoals Darkhorse en Image verschenen SF-strips die wel afgeronde verhalen vertelden. Reeksen als Low, Prophet en Saga brachten me erg veel plezier.

 

Toch bleef al die tijd nog één terrein onontgonnen, namelijk dat van de ‘graphic novel’. Ook in die meer literaire vorm van het beeldverhaal, bleken SF-verhalen te verschijnen, in allerlei formaten en in allerlei tekenstijlen. Deze verhalen bleken echte verborgen juweeltjes, waar je nauwelijks mensen over hoort praten, maar die mij als SF-fan veel leesplezier bezorgden. Ze zitten ook vol fascinerende concepten en ideeën, die vaak op een menselijkere, meer persoonlijke manier worden uitgewerkt dan in de ‘mainstream’ stripverhalen. Al die andere strips lees ik natuurlijk ook nog steeds. Ik ben geen snob. Ik hou nog steeds van goede Europese strips en SF-strips van onafhankelijke Amerikaanse uitgevers en zelfs van superheldenverhalen (de Immortal Hulk-reeks van Al Ewing was bijvoorbeeld fantastisch). Maar die krijgen in SF-bladen en op YouTube-kanalen vanzelf al veel publiciteit. Volgens mij verdienen deze meer obscure strips het echter ook voor het voetlicht gebracht te worden. Bij dezen dus een paar tips voor ‘graphic novels’ met een SF-thema.

 

Titan (François Vigneault, Oni Press)

In een mijnkolonie op de Saturnusmaan Titan werken genetisch aangepaste reuzen onder toezicht van opzichters van de Aarde. De spanningen tussen de twee groepen stijgen. De nieuwe manager João da Silva komt er al snel achter dat het moeilijk zal worden de vrede te bewaren. Hij raakt bevriend met Titaan Phoebe Mackintosh, maar die heeft zo haar eigen geheimen.

Dit was oorspronkelijk een webcomic en dat is er ook wel aan te zien, want de tekeningen zijn best ruw, waarbij de karakters soms bijna op karikaturen lijken. Maar het is een rauwe omgeving met menselijke karakters, dus het past wel dat het niet allemaal zo mooi is. Het is bovendien geen verhaal voor kinderen. Dit verhaal bevat expliciet geweld en seks. Het draait uiteindelijk om kapitalisme en kolonialisme – dat er een aanbeveling van Cory Doctorow op de cover staat laat wel zien dat dit een politiek getint verhaal is. Toch was ik verrast door de wendingen in het verhaal. Dit is er zeker een die ik vaker ga lezen.

 

Far Arden en Crater XV (Kevin Cannon, Top Shelf Productions)

Far Arden begon omdat de tekenaar meedeed aan ’24 hour comic day’. Aan de eerste hoofdstukken zie je ook wel dat ze vlug getekend zijn. Ook later is de tekenstijl bedrieglijk simpel, met schetsmatig ingevulde achtergronden. Maar wat heb ik ervan genoten! Ten eerste omdat de boeken lekker zwaar aanvoelen. Ten tweede om de humor (met name geweldige onomatopeeën en onverwachte wendingen). Ten derde om het knap opgebouwde verhaal.

Army Shanks, een zeiler en avonturier, moet op zoek naar het legendarische ‘Far Arden’ dat zich binnen de poolcirkel zou bevinden. Is het SF? Het ligt op de grens, maar deze wereld is niet helemaal de onze en in Crater XV speelt ruimtevaart een belangrijke rol, dus ik reken het goed. Zoals in de beste SF draait het uiteindelijk om mensen en het slot van beide delen deelt een emotionele kaakslag uit. Je zou het niet verwachten bij een avonturenboek met zoveel humor, maar overmatige ambitie leidt meestal niet tot een voor iedereen even positieve afloop.

 

Satania (Vehlmann & Kerascoët, NBM Graphic Novels)

Dit is een van mijn persoonlijke favorieten. Ondertussen heb ik deze strip al twee keer gelezen, maar ik zal er vaker naar terugkeren. In de traditie van Jules Verne reist een gezelschap naar het binnenste van de aarde. Ze volgen een verdwenen onderzoeker die de theorie voorstond dat verhalen over duivelfiguren uit mythologie en religie terug te voeren zouden zijn op ondergronds overlevende Neanderthalers. De groep stuit op een heel ecosysteem hangend aan het plafond van een enorme grot boven een lavameer …

Ook hier zijn de karakters bijna kinderlijk eenvoudig getekend, met zwarte stippen als ogen, terwijl dit echt geen kinderverhaal is. De omgeving is bijna ziekelijk van kleur en wildgroei. In dit primordiale landschap komt de vraag centraal te staan wat beter is – leven als mens of als wilde? Fantastische fantasiedieren, avonturen in grotten en een einde dat uit de verhalen van Lovecraft afkomstig had kunnen zijn, alles komt samen in een geheel dat mijn verbeelding doet vonken. Een aanrader.

 

On A Sunbeam (Tillie Walden, First Second)

Met 534 pagina’s een flinke pil, deze ‘graphic novel’ van een jonge tekenaar. Gezien de kwaliteit van haar werk in dit boek, gaat er de komende decennia nog veel moois van haar verschijnen. Hier vertelt ze een heel persoonlijk verhaal in een ongebruikelijk space opera universum – een universum waar je geen mannen zult tegenkomen, maar daar wordt geen punt van gemaakt. Het gaat om twee meisjes die elkaar op school ontmoeten en verliefd op elkaar worden. Ze raken echter van elkaar gescheiden. Veel later vinden ze elkaar terug, maar of ze bij elkaar kunnen blijven? Dit verhaal over een queer romance wordt met veel gevoeligheid gebracht. Ondertussen ontdek je als lezer onder andere paleizen die in de ruimte zweven en ruimteschepen die er uitzien als vissen. De tekeningen zijn prachtig en het subtiele gebruik van kleur maakt je altijd meteen duidelijk op welk moment in de tijd je je bevindt. Geen grootschalige actie, al wordt het op het eind wel spannend, maar vooral herkenbare menselijke emoties. De moeite van het lezen waard.

 

Under-Earth (Chris Gooch, Top Shelf Productions)

Dit is ook al een pil, met 570 pagina’s, en ook weer een boek dat door het kleurgebruik duidelijk maakt in welke verhaallijn je je bevindt. Een heftig verhaal dat er geen doekjes om windt en dat het meest lijkt op dystopische boeken als 1984 of Fahrenheit 451. In deze niet zo mooie toekomstwereld dient een grot als gevangenis. Veroordeelden vormen daar een eigen maatschappij en daar gaat het niet altijd even eerlijk aan toe. Een timide man die moeite heeft zichzelf staande te houden in de gewelddadige omgeving, sluit vriendschap met een reus die eigenlijk niets liever wil dan lezen. Ondertussen zoeken twee vrouwen naar een manier om uit de gevangenis te ontsnappen. Maar daarvoor moeten ze binnendringen in de centrale toren van de bewakers …

Spannend, met ook hier weer veel aandacht voor de karakters, en een einde waarin de verschillende lijnen op een mooie manier bij elkaar komen. Omdat het zo grimmig is, is dit misschien niet een boek dat ik vaak zal herlezen, maar ik ben wel blij dat ik het in mijn collectie heb.

 

Universe! (Albert Monteys, Image)

Gezien de uitgever zou je verwachten dat dit een strip is die op de traditionele Amerikaanse manier is vormgegeven, maar dat is het dus niet. Ook deze strip verscheen oorspronkelijk online, in vijf delen. Deze delen staan allemaal op zichzelf, maar er zijn wel onderlinge verbanden aan te wijzen. De tekeningen doen Europees van stijl aan en zijn (anders dan sommige andere graphic novels) vrolijk gekleurd. De strip behandelt harde SF-concepten als tijdreizen, robots, buitenaards leven en zelf het begin van tijd en ruimte. Hierbij wordt gekozen voor een komische insteek, maar de speculatie is altijd interessant, vooral in een verhaal over een relatie tussen een echtpaar, van wie de vrouw iets sneller door de tijd beweegt dan de man. Ik moest er regelmatig bij grinniken, ook omdat de draak wordt gestoken met mensen die wetenschap vooral gebruiken om geld te verdienen. Wie houdt van grote ideeën, maar het niet erg vindt als daar een humoristische draai aan wordt gegeven, zal aan dit boek veel plezier kunnen beleven.

 

Black Star (Eric Anthony Glover & Arielle Jovellanos, Abrams Comicarts Megascope)

Waren de eerdere ‘graphic novels’ in dit artikel duidelijk strips voor volwassenen, deze kun je als ‘Young Adult’ kwalificeren. Dit is een spannend SF-verhaal vol actie en avontuur – precies waar ik van houd. Een ruimteschip stort neer op een gevaarlijke planeet. De shuttle is losgeraakt en komt een stuk verder neer. Harper North gaat onderweg. Ze blijkt echter niet de enige overlevende te zijn en de shuttle biedt slechts plaats aan één inzittende … Overstromingen, bosbranden en vulkaanuitbarstingen zijn maar een paar van de barrières op het pad van Harper North. En dan staat ze ook nog via het scherm op haar arm in verbinding met haar tegenstander, die een geheim van haar kent dat ze liever niet onder ogen wil zien. Weinig dialogen, veel tekeningen, dus deze las ik relatief snel. Misschien relatief weinig diepgang, maar ik genoot wel van het avontuur. En het verhaal laat zien dat mensen om te overleven in staat zijn om tot het uiterste te gaan.

 

The History of Science Fiction (Xavier Dollo & Djibril Morissette-Phan)

Strips hoeven geen fictieve verhalen te vertellen – er zijn ook talloze ‘graphic novels’ in het non-fictie genre. Zelfs eentje over de geschiedenis van de SF – ons geliefde genre. Twee robots die vliegen in een X-wing, betreden een landhuis en ontdekken daar artefacten uit de SF-geschiedenis. Deze raamvertelling neemt weinig plek in, want vooral komen schrijvers en vertellers tot leven om met elkaar in gesprek te gaan, worden belangrijke SF-verhalen in stripvorm naverteld en samengevat en krijgt de lezer talloze tips voor boeken, strips en films in het genre.

Meer aandacht voor moderne ontwikkelingen in de SF, zoals de opkomst van vrouwelijke schrijvers en schrijvers van andere afkomsten, zou prettig zijn geweest. Bovendien kende ik veel van de informatie al omdat ik me al eerder ook heb verdiept in de geschiedenis van de SF. Maar het is altijd leuk het nog eens in een andere vorm tot me te nemen. Wat in elk geval blijkt, is hoe rijk de geschiedenis van het genre is en hoe het altijd probeert ontwikkelingen in maatschappij en wetenschap onder de loep te leggen. Voor wie nog weinig weet van de geschiedenis van de SF als genre is dit een mooi startpunt, dat uitnodigt tot verdere verkenningen!

Dit artikel, door Johan Klein Haneveld, is eerder verschenen in HSF (2022/3).