Dat gebeurt hier niet – Sinclair Lewis

Dat gebeurt hier niet – Sinclair Lewis
Lebowski Publishers, 2017
Oorspronkelijke titel: It Can’t Happen Here, 1935
446 pagina’s; prijs 24,99 euro
Vertaling: Irene Paridaans, Joost Pollmann en Jan Willem Reitsma
Omslagontwerp: Bart Heideman
Typografie: Crius Group, Hulshout

Toekomstverhaal van een Nobelprijswinnaar

In 1930, vijf jaar voor hij Dat gebeurt hier niet publiceerde, kreeg Lewis als eerste Amerikaan de Nobelprijs voor de literatuur. Lewis zou je kunnen bestempelen als een utopisch socialist, net zoals de organisatie Helicon House Colony waarvoor hij ging werken toen hij in 1908 met zijn studie stopte. Een satiricus die veel opzichten van de Amerikaanse maatschappij hekelde en van wie een aantal boeken aanvankelijk verboden werd. Een kritische denker die net als andere kritische denkers in die periode als Karel Capek en H.G. Wells in de sciencefiction een middel zagen om bepaalde ontwikkelingen in de maatschappij aan de orde stellen. Lewis gebruikt hierbij niet de technische, maar de sociale variant van het toekomstverhaal, zoals Aldous Huxley en George Orwell dat later zouden doen.
Lebowski Publishers heeft het afgelopen jaar de prijzenswaardige moed om vaak al vergeten klassiekers uit het grensgebied van literatuur en sciencefiction, literaire sciencefiction, in vertaling te brengen. De ronkende teksten waarmee ze de aandacht trekken, zijn niet altijd feitelijk waar, maar de uitgaven verdienen die aandacht wel. Bij Dat gebeurt hier niet lijkt mij de aanduiding op de cover, “Een dystopische fantasie uit de jaren ’30 die vandaag de dag leest als een analogie voor Trumps Amerika”, niet helemaal juist, al is het een citaat uit The New York Times. De tekst van Lebowski zelf, uit de flyer bij het boek, vind ik juister: “Dat gebeurt hier niet is een roman uit 1935 over een Trump-achtig personage (gebaseerd op de toenmalige – en vermoorde – politicus Huey Long) en wordt door de huidige situatie in Amerika herontdekt als profetische roman…” Maar dat is het natuurlijk niet, een profetische roman.
Dat gebeurt hier niet is op de eerste plaats een historische roman. Een roman uit de jaren dertig van de vorige eeuw over de opkomst van Hitler en Mussolini, en de angst dat hetzelfde proces zich ook in de VS zal voltrekken; een onderzoek hoe dt in de toenmalige wereld zou kunnen gaan en zou worden ervaren. Het heeft alle kenmerken van de romans uit die tijd; de rust en de degelijkheiud waarmee het verhaal wordt verteld, de sociale en technische wereld van die tijd.
Toekomstverhalen worden altijd door de werkelijkheid achterhaald en wanneer dat verhaal teveel leunt op het idee, de specifieke ontwikkeling, dan is het vaak niet meer echt leesbaar. Het betere werk, waartoe Dat gebeurt hier niet behoort, hebben dat euvel niet, omdat de personages echt en herkenbaar blijven en hun lotgevallen de lezer nog steeds aanspreken.
Dit is geen boek over Trump of Poetin of Wilders, geen boek over onze huidige wereld. De vraag die het oproept – kan de opkomst van het populisme worden vergeleken met de opkomst van het fascisme en kan zoiets ook nu weer gebeuren? – wordt alleen geraakt door de hedendaagse lezer, die zelf zijn vragen en antwoorden zal moeten bedenken. Het is wel een boek dat het verdient opnieuw uitgebracht te worden, omdat het nog steeds leesbaar is, en omdat het toont dat het toekomstverhaal op alle literaire niveaus bruikbaar is.
(Paul van Leeuwenkamp)

Nieuwjaarsborrel NCSF!

Het NCSF nodigt al haar leden van harte uit om op zaterdag 21 januari het nieuwe jaar in te luiden. Deze gezellige bijeenkomst vindt plaats op dezelfde locatie als waar de twee laatste ALV’s plaats hebben gevonden:

Zuiderkapel Bilthoven
Boslaan 3
3722 BA Bilthoven
Tijd: 11:00u – 17:00u

Let op: Dit is NIET de kapel zelf, maar het gebouw dat links achter de kapel ligt.

Voor een routebeschrijving naar het adres: Adres op Google Maps

Ras – Johan Leys

Ras  – Johan Leys (SF)

Beefcake Publishing (2016)

375 pagina’s; prijs 14,99

Omslag: Rina Rubens

Heeft u al eens van Johan Leys gehoord? Nee…? Voordat ik ‘Ras’ las, ik ook niet. En dat is toch wel zonde, want Johan Leys heeft potentie. En hij heeft al eerder een boek gepubliceerd, iets wat totaal aan mijn aandacht ontsnapt is. ‘Enkeling’ verscheen al in 2011 (dong  mee naar de Debuutprijs) en als je de beschrijving leest is ‘Enkeling’ zowel een prequel als een sequel van ‘Ras’. Ik moet zeggen dat ik dat knap vind. Hoewel ik wel een beetje een idee heb (na het lezen van ‘Ras’) hoe dat zou kunnen, ben ik toch meer dan benieuwd hoe dat dan in elkaar zit en hoe Johan dat dan vormgegeven heeft. Ik denk dat ik maar eens op zoek ga naar ‘Enkeling’, want deze Johan Leys heeft me wel weten te boeien.

Johan Leys is een Vlaming afkomstig uit Maaseik. Hij is momenteel 38 en studeerde moraalwetenschappen en vergelijkende cultuurwetenschap aan de Universiteit van Gent.

Ik mag wel zeggen dat ik ‘Enkeling’ niet gemist heb. Dat is misschien wel het voordeel van een boek dat zowel een prequel als een sequel is. Voordat ik met ‘Ras’ begon wist ik niets van een voorganger en las het boek onbekommerd en onbevooroordeeld. Iets wat wel prettig is. Als je van tevoren al weet dat een boek een vervolg is dat je niet gelezen hebt, staat het me bij voorbaat tegen en wil ik eigenlijk toch eerst het eerste deel lezen. Maar dat had ik hier dus niet en dat was wel zo prettig.

Het gegeven in ‘Ras’ is op zich niet ontzettend origineel. Er zijn meer boeken en verhalen die over de volgende stappen in de evolutie van de mensheid verhalen. Lees er ‘Eerste en Laatste Mensen’ van Olaf Stapledon (geweldig boek) er bijvoorbeeld maar eens op na. Er zijn er meer, maar vandaag willen die me niet te binnen schieten. De geschiedenis van ‘Ras’ begint in 2035 als de doden het internet over nemen. In de dagen daarna gaat de wereld ten onder aan een totale vernietigingsoorlog. De elite van de Westelijke wordt in veiligheid gebracht in een ondergrondse stad, waar topfunctionarissen en wetenschappers een maatschappij beginnen te vormen naar een eugenetisch ideaal. Vijf eeuwen later luistert Paulien Holmwood een gesprek af tussen twee bedrijfsfunctionarissen. Haar maatschappij blijkt te zijn gebaseerd op leugens, manipulatie en propaganda. Waarom worden de ouderen en zieken gedood? Wie is de selecte groep die aan de touwtjes trekt en de dans lijkt te ontspringen. Paulien bijt zich erin vast en is vastbesloten het mysterie te ontsluieren en de doden te wreken. Daarnaast maakt de mensheid zich op om zich in de ruimte verspreiden en het heelal te koloniseren.

Zoals gezegd was het gegeven niet bijzonder origineel, maar het was met verve uitgewerkt en het las als een trein. Het was bij tijde moeilijk het boek weg te leggen en naar bed te gaan, zodat ik meerdere malen tot in de kleine uurtjes bezig was. Een enkele keer ben ik op de bank in slaap gevallen. Niet omdat het niet boeiend was, maar omdat gewoonweg mijn ogen dichtvielen.

Is er dan niets mis? Jawel… er was wel wat mis. Johan heeft moeite met zijn darlings te killen. Een aantal malen komen Belgische biertjes voorbij. Niet dat daar iets mis mee is, maar je kunt je afvragen of die er over 500 jaar nog zullen zijn. Westmalle tripel bijvoorbeeld… of Sint Bernadus… zal dat er nog zijn in het jaar 2500? Bovendien gebruikt hij her en der nogal moeilijke woorden, waardoor je eigenlijk gedwongen bent ze op te zoeken, wat ik gedaan heb met ‘emaneerde’ (zie pagina 160). Je had ook ‘uitvloeide’ kunnen gebruiken, dan had ik het niet op hoeven zoeken. En dan de onderbroekenlol… ook niet meer doen. Het schaadt het verhaal meer dan je denkt. Maar verder… gewoon lezen en daarna ‘Enkeling’ eens doornemen. Of die laatste eerst en de eerste laatst. Wat je maar wilt. Ik ben al benieuwd naar nieuw werk van Johan Leys.

Jos Lexmond

Margaret Atwood wint de PEN Pinter Prize 2016

Margaret Atwood (geboren in Ottawa, Canada op 18 november 1939) zal op donderdag 13 oktober in de British Library de PEN Pinter Price 2016 uitgereikt krijgen. Atwood, bij SF-liefhebbers waarschijnlijk bekend van onder andere ‘Het verhaal van de dienstmaagd’ en de ‘MaddAddam’-trilogie, heeft al eerder de Arthur C. Clarke Award gewonnen, hoewel dat al een tijd geleden was (te weten in 1987).

De jury van de PEN Pinter Price prees de schrijfster als iemand die een ‘consequent voorstander van de politieke zaken’ is en schreef dat zij door het in haar werk opkomen voor het milieu en de mensenrechten ze een ‘zeer belangrijk figuur in termen van de principes van de PEN en Harold Pinter’ is.

De PEN Pinter Prize werd opgericht in 2009 door liefdadigheidsinstelling van de wereldwijde vereniging van schrijvers en de vrijheid van meningsuiting ‘English PEN’ ter nagedachtenis van Nobel-laureaat toneelschrijver Harold Pinter. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een schrijver die, in de woorden van Harold Pinter een ‘onverschrokken, onwankelbare blik op de wereld’ werpt en een ‘felle, intellectuele vastberadenheid… om de echte waarheid van ons leven en onze samenlevingen te bepalen’ toont.

De prijs wordt uitgereikt op 13 oktober in de British Library.

Spellendag NCSF

Tijdens de Beneluxconventies van weleer werd door een groep conventiegangers altijd een groot deel van de dag besteed aan het spelen van bordspellen. Om deze activiteit weer wat leven in te blazen organiseerde het NCSF een spellendag op 27 augustus te Bilthoven. Leden konden zich hiervoor van tevoren aanmelden bij de penningmeester.

Helaas had slechts een zestal leden zich aangemeld en hebben een aantal mensen zich nog af moeten melden. Uiteindelijk waren slechts drie leden aanwezig: Paul van Oven, Ad Oosterling en Marco Dingjan.

Wij hebben ons in elk geval prima vermaakt met spellen als Eight Minute Empire, Trias en Beursplein 5. Na afloop hebben Paul en Marco nog in een van de vele restaurants in Bilthoven samen de dag afgesloten met een smakelijke maaltijd.

Ondanks de lage opkomst smaakte deze dag naar meer, en in de toekomst is het NCSF zeker van plan om vaker dergelijke spellendagen te organiseren.

Mythopoeic Awards 2016

De Mythopoeic Society maakte op 7 augustus, tijdens Mythcon 47, de winnaars bekend van de Mythopoeic Award 2016. De winnaars zijn onder andere:

Mythopoeic Fantasy Award for Adult Literature: Uprooted, Naomi Novik

Mythopoeic Fantasy Award for Children’s Literature: Castle Hangnail, Ursula Vernon

Zie voor de verdere winnaars en nadere informatie:

http://www.mythsoc.org/news/news-2016-08-07.htm

21 juni 2016: RIP Henk Hofland

Op 21 juni 2016 is Henk J.A. Hofland op 88-jarige leeftijd in zijn slaap overleden in zijn huis in Amsterdam. Hofland, bekend als journalist, columnist, essayist en schrijver, leed al tijden aan hartproblemen.

In 2011 ontving hij de P.C. Hooftprijs. Buiten zijn ‘normale’ publicaties heeft hij ook een aantal SF-verhalen gepubliceerd. Onder het pseudoniem K. van Hippel publiceerde hij in 1965 de bundel ‘Nederland, een eigen bom’ met daarin een paar futuristische verhalen. Het SF-verhaal ‘Het kale, grijze tuig’ verscheen, onder zijn eigen naam, in 1982 in de bundel ‘In het jaar 2000’.

Boekenmarkt Tilburg

Op zondag 28 augustus vond de negentiende editie van de Tilburgse boekenmarkt ‘Boeken rond het paleis’ plaats. Ook dit jaar huurde het NCSF een kraam om met de boekenverkoop de vereniging te steunen en te promoten.

De boekenmarkt startte officieel om 10 uur, maar menig boekverzamelaar was al aan het speuren naar bijzondere koopjes terwijl de kraamhouders nog bezig waren hun aanbod uit te stallen.

Dit jaar was de boekenmarkt voor een groot deel verplaatst vanwege werkzaamheden achter het stadhuis. Deze onverwachte verandering had zeker haar gevolgen voor de boekenmarkt, want naar ons idee was het een stuk rustiger dan in andere jaren. Bovendien was de ‘loop’ over de boekenmarkt door de verplaatsing van de kramen veranderd. Gelukkig was er nog genoeg aanloop om er een gezellige dag van te maken.

Ook het weer werkte goed mee; het was niet te warm, lekker droog (heel belangrijk wanneer je een boekenmarkt houdt), zonnig en met een fris briesje dat soms stevig was, maar dat maakt het juist aangenaam.

Volgend jaar zal het NCSF ook zeker weer deelnemen aan deze gezellige boekenmarkt. Hopelijk zijn de werkzaamheden dan afgerond en staat de markt weer op haar vertrouwde locatie.